Angela Merkel is de enige in de EU en het Westen die Poetin afdoende kan bestrijden @fd @MicheleWaard @eu #rusland #nieuwekoudeoorlog @TimmermansEU

Merkel bestrijdt Poetin met geduld en stalen zenuwen (Michele de Waard, Weekend/fd, 6 mei)

# Diplomatie vergt veel geduld, stalen zenuwen en principes. Angela Merkel weet het als geen ander.

# Poetin moest er even doorheen, door de diplomatieke reprimande van Merkel. De president en de kanselier zijn eraan gewend elkaar onverbloemd de waarheid te zeggen. Ze spreken elkaars moedertaal en dat schept snel duidelijkheid. Eigenlijk had Merkel liever een werkbezoek gehad in het Kremlin. Maar Poetin stond erop dat ze naar zijn zomerverblijf kwam in Sotsji, de mooiste badplaats aan de Russische rivièra.

# Uitgerekend de plek waar Poetin tijdens de Olympische Spelen in 2014 tot de annexatie van de Krim besloot. Vanwege dat besluit is Merkel sindsdien niet meer in Rusland geweest: met zijn invasie schond Poetin het internationale volkenrecht. En dat terwijl Moskou in 1994 de onafhankelijkheid en soevereiniteit van Oekraïne had erkend. Alleen aan de herdenking van de Tweede Wereldoorlog had Merkel deelgenomen, uit respect voor de Russische bevolking.

# Dat laat onverlet dat Merkel sinds de uitbarsting van de Oekraïnecrisis tientallen telefoontjes met Poetin heeft gevoerd. Enkel het naleven van het vredesakkoord van Minsk leidt tot opheffing van de Europese sancties, herhaalde Merkel. Alleen: een wapenstilstand is er nog altijd niet.

# Maar in Sotsji stond meer op de agenda. Ruim honderd dagen nadat Trump president werd, is de internationale strategische situatie veranderd. Poetin roert zich niet alleen in Oekraïne en Syrië. Zijn expansiedrang manifesteert zich inmiddels in tal van landen waar Amerika zich heeft teruggetrokken en waar de Europese Unie (nog) geen positie heeft opgebouwd. Dat bleek uit een telefoongesprek dat Trump met Merkel voerde vlak voor de Amerikaanse vergeldingsactie in Syrië na de recente gifgasaanval.

Poetin speelt overduidelijk een geopolitiek spel met de EU, waar geen Europese institutie tegen opgewassen is, behalve Merkel zelf. Zij weet precies hoe ze hem moet aanpakken en is zich ongetwijfeld ook bewust van het feit dat de EU de Oost-Europese landen voortijdig en veel te snel heeft toegelaten tot de Unie, aangezien dat uit geopolitieke omstandigheden voordelig bleek, maar zich volkomen onbewust was van de duistere machten en krachten die in het Kremlin werden opgeroepen. En dus is er nu een nieuwe variant van de oude Koude Oorlog opgekomen, waar oud KGB-agent Poetin zijn lust en leven in kan botvieren. De EU zit met de gebakken peren omdat het met de dag machtelozer wordt door haar eigen gammele organisatiestructuur, die op alle fronten zwakheden vertoont.

‘Fouten uit het verleden’ vanwege de voortijdige toelating van deze lidstaten tot de Unie, breken ons nu op. ‘Nog geen positie opgebouwd’, zoals De Waard terecht constateert, betekent in de huidige geopolitieke machtsverhoudingen pure machteloosheid en toekijken. En zoals de net vertrokken Nederlandse ambassadeur voor de EU in deze krant aangaf, er bestaat de optie om de EU opnieuw te beginnen met de 6 oorspronkelijke lidstaten die de Unie hebben opgebouwd. Dat zou best eens de beste uitkomst kunnen zijn vanwege de wanvertoning die we dagelijks, wekelijks, maandelijks en per jaar meemaken.

# Uit Amerikaanse informatie zou blijken dat Rusland de Taliban in Afghanistan van wapens voorziet. Ironisch gezien de smadelijke Russische aftocht destijds uit Afghanistan. Maar vooral verontrustend. Ook in de vroegere broederstaten op de Balkan zijn al enige tijd Russische ‘krachten’ aan het werk. Bijvoorbeeld in Montenegro, dat binnenkort Navo-lid wordt. Rusland is er veel aan gelegen om de Balkanregio juist uit de transatlantische organisatie te houden. Zelfs voor een staatsgreep in Montenegro schrokken de Russen niet terug, al werd die op het nippertje verijdeld.

De Russen zullen alles uit de kast halen om een nieuwe Koude Oorlog op te tuigen, maar dan met hele andere middelen dan destijds vóór de val van de Berlijnse Muur, want nu met cyberwapens en het manipuleren van de populistische bevolkingen van de oude sovjet-satellieten om de instabiliteit van de EU te bevorderen. Maar één ding stelt gerust: de Russen krijgen geen voet tussen de deur omdat de EU kan terugslaan door de EU-subsidies aan die Oostelijke ‘fronten’ terug te trekken en dat zou een zware financiële schade aanbrengen in die landen.

Vanwege de schade die de EU in de afgelopen jaren heeft opgelopen kunnen de huidige oostelijke lidstaten tijdelijk hun lidmaatschap gaan verliezen, maar een (her)nieuw(d) lidmaatschap zal veel zwaardere eisen stellen en dus veel meer voeten in de aarde hebben omdat niet meer onweersproken kan blijven wat er gebeurt als er een regeringswisseling aantreedt (die best eens georganiseerd zou kunnen zijn door de fakemails vanuit het Kremlin) die dezelfde problemen oplevert als dat momenteel aan de orde is. Kortom, angst voor de Russen is volstrekt overbodig, maar we moeten ons in de eventuele georkestreerde paniek voor verrassingsaanvallen teweer stellen door de contra-cyber-intelligence op orde te hebben, die dus veel beter moet worden, zoals de Amerikaanse verkiezingscampagne ons heeft geleerd.

Dan hoeven er geen miljarden meer in een herbewapening te worden geïnvesteerd, aangezien die oude Koude Oorlog zich niet zal herhalen. Het tekent alleen hoe makkelijk de rechtse krachten in ons land zich bang laten maken en dat ze niets hebben geleerd van die Koude Oorlog van voorheen. En dankzij de gemakkelijke propaganda van Poetin.

# In Bulgarije en Moldavië zitten inmiddels Moskouvriendelijke leiders in het zadel. En Servië, Macedonië en Bosnië-Herzegovina spelen tegelijkertijd een pro-Russisch als pro-Europees spel. Juist met al deze landen voert de Europese Unie gesprekken over lidmaatschap. De grens tussen geopolitieke belangen en de democratische rechtsstaat kan wel eens dun blijken te zijn. Merkel staat in haar diplomatie in de regio pal voor westerse waarden en de rechtsstaat. Amerika vreest verschuivende invloedssferen in een explosieve regio. De grotere rol van Rusland in de brandhaard Syrië bevalt Washington helemaal niet, noch die van Iran.

Die gesprekken zouden direct gestopt moeten worden met als argument dat eerst naar de voorwaarden van toetreding moet worden gekeken om strakkere eisen[1] te formuleren. Want die zijn hetzij niet geformuleerd, hetzij niet toegepast sinds de toetreding van ‘de 10’ nieuwelingen (2004) en dat hebben we geweten en nu mag dat niet opnieuw gebeuren. Nieuwe deelname aan de EU is bij wijze van spreken alleen mogelijk als de toetreding in hun eigen nationale grondwet wordt opgenomen, als ‘niet aan te tornen’ voor wat betreft de EU-grondwaarden.

# Reden te over voor Trump op een politieke oplossing voor het Syrië-conflict te koersen. Maar hoe? De ‘grote deal’ met Rusland heeft hij ‘even’ laten varen. Eenmaal in het Witte Huis bleek de wereld een stuk gecompliceerder. Maar een gesprek met Moskou over Syrië zou al heel wat zijn. Want over één punt zijn Merkel en Poetin het eens. Zonder deelname van de VS is een ‘effectieve oplossing’ van het conflict in Syrië niet mogelijk, zei Poetin in Sotsji. Merkel heeft in ieder geval voor elkaar gekregen dat Poetin en Trump elkaar in juli in Hamburg ontmoeten als de G20 bij elkaar komt. Merkel, voorzitter van de G20, had Sotsji nog niet verlaten, of Poetin en Trump hadden elkaar al aan de lijn. De belangen zijn groot. De kans op ongelukken ook. Zei Merkel zelf niet dat praten belangrijker is dan schieten? Het vereist alleen geduld en stalen zenuwen.

Dit laatste zal de EU zich goed in de oren moeten knopen. Maar gelijktijdig zal de EU er ook alles aan gelegen moeten zijn om het draagvlak voor de EU wordt hersteld en op orde worden gebracht. Daaraan mankeert ‘het een en ander’, om het maar eufemistisch uit te drukken. Pas dat draagvlak onder de bevolking is hersteld, kan de EU zelf eindelijk normaal gaan functioneren en is het geen elitaire aan aangelegenheid meer. Weg met dat haantjesgedrag en dikdoenerij.

https://fd.nl/economie-politiek/1200739/merkel-bestrijdt-poetin-met-geduld-en-stalen-zenuwen

[1] Landen moeten aan een aantal voorwaarden voldoen om lid te worden van de Unie: de Kopenhagen-criteriai. Een toekomstig lid moet bijvoorbeeld een democratische regering hebben, waar goed wordt omgegaan met mensenrechten. Ook moeten minderheden worden beschermd en moet de economie goed functioneren. Tot slot moeten nieuwe lidstaten de Europese regels overnemen. (https://www.europa-nu.nl/id/vg9pktppo1xz/beleid_uitbreiding_europese_unie )