Tags

Goede doelen waarschuwen voor de komst van een ‘Sywert-foundation’ (Rob de Lange, Binnenland/fd, 23 juni)

In het kort:

  • Mediapersoonlijkheid Sywert van Lienden wil een goededoelenstichting opzetten.
  • Daarin wil hij de miljoenenwinst van een omstreden mondkapjesdeal onderbrengen.
  • Oud-voorzitter Rien van Gendt van goededoelenvereniging FIN vindt dat geen goed idee.
  • Het fonds zou geen Anbi-status mogen krijgen met bijbehorende belastingvoordelen.
  • KWF Kankerbestrijding heeft al eerder laten weten geen geld van Van Lienden aan te nemen.

Het goededoelenfonds waarin Sywert van Lienden de miljoenen wil onderbrengen die hij overhield aan een omstreden mondkapjesdeal, zou niet de status van algemeen nut beogende instelling (Anbi) met bijbehorende belastingvoordelen mogen krijgen.

Dat schrijft Rien van Gendt, tot voor enkele jaren voorzitter van de Samenwerkende Vereniging van Vermogensfondsen in Nederland (FIN) in een blog op zijn website. ‘Het gaat om publiek geld dat is getransformeerd tot privaat geld met een luchtje’, zegt hij in een telefonische toelichting.

Mediapersoonlijkheid Van Lienden verdiende afgelopen jaar €9 mln met de inkoop van mondkapjes. Hij deed dat met belastinggeld voor het ministerie van Volksgezondheid en naar eigen zeggen ‘om niet’. Later bleek hij er toch geld aan te hebben verdiend. In het televisieprogramma Buitenhof kondigde Van Lienden onlangs aan een stichting te hebben opgericht, van waaruit hij kankeronderzoek en kansarme jongeren wil steunen.

*Als Van Lienden inderdaad een BKB-cursist was, dan heeft dat cursusprogramma ee  steek laten vallen.

Van Gendt pleit voor een ‘kritische integriteitstoets’ door de Belastingdienst bij de beoordeling van het fonds. ‘Het enige juiste besluit is om het geld terug te storten in de algemene middelen.’ Bovendien vindt Van Gendt dat het fonds van Van Lienden geen lid kan worden van de FIN. Het huidige bestuur van de FIN laat op vragen van het FD weten ‘100 procent achter de oproep van haar oud-voorzitter te staan.’

Kankeronderzoek

Van Gendt is een begrip in de wereld van de filantropie. Hij zit in het bestuur van Nederlandse private vermogensbeheerders en bekleedt bestuursfuncties bij de Rockefeller Philantrophy Advisors, de G-Star Foundation en het miljardenfonds van wijlen Calouste Gulbenkian, een Britse oliemagnaat en kunstverzamelaar.

*Is de filantropenwereld eigenlijk wel ‘op voorhand’ te vertrouwen? Lijkt me van niet. De mens heeft de natuurlijke aanleg om misbruik van iedere gelegenheid te maken.

Van Gendt ziet weinig toekomst voor de kersverse filantroop Van Lienden. ‘Deze jonge foundation zal niet te scherp aan de wind zeilen met zijn beleggingsbeleid. Immers, er barst weer een storm los als Sywert na enkele jaren een mededeling naar buiten moeten brengen, dat het vermogen door te risicovolle beleggingen als sneeuw voor de zon zou zijn verdwenen en dat helaas de bijdragen voor kankeronderzoek en kinderen uit kansarme gezinnen verwaarloosbaar klein zijn geweest.’

Niet onder de indruk

Van Gendt voorspelt dat het bestuur van de stichting, onder voorzitterschap van Van Lienden, waarschijnlijk kiest voor een ‘keurige asset-allocatie van aandelen en obligaties’, dat ongeveer een rendement oplevert van 3,5% op jaar basis. Wat de foundation dan kan uitkeren is iets meer dan €300.000 per jaar. ‘Ik denk niet dat het Nederlandse publiek erg onder de indruk zal zijn van dit soort bedragen.’

Daar komt volgens Van Gendt bij dat de foundation ongetwijfeld kosten maakt, zodat donaties nog lager uitvallen. In Buitenhof zei Van Lienden in principe niet aan het bedrag te zullen komen, behalve als hij privé in de problemen zou komen. ‘Kennelijk had hij niet in de gaten dat het geld buiten zijn beschikkingsmacht is als het in een foundation zit. Het is natuurlijk van de gekke om geld te plaatsen en later weer terug te halen. Dergelijke belastingtrucs mogen helemaal niet.’

Ook andere fondsen hebben afstand genomen van Van Lienden. De studiolampen van Buitenhof waren nog niet gedoofd of KWF Kankerbestrijding liet weten geen belangstelling te hebben voor zijn geld. Het leidde tot wisselende reacties, vertelt woordvoerder Mischa Stubenitsky. ‘Tijdens de uitzending legden de mensen al de link tussen Van Lienden en ons. “KWF zal wel handenwrijvend vooraan staan” las ik ergens. We hebben direct een besluit genomen. Dit geld moet terug naar de overheid.’

De dagen erna kreeg KWF te maken met mensen die hun ergernis uitspraken over de weigering. Wat is er mis [sic] met geld van Van Lienden als daarmee baanbrekend onderzoek kan worden gestart?

Stubenitsky: ‘Daar is wel iets [sic] voor te zeggen, maar het verandert ons standpunt niet. We moesten nu snel handelen, maar het past in onze richtlijn. We nemen nooit grote sommen geld aan als we de herkomst niet kennen of als het niet bij ons past.’ Daarnaast kon KWF ook veel nieuwe donateurs begroeten. ‘Juist omdat we ons zo principieel hebben opgesteld.’

Openheid

De kwestie rond Van Lienden voedt de discussie of filantropen niet beter meer belasting kunnen betalen dan een foundation te starten. ‘Ik ben het daar niet mee eens’, zegt Van Gendt. ‘Ik juich het toe dat filantropie steeds meer betrokken raakt bij maatschappelijke vraagstukken. Ik waarschuw wel voor de komst van de “Sywert Foundations”. Het vergroot de verantwoordelijkheid van fondsen om volledige openheid te geven over de herkomst van het vermogen.’

Gevraagd om een reactie zegt Van Lienden dat ‘de structuur die wij hebben gekozen niet overeenkomt’ met het door Van Gendt en de FIN geschetste beeld. Om die reden heeft hij geen behoefte aan het geven van een verdere toelichting.

https://fd.nl/economie-politiek/1388774/goede-doelen-waarschuwen-voor-de-komst-van-een-sywert-foundation-hwf1caAtPnbT