Het wordt tijd om uit te leggen waarom het stelsel van representatieve democratie vervangen moet worden door Directe Digitale Democratie @tweedekamer #politiekehervormingen #staatsrecht

Featured

Tags

Stelling vooraf:
1. Het stelsel van de representatieve democratie is (altijd al) een lege huls geworden/geweest vanwege het relatief geringe aantal burgers (binnen het electoraat) dat lid is van een politieke partij (ca 2%; dat percentage geldt waarschijnlijk voor alle westerse democratieën)

2. De politieke & ambtelijke cultuur die in ons land is ontstaan maakt het onvermijdelijk dat het democratische gehalte van onze rechtsstaat qua vertrouwenskloof tussen bestuurder en burger steeds verder afvlakt of wegzakt en is dus een papieren constructie is geworden waar geen burger meer iets van kan begrijpen wat uitkomsten van dat besluitvormingsproces betreft. De formele positie van de stemgerechtigde kiezer die maar eens in de vier jaar zijn stem kan uitbrengen, een hol vat is geworden

3. En zelfs binnen onze Tweede Kamer wordt het steeds zichtbaarder dat de oppositiepartijen geen idee hebben hoe ze zich kunnen profileren en dat ze door eigen geknoei machteloos staan ; dat is de schuld van een chaotische oppositie waarbij de Kamervoorzitter probeert er nog enige structuur in aan te brengen. En de huidige Kamervoorzitter Arib is de enige die daarvoor geschikt is en zij kan vergeleken worden met een charismatische kleuterjuf of toezichthouder op een kleuterschool dat het parlement is (aan het slot van onderstaande analyse in deel 2 volgt een weergave van de chaos die zich deze week heeft gemanifesteerd in de Tweede Kamer)

Omdat ik op deze website in het verleden vaker over de directe democratie (verder DDD) als potentieel werkmodel heb geschreven, al dan niet in combinatie met het begrip referendum, en ik nu vanwege mijn pensioen’status’ mijn oorspronkelijke vakgebied van de politieke filosofie (onderdeel van de politicologie) wil blijven bijhouden en transponeren naar dit nieuwe tijdsgewricht, ben ik verplicht om een handzaam model DDD te presenteren. Daarom zal deze tekst, eenmaal volledig uitgewerkt en gecontroleerd – lees: getoetst aan de hedendaagse vakliteratuur – gepubliceerd worden.

Daarom ben ik ook alle Tweede Kamerdebatten (als ‘achtergrondmuziek’) aan het volgen via het scherm van Politiek 24 en ontdek ik ook – tot afgrijzen van Kamerleden die zich gecontroleerd kunnen gaan voelen – de mogelijkheden om het huidige bestel om te zetten in zo’n DDD-model, dat zeer tegen de zin van het gemiddelde Kamerlid zal zijn, want zijn macht wordt hem ontnomen. Dat invoeren van DDD is gemakkelijker dan men denkt omdat met de huidige digitale technieken er een model én concreet bestel kan worden ontwikkeld, dat op termijn de Staten-Generaal kan vervangen (overigens alleen met een grondwetswijziging met tweederde meerderheidsclausule die noodzakelijk is).

Vervanging van de Tweede Kamer met gelijktijdige vervanging van de Eerste Kamer als politiek adviesorgaan dat overstapt naar de huidige Raad van State als regeringsadviseur maakt een DDD mogelijk op gelijksoortige basis als het stelsel dat in de VS bestaat: iedere politiek gemotiveerde burger die zijn stem wil uitbrengen schrijft zich in voor welke verkiezingen dan ook. In de VS gaat het zowel om de verkiezing van een nieuwe president, die ook gepaard gaat met nieuwe Huis van Afgevaardigden als rechters. In tussentijdse verkiezingen worden deels nieuwe Senaatsleden verkozen. Het Amerikaanse model wordt hier onvolledig maar als principe genoemd om het accent te leggen op de mogelijkheid van inschrijving voor deelname aan verkiezingen. Het verschil met ons land is dat iedere meerderjarige burger stemrecht heeft en een stembiljet ontvangt waar hij al dan niet gebruik van maakt. Individuele inschrijving zoals in de VS maakt hier veel kosten overbodig omdat het dan vastligt wie komt stemmen. Er hoeven geen stembiljetten meer verstuurd te worden.

Maar hoe kan deze politieke transitie van een parlement worden omgezet in een DDD?

Iedere staatsburger die zich inschrijft, doet dat voor algemene verkiezingen van vertegenwoordigende lichamen (GR, PS of TK) of via specifieke dossiers of thema’s die aan de orde zijn, dus zoals alle plenaire debatten die zich wekelijks in onze Tweede Kamer afspelen. Inschrijving voor DDD kan ofwel betekenen dat het om het hele politieke traject gaat om die te volgen, of speciaal voor deelgebieden en thema’s waarvoor de ingeschrevene binnen zijn eigen expertisegebied kan inzetten.

Het voordeel van dit DDD-model is dat de (staats)burger zich rechtstreeks kan bemoeien met de politieke gang van zaken, maar dan wel zónder partijenstelsel (dat overigens ook in onze grondwet niet voorkomt omdat het partijwezen bij de eerste feitelijke grondwet van de Unie van Utrecht (1579) nog niet bestonden, en pas na de grondwetswijziging van 1848 (door Thorbecke) in de toenmalige 19e eeuw van de grond is gekomen, zijn we binnen de DDD verlost van partijdiscipline en interpartijenoverleg tussen regering en coalitiepartijen.

Zoals gezegd kunnen burgers zich met een actieve politieke belangstelling zich aanmelden of inschrijven bij het (Kies)bureau dat de stemgerechtigden in staat om deel te nemen aan welke verkiezingen of stemmingen dan ook, zodat er ook (cybersecurity-proof) controle van die in te schrijven (tijdelijke of permanente) personen kan plaatsvinden. Het wordt een soort Postbus51-bureau, maar dan een door de overheid gecontroleerde instelling waarin toezicht wordt gehouden om iedere vorm van obstructie, manipulatie of fraude tegen te gaan en waar vooral gewaakt wordt tegen cybercrime of cybermanipulatie en hackingrisico’s. Maar dat zijn technische aspecten die in deze analyse verder niet centraal staan, maar wel benoemd dient te worden.

Hoe werkt DDD in de praktijk van de toekomst?

Zoals gezegd leven we in een ‘digitale wereld’, waarin we die digitale mogelijkheden goed kunnen benutten. Maar daarmee wordt die digitale niet tegelijkertijd ook een ‘soort’ van virtual reality wereld – lees: niet een ‘echte’ VR – maar een werkelijk materieel bestaand instrument, zoals nu de Tweede (en Eerste) Kamer formeel de medewetgevende machten zijn en ons als burgers vertegenwoordigen.

Waar nu in het dagelijkse parlementaire werk de gekozen volksvertegenwoordigers aan het werk zijn, kunnen die vertegenwoordigers evengoed vervangen worden door de ingeschreven burgers in DDD, dat als een digitaal parlement gaat functioneren (in de toekomst). Hoe moeten we ons dat voorstellen omdat het voor een gemiddelde burger een enorme omzetting betekent van het huidige representatieve bestel en de expertise van het Kamerlid lijkt te verdwijnen. Toch is dat niet zo.

Als we even ten dienste van ons voorstellingsvermogen ervan uitgaan dat de huidige Kamer vervangen kan worden door DDD, dan betekent dat tegelijkertijd ook voldoende aanmeldingen vanuit de burgerij om zitting te nemen in DDD. Gezien de huidige onvrede over het functioneren van ons parlement, zullen in inschrijvingen binnenstromen. Maar niet alleen vanwege de onvrede over de representativiteit van onze volksvertegenwoordigers die alleen maar belangenbehartigers zijn geworden voor hun eigen deelbelangen omdat partijen nu eenmaal belangenbehartigers of lobbyisten genoemd kunnen worden, maar ook omdat de burger direct betrokken wil worden bij het politieke besluitvormingsproces en dat kan via deze DDD.

Deze digitale Kamer zal van alle voorzieningen kunnen profiteren die de huidige Kamerleden hebben, namelijk ambtelijke ondersteuning: zowel de persoonlijke en beleidsmedewerkers als de algemene ambtenaren die in dienst van de Kamer functioneren als ondersteuning van Kamerleden in algemene zin en dat niet alleen, maar ook alle departementale ambtenaren, die dan gaan dienen als ondersteuning van DDD-ingeschrevenen ofwel ‘digitale parlementariërs’.

Het ingeschreven zijn aan het op te richten Bureau (zoals Postbus 51 of het Kieswetbureau) van DDD betekent de volle verantwoordelijkheid op zich nemen die nu door Kamerleden wordt gedragen. De DDD-parlementariër werkt vanuit eigen huis, maar zal behalve voor de inhoudelijke ondersteuning kunnen terugvallen op alle genoemde en bestaande ambtelijke expertise dat via de emailsaccounts zal verlopen zoals dat nu ook het geval is met Kamerleden, en kan ook eigen onderzoek doen en dus veldwerk verrichten als de omstandigheden dat vragen, zoals dat nu gebeurt via bedrijfsbezoeken.

De ingeschreven DDD’ers zullen dus dezelfde verantwoordelijkheden dienen te dragen als het huidige Kamerlid, met dat verschil dat iedere stemming gepaard zal moeten gaan met een stemverklaring dat digitaal voor iedereen en dus openbaar leesbaar is. Dat hoort immers bij het functioneren als (digitale) volksvertegenwoordiger, dat parallel loopt met het indienen van moties en amendementen tijdens commissie- en plenaire vergaderingen van de Kamer.

Maar dat niet alleen. Waar met het verdwijnen van de oude Staten-Generaal dat vervangen wordt door DDD, een nieuwe medewetgever ontstaat, kan er geen groepsdwang (fractiediscipline) meer bestaan, maar wordt de besluitvorming op regeringsvoorstellen en wetsontwerpen per DDD’er inhoudelijk en technisch toegelicht zoals dat nu gebeurt per fractielid, maar op DDD in feite persoonlijke verkiezingsprogramma’s bij verkiezingen voor een nieuwe regering, of voor wetswijzigingen of wetsvoorstellen per ministerie zal ontstaan, waarop de DDD’er op het scherm zal kunnen reageren en er een database of -bestand aan stemverklaringen ontstaat.

Die stemverklaringen en stemmen vóór of tegen liggen dus vast en zijn ook zichtbaar (zoals stemmingen op hedendaagse partijcongressen dat allemaal digitaal verloopt). In deze situatie wordt afgesproken dat iedere meerderheid van stemmen bepalend is. Het verschijnsel van een coalitiemeerderheid bij de stemming verdwijnt dus. Omdat er geen regeerakkoorden meer worden gesloten (want overbodig geworden) zal iedere uitslag die zichtbaar wordt op het scherm bepalend worden en dat stelsel kan de volmaaktheid bereiken als 100% van de stemgerechtigde ingeschreven staat op het Bureau (Schrijver J.J. Voskuil glimt in zijn graf na van trots en vreugde!)

Daardoor ontstaat de situatie dat een nieuwe regering op dezelfde 4-jaars basis van reguliere Kamerverkiezingen van het huidige bestel via DDD wordt benoemd, maar dan in beginsel zonder verkiezingscircuit zoals dat in het huidige verkiezingstheater altijd plaatsvindt, maar via het DDD-scherm en via audiovisuele middelen waardoor het voordeel ontstaat dat de winst bestaat in de ‘korte verklaring’, want meer is niet nodig om het publiek te overtuigen; zwevende kiezers bestaan immers niet meer!).

Omdat er op deze manier een grote verzameling van standpunten per thema of in algemene generieke zin op het DDD-scherm ontstaan, kan daaruit gemakkelijk een nieuwe minister-president worden uitverkozen en aangewezen die ofwel zelf zijn nieuwe kabinet samenstelt, of als alternatief dat de hoogst geplaatste favorieten op het scherm een kabinet zal gaan vormen. Geen constant geduvel en geruzie om details!

Iedere bestaande natiestaat zal immers een eigen (fysieke) regering blijven houden, want het is geen ‘VR-wereld’ geworden, maar altijd een kabinet met persoonlijke (en fysieke) ministers zullen blijven bestaan want de ‘uiteindelijke’ verantwoordelijken vanwege de bestaande ministeriële verantwoordelijkheid, die zich ook tot internationale verdragen strekt. En er zal ongetwijfeld minder gereisd hoeven te worden om internationale overleggen bij te wonen, maar òf alles via digital conferencing kan worden ‘afgeregeld’ is de vraag.

Hoe dan ook, het lijkt er vaak op (ook in deze tekst) dat de huidige reële maatschappij wordt omgezet in een toekomstige VR-maatschappij, maar dat is in mijn visie volstrekte onzin: VR is een product van menselijk vernuft en is dus te beschouwen als een soort van nieuwe filmische techniek, maar de VR kan alleen door de mens tot leven geroepen worden en niet anders dan dat. VR wordt nooit de ‘nieuwe menselijke‘ realiteit’ – lees: van vlees en bloed – in de vorm van een menselijke robot, maar blijft een product van de menselijke programmeurs die een nieuwe film aan het scheppen zijn.

De mens kan dus eenvoudigweg niet worden overgenomen door een levende robot, want die zal nooit ontstaan. Daarmee is ook dat misverstand naar het rijk der fabelen verwezen. Maar ik geef ook toe dat mijn standpunt een hypothetische veronderstelling is en nog onbewijsbaar, want zover is de techniek nog niet. Maar dat geldt dus vanzelfsprekend ook voor mijn opponenten. De toekomst zal uitwijzen wie gelijk heeft.

Nog een (voorlopige) slotopmerking ten aanzien van het nieuwe DDD-stelsel of dito parlement. Het wordt duidelijk dat er heel andere stemverhoudingen ontstaan, want er bestaan in de toekomst geen 150 Kamerleden meer, want tegen die tijd vervangen door een 30 (aanloopfase) tot 70 procent (middelfase) deelnemers aan DDD en 100% in de volmaakte fase. En pas als dit nieuwe bestel vervolmaakt wordt tot het ideale ontwerp dat dan mogelijk is, dan zal de nieuwe burger anno 2050 zich met alles willen ‘bemoeien’ (in het oude politieke denken wordt zo gedacht) en willen ‘meedenken’ (in het nieuwe denken). Hiermee worden meerdere slagen gemaakt:

1. Iedere burger is (ten principale) betrokken bij het landsbestuur en zijn stem doet er daadwerkelijk toe, omdat zijn bewuste stemverklaring of motivering voor iedereen zichtbaar is. En daarmee als ‘nevenproduct’ zijn eigen aanhang ontwikkelt of creëert omdat er geen partijprogramma’s meer bestaan met geworstel om meerderheden (bij stemverhoudingen op congressen), maar alleen individuele standpunten (keuzebepaling) of dito programma’s.

2. ‘Je weet op wie je stemt’ en de keuze kan snel gemaakt zijn waarbij ook geldt dat als ‘het keuzemoment’ tegenvalt, maar dan weet je dat voor de volgende keer.

3. De kloof tussen bestuurder en burger is of wordt op deze manier beslecht omdat niemand meer het excuus heeft om niet te stemmen (en zich aan te melden) uit luiheid en tijdgebrek, want randvoorwaarde is wel dat leesdiscipline vereist wordt. Maar daar staat tegenover dat stemmen alleen bij inschrijving voor een specifieke gebeurtenis plaatsvindt en dus vooraf bekend is wie – lees: hoevelen – zich hebben aangemeld. Bijkomend voordeel is dat de behoefte aan referenda is verdwenen omdat DDD een permanent referendum betekent want er wordt een doorlopende activiteit gevraagd als ingeschrevene.

4. Iedereen wordt ‘gedwongen’ om kort en bondig te formuleren, want in de ‘beperking van spreken of schrijfkunst toont zich de meester’.

5. De pers en media krijgen via dit nieuwe burgerschap een nieuwe impuls om kwalitatief goede analyses en verslagen te schrijven aangezien die van allesbepalend gewicht zullen zijn voor een goed functionerende DDD’er. En een ‘ingelezen’ burger laat zich nooit misleiden door nepnieuws.

6. Het tijdgebrek van huidige Kamerleden om kwaliteitskranten en weekbladen intensief te lezen en op zich in te laten werken, wordt op deze wijze opgeheven, want de DDD’er besteedt zijn standpuntbepaling via een nuttiger en meer effectieve tijdsbesteding aan huis. Het Kamerlid is eigenlijk alleen maar in overleg met zijn gebruikelijke opponenten en verspilt op die manier kostbare tijd. De nieuwe DDD heeft daar geen last van. Het gekakel en gebazel van politici is voorgoed voorbij. Deze DDD-revolutie is in dat opzicht vergelijkbaar met de Franse Revolutie waarin de burger zijn stemkracht/macht veroverde. Wat willen we nog meer?

Wordt vervolgd

Advertisement

Zwak verslag omdat niet is opgemerkt dat er geen toestemming voor deze demonstratie werd aangevraagd en dat is verplicht; ieder gemeentebestuur is immers verantwoordelijk voor de openbare orde @volkskrant #oproepviasocialemediaisduszinloos #conclusie:strijdigheidmetwet-enregelgeving

Tags

Zes klimaatactivisten van hun bed gelicht (Anneke Stoffelen, Ten eerste/de Volkskrant, 27-1-23)

Extinction Rebellion

Zes klimaatactivisten van Extinction Rebellion zijn donderdagochtend door de politie in hun woning gearresteerd. Ze worden verdacht van opruiing omdat ze hebben opgeroepen zaterdag naar een demonstratie te komen op de snelweg A12 in Den Haag. Is het ingrijpen van justitie geoorloofd of een aantasting van het demonstratierecht?

Drie mannen en drie vrouwen, klimaatactivisten van Extinction Rebellion, werden donderdagochtend van hun bed gelicht door de politie. Bij een zevende verdachte, acteur Sieger Sloot, stonden donderdagochtend ook twee agenten op de stoep, maar hij bleek niet thuis. ‘Mijn vrouw vertelde de politie dat ik op een familietripje ben en dat werd door mijn 7-jarig dochtertje bevestigd, maar ze wilden toch in onze woning kijken’, vertelt Sloot telefonisch. De agenten stelden vervolgens vast dat de acteur inderdaad niet thuis was. Hij heeft aangekondigd zich vandaag bij de politie te komen melden.

Volgens het Openbaar Ministerie (OM) hebben de verdachten zich schuldig gemaakt aan opruiing omdat ze hebben opgeroepen tot een strafbaar feit, namelijk het deelnemen aan een ‘gevaarlijke en ontwrichtende blokkade van de Utrechtsebaan in Den Haag’.

Na verhoor werden ze vrijgelaten. Ze mogen de komende negentig dagen niet op de Utrechtsebaan (A12) komen. Vorige week werd klimaatactivist Lucas Winnips ook al opgepakt voor opruiing. Hij kreeg van het OM een gedragsaanwijzing en kreeg eveneens een gebiedsverbod. Vandaag voert Winnips een kort geding om die aanwijzing ongedaan te maken.

‘Volgens hun advocaat Willem Jebbink hebben de verdachten opgeroepen om naar de A12 te komen om te demonstreren en is een wegblokkade niet het primaire doel. ‘Ik zou zeggen: googel even’, laat een OM-woordvoerder daarop weten. Op de oproepen die Extinction Rebellion verspreidt, staat in grote roze letters ‘Blokkade A12’. Het woord ‘demonstratie’ komt er niet op voor.

De gemeente Den Haag stelt dat Extinction Rebellion geen demonstratie heeft aangemeld voor zaterdag. Burgemeester Jan van Zanen in Den Haag zei eerder in de gemeenteraad zich zorgen te maken. ‘Stel je voor dat iemand het niet ziet en iemand anders doodrijdt. Ik wil dat niet op mijn geweten hebben.’ Volgens de gemeente houdt Extinction Rebellion zich onbereikbaar voor overleg over de veiligheid.

Zwaar middel

Hoogleraar staats- en bestuursrecht Jon Schilder (Vrije Universiteit) denkt mede daarom dat het ingrijpen van justitie in deze zaak geoorloofd is. ‘Het recht om te demonstreren betekent niet automatisch dat je het recht hebt om een weg te blokkeren. De Wet Openbare Manifestaties is daar duidelijk over. Het is aan de burgemeester om te beoordelen in hoeverre een aangemelde demonstratie opweegt tegen de bescherming van de gezondheid, het verkeersbelang en het voorkomen van wanordelijkheden. Als je geen demonstratie aanmeldt en oproept om een weg te blokkeren, kun je je moeilijk beroepen op het demonstratierecht.’

Dat de klimaatactivisten ‘s ochtends vroeg thuis werden gearresteerd wegens het verspreiden van een poster, noemt Schilder ‘overkill’. ‘Dat is wel een heel zwaar middel. Dan lijkt het toch of het OM even een gebaar wil maken.’

Burgemeesters worstelen volgens Schilder al langer met inwoners die online opruien, zoals bij de avondklokrellen in de coronaperiode. Zondag berichtte Nieuwsuur over burgemeesters die experimenteren met het zogenoemde ‘online uitingsverbod’, waarbij ze inwoners die opruiende teksten verspreiden een dwangsom opleggen. Daar is vanuit juridische hoek nogal wat kritiek op. Schilder: ‘Het lijkt of justitie met deze arrestaties wil laten zien: vanuit het strafrecht kunnen we ook heus wel wat.’

Advocaat Jebbink vindt de arrestaties thuis ‘onbegrijpelijk’, vooral omdat hij de officier van justitie begin deze week liet weten dat de klimaatactivisten bereid zijn om vrijwillig naar het politiebureau te komen. Maar het OM zegt niet te weten namens wie Jebbink precies spreekt en stelt bij een geplande aanhouding niet ‘als een soort kwartetspel’ te kunnen gaan raden wie hij in zijn clientèle heeft.

Twee maten

De arrestaties donderdag geven extra munitie aan kritiek die al langer klinkt: justitie zou strenger optreden tegen klimaatactivisten dan tegen boeren. Hoewel het OM toegeeft dat tractoren ‘een uitdaging’ zijn voor de strafrechtelijke handhaving, ontkent justitie dat er met twee maten wordt gemeten. ‘Ook achter de boeren gaan wij aan’, zegt een OM-woordvoerder. ‘Rond de boerenprotesten zijn nu 52 verdachten in beeld, van wie er inmiddels 36 voor de rechter zijn gebracht.’

Intussen lijkt de maatschappelijke verontwaardiging over de arrestaties de actie van zaterdag alleen maar te versterken. Directeuren van negen maatschappelijke organisaties, waaronder Greenpeace, FNV en Oxfam Novib, komen zaterdag ook naar de A12. ‘Deze intimidatie keuren wij af’, zegt directeur Michiel Servaes van Oxfam Novib. ‘Daarom willen wij met onze aanwezigheid duidelijk maken: het recht op protest is een groot goed en essentieel voor een gezonde democratie.’

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1782/articles/1757510/6/1

PBL: ‘Meer dwang en drang nodig voor circulaire economie’ @bnr #verstandigadvies

Tags

Samuel Hanegreefs, Duurzaamheid/BNR •23-1-23, 15:00 •Aangepast om 16:33

De ambitie om de economie circulair te maken is er, maar er worden weinig stappen gezet om dat doel ook echt te bereiken. Dat stelt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). ‘De overheid zal meer verplichtingen moeten opleggen.’

Het klinkt mooi: een economie waarbij materialen en spullen eindeloos hergebruikt worden. Met hoogwaardige producten, die veel langer meegaan, en strak gescheiden afvalstromen, die zo weer tot nieuwe grondstoffen kunnen worden omgevormd. Op papier willen we het al te graag. In 2030 wil Nederland de helft minder mineralen, metalen en fossiele grondstoffen uit de natuur halen. In 2050 moet de economie helemaal circulair zijn. Maar in realiteit gaan we allesbehalve die richting uit. Dat blijkt uit de tweejaarlijkse Integrale Circulaire Economie Rapportage (ICER) van het PBL.

‘We zijn de voorbije twee jaar niet veel opgeschoten’, zegt de projectleider circulaire energie van PBL, Aldert Hanemaaijer. ‘In 2020 is het grondstoffengebruik gedaald, maar dat was een gevolg van de coronacrisis en dus incidenteel.’

Meer afval gestort en verbrand

‘We zijn de voorbije twee jaar niet veel opgeschoten’, zegt de projectleider circulaire energie van PBL, Aldert Hanemaaijer. ‘In 2020 is het grondstoffengebruik gedaald, maar dat was een gevolg van de coronacrisis en dus incidenteel.’ Bij de levensduur van producten gaat het ronduit de verkeerde kant op. Die wordt korter in plaats van langer. En ook de hoeveelheid verbrand en gestort afval in Nederland is toegenomen.

Vrijblijvendheid volstaat niet

Dat komt omdat de overheid geen richting aangeeft, vindt het PBL. Het huidige beleid richt zich op vrijwillige afspraken, zoals het Plastic Pact en ondersteuning van experimentele projecten. ‘Maar vrijblijvendheid volstaat al lang niet meer’, aldus Hanemaaijer. ‘Er is meer drang en dwang nodig. De overheid zal bedrijven moeten verplichten een behaald aandeel hergebruikte materialen in producten te verwerken.’

*De overheid is kortom chaotisch bezig en dat alleen uit angst dat ze als te paternalistisch, bevoogdend, vrijheid-belemmerend of dwingend over te komen.

Leren van auto’s

De overheid moet ook de manier we producten ontwerpen strakker regisseren. De Europese Commissie kondigt nieuwe wetgeving aan rond levensduur van producten, geschiktheid voor hergebruik, reparatie en recycling. Maar de precieze vormgeving van de regels moet de komende jaren nog gebeuren. Het PBL wil dat Nederland zich hier in Europees verband hard voor maakt.

Als het gaat over de circulaire econome, zijn auto’s voor een keer wel een goed voorbeeld, zegt Hanemaaijer. ‘Alle garages kunnen tweedehandsauto’s repareren. Het proces is gestandaardiseerd en helemaal transparant. Bij wasmachines en televisies is dat lang niet het geval.’

https://www.bnr.nl/nieuws/duurzaamheid/10502277/pbl-meer-dwang-en-drang-nodig-voor-circulaire-economie

Onbegrijpelijk voorstel @trouw

Tags

Op deze manier kan de zorg beter worden en bovendien goedkoper Jos de Jong, Opinie/Trouw, 26-1-23)

Voorzorg

Om de kans op een ziekte zoveel mogelijk te vermijden, behandelen we nu groepen mensen zonder klachten om te voorkomen dat sommigen van hen in de toekomst ziek worden.

We behandelen dus ook mensen die geen baat hebben bij de behandeling maar deze wel ondergaan. Zij lopen dus ook allemaal een kans op (soms hevige) bijwerkingen. Daar staat tegenover dat een ander deel van die mensen op enig moment wel een aandoening zal krijgen; behandeling daarvan geeft ook bijwerkingen en kosten.

In feite is handelen uit voorzorg vergelijkbaar met het betalen van de premie voor de brandverzekering: iedereen betaalt en enkelen – we weten tevoren niet wie – krijgen bij brand uitbetaald. In de zorg bestaat de premie uit behandelingen met bijwerkingen en kosten.

Wat zijn criteria om mensen die niets mankeren te behandelen ten bate van mensen die in de toekomst wel een ziekte krijgen? Hoeveel risico mogen zij lopen? En wie beslist dat?

Baten en lasten

Er zijn door onze volksvertegenwoordiging nooit criteria opgesteld welke baten of lasten verantwoord zijn voor individuen en de samenleving. Ook als de bijwerkingen gering en de kosten per behandeling laag zijn, is dat toch een belasting voor mensen en voor de zorg.

Voorbeelden van handelingen uit voorzorg zijn: het controleren van mensen met een risicoprofiel die geen klachten hebben, het voorschrijven van medicijnen na een hartinfarct of het geven van medicijnen voor een verhoogd cholesterol in het bloed. Ook kan gedacht worden aan sommige vormen van chemotherapie en bestraling na behandeling van borstkanker.Besluit dus als politiek welk percentage mensen onnodig behandeld mag worden, zodat anderen daar baat bij hebben. Stel als politiek ook vast wat de definitie van baat is. Criteria moeten helder, eenduidig en meetbaar zijn.

Je zou het baat kunnen noemen als het leven met minstens één jaar in goede gezondheid wordt verlengd. Goede gezondheid betekent dan vergelijkbaar met eenzelfde onbehandelde leeftijdsgroep zonder die mogelijke aandoening.

Een andere vorm van baat zou kunnen zijn dat de kwaliteit van leven met minstens één jaar moet worden verlengd. De kwaliteit van leven wordt dan gemeten door de mening van de behandelde groep te vergelijken met eenzelfde onbehandelde leeftijdsgroep met die mogelijke aandoening.

De afspraak zou kunnen zijn: meer dan 50 procent van de uit voorzorg behandelde mensen moet baat hebben. Dat betekent dat de meerderheid baat heeft bij de handeling en een minderheid voor niets wordt behandeld ten behoeve van die meerderheid.

Uiteraard kan voor het percentage of het aantal jaren ieder ander getal gekozen worden.Als het mogelijk is mensen te selecteren van wie tevoren vaststaat dat zij baat hebben bij een handeling uit voorzorg, zijn er alleen maar winnaars. Onderzoek hiernaar zou moeten worden gesteund.

Leg het uit

Zo’n politiek besluit kan vragen oproepen bij mensen die dan niet meer uit voorzorg behandeld worden. Dit besluit kan alleen goed werken als helder en duidelijk aan iedereen wordt uitgelegd wat er verandert en waarom.

Zorg dat de mensen het als winst zien door vanaf het begin goed uit te leggen wat de voor- en nadelen zijn van niet behandelen uit voorzorg.

Concluderend: besluit als politiek welke risico’s, inspanningen en kosten van gezonde mensen mogen worden gevraagd om andere mensen in de toekomst een beter of een langer leven te geven. Met zo’n besluit dalen de kosten voor de gezondheidszorg voor iedereen en vermindert de personele belasting van de zorg.

*Van a tot z onbegrijpelijk…

[Jos de Jong  radiotherapeut-oncoloog n.p.]

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1776/articles/1756763/21/2

‘Media: Biden wil dertig Abrams-tanks naar Oekraïne sturen’ @ANP

Tags

Artikel van ANP • 25-1-23

WASHINGTON (ANP/RTR) – Oekraïne kan in de strijd tegen Rusland waarschijnlijk rekenen op ongeveer dertig Amerikaanse tanks van het type M1-Abrams. Persbureau Bloomberg zegt dat een deal over 31 tanks in de maak is, ter waarde van 400 miljoen dollar (367 miljoen euro), nadat CNN gelijksoortig berichtte over de plannen. President Joe Biden houdt om 18.00 uur (Nederlandse tijd) een persconferentie over Oekraïne.

Als Biden zoals verwacht aankondigt tanks te gaan leveren volgt hij daarmee het voorbeeld van Duitsland, dat eerder op woensdag bevestigde veertien Leopard-tanks te leveren. Bondskanselier Olaf Scholz heeft daar lang over geaarzeld. Hij wilde de tanks alleen toezeggen als de Verenigde Staten dat ook zouden doen.

De moderne Abrams-tanks zijn zwaar gepantserd en grotendeels vergelijkbaar met de Leopards. Maar waar Duitsland terughoudend was met het leveren van de wapens om de oorlog niet te laten escaleren, werd in de Verenigde Staten vooral gewezen op logistieke problemen. De Abrams rijden namelijk op kerosine in plaats van op diesel en zijn daardoor veel ingewikkelder in het onderhoud. Bovendien zijn ze lastiger te besturen en kunnen ze waarschijnlijk pas over een aantal maanden worden ingezet op het strijdtoneel. De tanks van Duitsland zouden er over een maand of drie kunnen zijn.

*Voor het eerst een 21e-eeuwse oorlog die in alle opzichten nieuw en uniek is. Anders dan we aanvankelijk met de inzet van robotsoldaten hadden verwacht. Een langzaam maar zeker aftastend de nieuwe wegen zoeken hoe de huidige oorlog vordert of een loopgravenoorlog wordt zoals WO1. En dat omdat de agressor zich volkomen misrekend heeft en de mensenrechten nog nooit zo’n enorme rol hebben gespeeld vergeleken bij de laatste WO. Maar ditmaal per ongeluk een soort van WO3 die dat niet kon worden omdat de risico’s van een nucleaire ramp te groot zijn. Geen enkel handboek-oorlogsvoering is van toepassing aangezien in dat opzicht wel iets nieuws aan de orde is: een digitale oorlog omdat nu alles maar dan ook alles afgeluisterd en per sociale media per direct bekend wordt gemaakt wat er gaande is, maar zonder digitale sabotage zoals tijdens de Koeweitoorlog van 1990-1991. Deze Oekraïne is dus een oorlog zonder oorlogsverklaring en dus moet alles wat riskant is worden vermeden. Ook dat is nieuw.

https://www.msn.com/nl-nl/nieuws/Buitenland/media-biden-wil-dertig-abrams-tanks-naar-oekra%C3%AFne-sturen/ar-AA16Jncd

Politieke en ambtelijke chaos op zwak ministerie Volkshuisvesting & RO, met een parallel bij de Belastingdienst en het toeslagenschandaal en nog meer … @nrc

Tags

Ombudsmannen Van Zutphen en Kalverboer: gemeenten schenden mensenrechten bij huisuitzettingen (Christiaan Pelgrim, Binnenland/nrc.nl, 25 januari 2023)

Rapport Mensen raken na een huisuitzetting te vaak thuisloos bij gebrek aan een nieuwe woning. De overheid moet hen beter beschermen, schrijven de Kinderombudsman en Nationale Ombudsman dinsdag.

Het kabinet en gemeenten moeten meer doen om thuisloosheid na huisuitzettingen te voorkomen. Dat schrijven de Nationale Ombudsman en de Nationale Kinderombudsman dinsdag in een gezamenlijk rapport.

Te vaak raken bewoners, soms met kinderen, thuisloos doordat de gemeente hen niet aan een nieuwe woning helpt, staat in het rapport. Dat is in strijd met mensenrechten, die zijn vastgelegd in internationale verdragen.

De Ombudsman en Kinderombudsman vragen minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting, CDA) en gemeenten om de regels en procedures rond huisuitzettingen snel te verbeteren.

Doordat er weinig huizen beschikbaar zijn, gebeurt het volgens hen regelmatig dat de gemeente mensen onder „oneigenlijke druk” zet om een tijdelijke oplossing te accepteren. Zoals een plek in de maatschappelijke opvang, een vakantiehuisje of bij vrienden of familie.

Op zich is een huisuitzetting niet in strijd met de mensenrechten. In Nederland kun je uit huis gezet worden als je een ernstige betaalachterstand hebt, overlast veroorzaakt of als er veel drugs bij je gevonden wordt. De huurbaas of hypotheekverstrekker moet daarvoor toestemming vragen aan de rechter. Gemeenten mogen na een grote drugsvondst zelf de woning ‘sluiten’.

Maar huisuitzetting mag niet leiden tot dakloosheid, volgt uit het VN-verdrag ‘inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten’. In de praktijk gebeurt dat wel, concluderen de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen en Kinderombudsman Margrite Kalverboer, die hier klachten over kregen van uitgezette gezinnen en betrokken professionals.

Tijdelijke oplossingen

Het is onduidelijk hoeveel huisuitzettingen er precies plaatsvinden in Nederland. Alleen de sociale huursector houdt dat bij. In 2021 telde brancheorganisatie Aedes zo’n 1.400 uitzettingen. Een aantal dat sterk daalt: in 2015 waren het er ruim 5.500. Hoe vaak er kinderen bij betrokken zijn, is niet bekend.

Zodra een huisuitzetting dreigt, wordt de gemeente vaak bij de zaak betrokken. Die kan helpen bij het vinden van een nieuwe woning. Maar landelijke verplichtingen hiervoor ontbreken, concluderen Van Zutphen en Kalverboer, en gemeenten gaan er verschillend mee om.

„Gezinnen belanden vaak langdurig in tijdelijke woonoplossingen”, zegt Van Zutphen. Omdat zij geen eigen huis hebben, zegt hij, zijn zij „feitelijk dakloos”. Dat leidt tot stress: „Hun leven wordt overleven en zij kunnen niet aan hun toekomst werken.”

Daarvan zijn ook hun kinderen de dupe. Ouders zijn in zo’n onstabiele situatie slechter in staat om hen „de liefdevolle begeleiding” te geven die zij nodig hebben, staat in het rapport. Om te voorkomen dat ze op straat belanden, doen alleenstaande moeders volgens Van Zutphen soms een beroep op ‘foute vrienden’. Daardoor raken zij „gevangen in (gewelddadige) afhankelijkheidsrelaties.”

Bestraffing staat voorop

Het belang van de bewoners raakt het snelst uit zicht als de huisuitzetting volgt op een grote drugsvondst. De burgemeester mag de woning dan dus ‘sluiten’, en bij die beslissing wordt vooral gehandeld „vanuit de gedachte dat slecht gedrag bestraft moet worden”, schrijven de Ombudsman en Kinderombudsman. Over de gevolgen van de uitzetting wordt nauwelijks nagedacht.

Terwijl uitzetting „de problematiek kan verergeren”, én botst met mensenrechten. Die gelden altijd, schrijven Van Zutphen en Kalverboer, „ongeacht het gedrag van mensen”.

Zij vragen gemeenten om mensen- en kinderrechten te respecteren bij huisuitzettingen. En minister De Jonge zou die rechten wettelijk moeten verankeren.

Daarnaast willen de Ombudsman en Kinderombudsman dat bewoners voor wie uitzetting dreigt, altijd rechtsbijstand krijgen, en dat gemeenten en woningcorporaties hen goed en begrijpelijk informeren over de gang van zaken.

*Er kan geen andere conclusie getrokken worden dan dat op dit ministerie – maar ook vele andere – absolute chaos bestaat, dat al jaren duurt zonder uitzicht op verbetering. Daarom is het een uitstekend initiatief van de Nationale Ombudsman er veel steviger op in te hakken sinds dit afgelopen nieuwjaar en wel op 2 januari via de @Telegraaf en @ANP (‘forse kritiek op het functioneren van de overheid’ en dat zal blijven volhouden wanneer nodig. Gelijk heeft hij aangezien vele ministeries er een rotzooi van maken en veel harder op de staart moeten worden getrapt.

https://www.nrc.nl/nieuws/2023/01/24/ombudsmannen-van-zutphen-en-kalverboer-gemeenten-schenden-mensenrechten-bij-huisuitzettingen-2-a4155121#/krant/2023/01/25/#108

Grenzeloze pessimist: ‘computersoftware die zo slim is dat hij mensen kan domineren’ @fd #onzin: de-mens-laat-zich-niet-ringeloren-als-hij-de-feiten-kent

Tags

,

Geestelijk vader van ChatGPT is doodsbang voor slimme software (Rémy Baurichter, Profiel/fd, 25-1-23)

Sam Altman is vegetariër en een uitgesproken voorstander van kernenergie. Maar daarmee wil hij de wereld niet vooruithelpen. Wel met zelflerende software.

Wat Sam Altman in zijn vrije tijd doet? Precies wat je zou verwachten van iemand met een geschat vermogen van $2 mrd: rondrijden in grote auto’s, vluchtjes maken in privéjets en voorbereidingen treffen voor het einde van de wereld. Pardon?

Het clubje jonge ondernemers waar Altman een aantal jaar geleden in een zonovergoten tuin mee stond te praten, was even stil van het laatste detail. Waar was hij zo bang voor? Nou, een verwoestende nucleaire oorlog bijvoorbeeld, of een super-besmettelijke pandemie. Maar ook: computersoftware die zo slim is dat hij mensen kan domineren. ‘Ach, ik probeer er gewoon niet al te veel over na te denken.’

De nucleaire oorlog is nog niet uitgebroken, de dodelijke pandemie lijkt op zijn retour, maar de softwaredreiging vond Altman zo reëel, dat hij samen met Tesla-topman Elon Musk en Paypal-oprichter Peter Thiel in 2015 OpenAI oprichtte. Een bedrijf dat een tegenwicht moest bieden aan techreuzen zoals Google-moeder Alphabet en haar plannen om kunstmatige intelligentie (AI) te ontwikkelen.

Tegenstrijdige prestatie

Met succes: OpenAI bracht vorig jaar Dall-E en ChatGPT uit, computersoftware die geheel zelfstandig en op een overtuigende manier plaatjes kan maken, dan wel willekeurige vragen kan beantwoorden. Het doel dat OpenAI zichzelf ooit stelde, namelijk software maken die de zogeheten Turing-test kan doorstaan, lijkt daarmee in zicht. Als software zo menselijk aanvoelt dat mensen zich ermee kunnen identificeren, is de test gehaald.

*ChatGPT zal nooit het succes worden dat nu wordt verwacht. Successen op dat terrein zullen noit geboekt worden omdat de bedenkers vol denkfouten zitten en de belangrijkste is dat de machines niet slim zijn maar sneller met data kunnen werken dan de mens zelf. Maar de machine kent geen creatief en intuïtief denkvermogen en zal dat vermogen nooit krijgen, want dat is de geheime genetische sleutel van de mens zelf. Die aanleg kan niet worden overgedragen aan de machine.

‘Dat lijkt een tegenstrijdige prestatie. Software die zo slim is, kan in theorie ook de mensheid bedreigen en dat is nou net waar Altman zo nadrukkelijk bang voor is. OpenAI legt uit dat het liever als eerste dergelijke technologie ontwikkelt in plaats van af te wachten tot een conglomeraat zoals Alphabet dat doet.

‘Hij is niet per se bezig met flitsende dingen bedenken, maar wel met goede dingen maken. Dat is in Silicon Valley een pluspunt.’ ~ Remy Gieling, AI-kenner

Als software onverhoopt te machtig wordt, is de kans groot dat die de technologie voor zichzelf bewaart. OpenAI beloofde bij de oprichting de informatie vrijelijk te delen. Met ChatGPT en Dall-E is dat overigens maar heel beperkt het geval.

*’Als’ is verbrande turf.

Integer

Altman was de spin in het web bij de totstandkoming van de twee programma’s, door de expertise en het geld van Microsoft in te schakelen. Dat stak minstens $10 mrd dollars in OpenAI. Niet iedereen is enthousiast over de band met Microsoft, dat net als Google-moeder Alphabet en Meta wordt gezien als techreus. De twee eindproducten, die er zonder Microsoft niet zouden zijn geweest, blijven imposant.

De juiste kennis met de juiste portemonnee verenigen is Altmans’ handelsmerk, weet de Nederlandse AI-kenner Remy Gieling. ‘Zonder Sam Altman was de samenwerking met Microsoft niet van de grond gekomen’, zegt hij. ‘Persoonlijk ken ik hem niet, maar ik weet dat hij in Silicon Valley bekendstaat als integer. Hij is niet per se bezig met flitsende dingen bedenken, maar wel met goede dingen maken. Dat is in Silicon Valley een pluspunt.’

*Deze opmerkingen zijn aardig en goed bedoeld, maar zullen nooit zoden aan de dijk zetten. Dat zijn de denkfouten van de techneuten.

‘Startups financieren en tot leven wekken kan Altman het beste, maar hij kan ook zelf programmeren. Als achtjarige leerde hij zichzelf een Apple-computer te herprogrammeren. Zijn opleiding computerwetenschappen aan Stanford University onderbrak hij na twee jaar om samen met twee vrienden, onder wie zijn toekomstige liefde Nick Sivo, voltijds te gaan programmeren.

Zinloze gesprekken

Ze bouwden een programma genaamd Loopt, een sociaal medium waarmee gebruikers elkaar altijd en overal kunnen vinden. In 2012 trokken ze de stekker eruit, te weinig mensen gebruikten Loopt. Bovendien had Altman het tegen die tijd al druk genoeg bij Y Combinator (YC). Dat is een van de oudste zogeheten incubators, bedrijven die ondernemers met een bedrijfsplan opleiden en hun projecten financieren tot ze winst maken. Airbnb is ooit bij YC begonnen, net als Dropbox en Coinbase.

‘De wereld moet wennen aan AI en waartoe het in staat is’ ~ Sam Altman

Hij verliet YC in 2019 om bij OpenAI te gaan werken aan AI-programma’s en die aan de buitenwereld te presenteren. Dat laatste moest wel geleidelijk gebeuren. Dit omdat ‘de wereld moet wennen aan AI en waartoe het in staat is’, zei hij onlangs in een interview. Daarom lanceerde OpenAI eerst drie voorlopers van ChatGPT, voordat dat programma eind 2022 online verscheen.

Maar de wereld reageerde alsnog geschokt op ChatGPT. Leraren zijn bang dat leerlingen het schrijven van opstellen voortaan aan het programma overlaten. Altman erkent de mogelijke invloed ervan op de academische wereld, maar stelt ook dat het beter is om docenten vroeg te laten snuffelen aan de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie.

*Allemaal paniekzaaierij want de waarheid over deze onzin komt later op tafel te liggen., weg dromen…

Kerncentrales

Als op een later moment de software nog overtuigender dan nu mensenwerk kan imiteren, is de sector daarop voorbereid, zei Altman in een recent vraaggesprek. Bijvoorbeeld met software die leraren helpt robotschoolwerk te herkennen.

Ondertussen moeten mensen wel blijven praten. Hij gelooft heilig in de waarde van gesprekjes met mensen, zelfs als 90% daarvan ‘zinloos is’. De 10% die dat niet is, compenseert daar ruimschoots voor met frisse inzichten en nieuwe ideeën. Die ideeën ontstaan volgens hem overigens sneller op een lege maag. Hij slaat steevast het ontbijt over om de eerste vijftien uur van zijn dag vastend door te brengen, één of twee espresso’s daargelaten.

Waar hij afgezien van software nog meer enthousiast van wordt? Kernenergie, in zijn ogen cruciaal voor de energievoorziening in een opwarmende, om grondstoffen strijdende wereld. Hij investeerde in én zit in het bestuur bij twee bedrijfjes, genaamd Helion en Oklo. Het eerste doet onderzoek naar kernfusie, een schakel in de ontwikkeling van schone energie; Oklo werkt aan compacte, verplaatsbare kernenergiecentrales.

*Kernenergie is en blijft een ‘tussenoplossing’ in de trsansitioe van fossiel naar duurzaam – lees: zon, water (en getijdenenergie), wind, en geothermie, want allemaal gratis na de noodzakelijke investeringen – omdat kernafval en kernstraling als de standaard bijproducten – bijna – eeuwig blijven bestaan én zich in de toekomst wél de ware oplossing zal aandienen: kernfusie zonder die genoemde nadelen. Wie in kernenergie gelooft is geen genie, maar een blinde wandelaar.

[Bronnen: Sam Altman’s blog, The New Yorker, The Wall Street Journal, Connie Loizos op YouTube]

[Cv: 1985 Geboren op 22 april 1985 in Chicago

2003-2005 Computerwetenschappen, Stanford University

2005 Breekt opleiding af, richt Loopt op

2011-2019 Partner bij Y Combinator (YC), later president

2015 Richt OpenAI op samen met Peter Thiel en Elon Musk

2019 Verlegt focus op OpenAI, treedt terug bij YC

2020 Richt een cryptomunt op: Worldcoin

2022 OpenAI brengt Dall-E en ChatGPT uit]

https://fd.nl/tech-en-innovatie/1464838/geestelijk-vader-van-chatgpt-is-doodsbang-voor-slimme-software-hya3ca7QfKmt

Rusland voelt wel degelijk de pijn van de oorlog om Oekraïne @fd #kremlin-en-hallucinante-ideeën

Tags

,

Russisch staatsfonds loopt leeg door oorlog en lagere olieprijs (Rémy Baurichter, Beurs/fd, 25-1-23)

In het kort:

  • De Russische staatsfinanciën staan er belabberd voor: dit jaar kan het tekort oplopen naar 7%.
  • Het land ontvangt nu veel minder inkomsten uit de verkoop van olie en gas.
  • Het Russische staatsfonds wordt daarom gebruikt om gaten in de begroting te dichten.

De Russische oud-premier Dmitri Medvedev deed eind vorig jaar op Twitter een paar voorspellingen voor 2023. Een daarvan luidde dat een vat olie $150 zal kosten. Hij voorspelde ook dat de Europese Unie uit elkaar valt en dat Tesla-topman Elon Musk president van de Verenigde Staten wordt. Hallucinante ideeën voor een prominente politicus, maar ze staan ook symbool voor een zekere wanhoop die in het Kremlin te bespeuren valt.

Vertwijfeling is er ook over de financiën. Die staan er belabberd voor. Daarvoor zijn twee oorzaken: de geldverslindende oorlog die Rusland in Oekraïne voert en de flink lagere olieprijs. Sinds het hoogtepunt van vorig jaar maart daalde ruwe aardolie (Brent) met meer dan 30% naar $88 per vat (van 159 liter).

Grote kortingen op Russische olie

Daarnaast werd Rusland ook nog eens getroffen door een Europese boycot van zijn olie én een prijsplafond van $60 — ingesteld door de Europese Unie, de G7 en Australië — voor olie die het nog naar andere landen wil vervoeren. Deze sancties hebben de handel in Russische Ural-olie bemoeilijkt, waardoor die momenteel tegen grote kortingen van wel 30% tot 40% wordt verhandeld.

De inkomsten uit olie en gas zijn onder normale omstandigheden goed voor 40% van het jaarlijkse staatsbudget van Rusland. Maar door de oorlog in Oekraïne zijn de omstandigheden nu verre van normaal. Econoom en politiek strateeg Timothy Ash van de denktank Center for European Policy Analysis rekent voor heel 2023 op een inkomstenderving voor het Kremlin door het olieplafond die kan uitkomen op $100 mrd. Dat bedrag kan verder oplopen tot $150 mrd als landen ook Russisch gas blijven mijden.

Voor Moskou is de pijn al voelbaar. Tegenvallende olieopbrengsten noopten premier Michaïl Misjoestin eind oktober 2022 om het staatsfonds voor de eerste keer dat jaar aan te spreken. Dat is sindsdien vaker gebeurd, alleen al in december verdween er $38 mrd uit deze enorme spaarpot. Vorige week woensdag maakte het Russische ministerie van financiën bekend dat er op 1 januari van dit jaar $148,4 mrd in het fonds zat. Vlak voor de uitbraak van de oorlog in Oekraïne was dat nog $174,9 mrd, het equivalent van ongeveer 10% van het Russische bruto nationaal product.

Verkoop van buitenlandse deviezen

Als de huidige situatie aanhoudt, wordt het rondkrijgen van de staatsbegroting zonder het fonds verder aan te spreken een huzarenstukje voor de financiële top in Rusland. Mocht de olieprijs op het huidige niveau blijven, dan kan het begrotingstekort in 2023 oplopen tot 7%, zei de minister van financiën Anton Siloeanov in december. Het Russische ministerie van financiën hanteerde traditioneel een maximum van 2%.

Het Kremlin kan nauwelijks nog naar de internationale kapitaalmarkten om geld te lenen, maar kan nog wel bij de eigen banken terecht. Ook kan het aan roebels komen via de verkoop van de voorraad van $640 mrd aan buitenlandse deviezen, die door de Russische centrale bank wordt beheerd. Daarop geldt wel een beperking: zo’n $300 mrd aan tegoeden in Amerikaanse dollars, euro’s en enkele kleinere valuta’s, zijn als oorlogssanctie vorig jaar bevroren.

Zo’n $45 mrd aan tegoeden in Chinese renminbi’s zijn nog wel toegankelijk. De Russische centrale bank zegde halverwege januari toe daar dan ook delen van te willen verkopen. Dat geeft het Kremlin ademruimte. Maar de vraag is voor hoelang. Analisten van Bloomberg berekenden dat als de prijs van Russische aardolie zakt naar omgerekend $25 per vat, de renminbivoorraad eind dit jaar op is. Als de prijs rond de $50 blijft schommelen, kan Moskou het drie jaar uitzingen door renminbi’s te verkopen.

Bodem kan in zicht komen

Voor Rusland is het belangrijk de verkoop van renminbi’s voorzichtig aan te pakken, om de eigen munt niet al te hard in waarde te laten stijgen. Dat effect kan ontstaan als Moskou de markt overspoelt met renminbi’s in ruil voor roebels. Dat kan de Russische export verder bemoeilijken.

Het Russische staatsfonds, waar de overheid nu dus uit put, was nooit bedoeld om gaten in de begroting te dichten. Het was grotendeels opgericht ter financiering van de pensioenen. Die zijn nog niet in gevaar. Bij het huidige uitgaventempo zit er, de oorlogskosten meegerekend, nog voldoende in kas om het land vijf jaar draaiende te houden tot de bodem bereikt is, aldus een analyse van Bloomberg. Het is voor de vergrijzende Russische bevolking te hopen dat het staatsfonds niet zo snel leeg is.

https://fd.nl/financiele-markten/1465307/russisch-staatsfonds-loopt-leeg-door-oorlog-en-lagere-olieprijs-gya3ca7QfKmt

Zullen er ooit wetenschappelijke bewijzen worden gevonden welk aandeel specifiek covid heeft gehad op de oversterfte? @nrc

Tags

Ook in 2022 stierven meer mensen dan verwacht (Martine Kamsma, In het nieuws/nrc.nl, 25 januari 2023

Oversterfte | Ook in 2022 stierven er meer Nederlanders dan verwacht. In maart begon een griepepidemie, en die laaide in december weer op.

*Waaruit zou kunnen blijken dat alle complotdenkers die suggereerden dat de covidmaatregelen de aanjager en oorzaak van de oversterfte waren, (voorlopig) naar wetenschappelijke maatstaven ongelijk hebben gekregen.

De pandemie lijkt misschien voorbij, corona maakt nog altijd slachtoffers. Vorig jaar was het derde opeenvolgende jaar dat er meer mensen overleden dan verwacht. Maar voor het eerst sinds de coronapandemie was Covid niet de grote aanjager. In maart begon een griepepidemie die een einde maakte aan een paar maanden zonder oversterfte.

In 2022 overleden volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek 170.000 mensen, 14.500 meer dan verwacht voor de pandemie.

Het RIVM becijferde eerder dat in 2021 de oversterfte hoger was dan de Covid-sterfte. Het CBS komt op hogere Covid-sterftecijfers: over de hele pandemie is de Covid-sterfte volgens het CBS groter dan de oversterfte. Het baseert zich op doodsoorzaakverklaringen van artsen, terwijl het RIVM het moest doen met incomplete GGD-cijfers.

Het derde kwartaal van 2022 is de laatste periode waarvan de cijfers van alle doodsoorzaken bekend zijn. Opvallend is dat toen meer mensen aan Covid-19 zijn overleden dan in dezelfde periode in 2020 en 2021. In drie maanden overleden 1.468 mensen aan Covid-19, in 2020 bleef dat onder de zeshonderd en in 2021 onder de duizend.

„In 2020 en 2021 zag je meer pieken”, aldus een woordvoerder van het CBS. Vooral eind 2020, begin 2021 overleden veel mensen aan Covid. „Die pieken zijn weg, maar in 2022 bleef de sterfte als gevolg van Covid-19 voortkabbelend hoog. De vaccinaties hadden een beschermend effect, maar er was ook weer meer sociale interactie.”

Dat laatste kan ook verklaren dat veel meer mensen dan normaal griep kregen in 2022. In de eerste drie maanden van 2022 was er geen oversterfte, in maart begon een griepepidemie die dertien weken duurde en in december weer oplaaide. Vanaf eind maart was er bijna elke week oversterfte.

De 3,7 procent sterfgevallen als gevolg van Covid-19 in het derde kwartaal betrof vooral ouderen. In verpleeghuizen stierven mensen iets vaker aan Covid-19 dan gemiddeld in Nederland. De piek lag dat kwartaal in juli, met zevenhonderd Covid-sterfgevallen.

De andere doodsoorzaken waren vergelijkbaar met andere jaren. Iets minder mensen dan in 2021 overleden in het derde kwartaal aan hart- en vaatziekten. En meer mensen stierven na een ongelukkige val. De laatste tien jaar, meldde het CBS al eerder, is het aantal dodelijke valpartijen bijna verdubbeld. Dat heeft te maken met een ouder wordende bevolking: veel mensen die stierven na een val hadden bijvoorbeeld al parkinson of alzheimer.

De oversterfte was vorig jaar over het hele jaar het grootst in Flevoland, Drenthe en het noorden van Noord-Holland. Of dat met een geringere vaccinatiebereidheid te maken heeft, kan niet uit de cijfers worden afgeleid. „Dat moet verder worden onderzocht”, zegt de CBS-woordvoerder.

https://www.nrc.nl/nieuws/2023/01/25/ook-in-2022-stierven-meer-mensen-dan-verwacht-a4155221#/krant/2023/01/25/#106

‘Finland mogelijk alleen bij NAVO’ @NOSteletekst @NATO #Zwedenweigerenonacceptabel #danTurkijeruit

Tags

, ,

Nu de Turkse president Erdogan heeft laten weten voorlopig geen steun te geven voor toetreding van Zweden tot de  NAVO, houdt Finland de mogelijkheid open desnoods alleen lid te worden.        

 Minister Haavisto van Buitenlandse Zaken zegt dat hij de voorkeur heeft om samen op te trekken, onder meer vanwege de veiligheid van beide landen.” Maar we moeten ook bereid zijn dat standpunt te herzien”, zei hij in een interview met de Finse publieke omroep YLE.         

 In mei vorig jaar dienden de landen een officieel toetredingsverzoek in bij de NAVO. Turkije is kritisch, vanwege leden van de Koerdische PKK in de landen.   

*Wij laten Finland toch niet dobberen vanwege Erdogan? DAN dient Turkije geconfronteerd te worden met weigering om dit land lidmaatschap lid te laten blijven vanwege politieke spelletjes als verkiezingen. Punt.

https://nos.nl/teletekst#128

Tijd om een Navo-‘beraad’ over Erdogan te houden want hij als loopjongen houdt ieder besluit tegen, nu met schijnargumenten zoals koranverbranding @trouw #erdoganloopjongenpoetin #beidenkampioenenschijnbewegingen #schande-als-Zweden-wordt-geweigerd

Tags

,

Erdogan: Zweden kan steun voor Navo-toetreding vergeten (Jeroen Visser, Voorpagina/de Volkskrant, 24-1-23)

De Zweedse regering hoeft na de koranverbranding bij de Turkse ambassade in Stockholm afgelopen weekeinde niet meer te rekenen op steun van Turkije voor het Navo-lidmaatschap. Dat heeft de Turkse president Recep Tayyip Erdogan maandag gezegd.

De uitspraken van Erdogan volgen op de actie van de Zweeds-Deense rechts-extremistische activist Rasmus Paludan. Die stak zaterdag een koran in brand. Paludan had een vergunning en politiebescherming gekregen voor zijn protest, dat vooral was gericht tegen moslimimmigratie. ‘Diegenen die dergelijke godslastering toestaan voor onze ambassade, hoeven niet langer te rekenen op onze hulp bij de Navo-toetreding’, zei Erdogan.

De Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Tobias Billström wilde maandag tegenover journalisten nog niet reageren. ‘De opmerking die president Erdogan maakt, is helemaal nieuw. We moeten dit nu eerst goed analyseren.’

De relatie tussen Turkije en Zweden is gespannen sinds Turkije de toetreding van Zweden – en Finland – tot de Navo blokkeert. Daarbij stelt Erdogan steeds hogere en onmogelijke eisen. Zo moet de regering in Stockholm Turken uitleveren die in Zweden politiek asiel hebben gekregen en dient zij korte metten te maken met anti-Turkse demonstraties. Beide eisen druisen in tegen de Zweedse wet.

PKK-vlaggen

Erdogan eist ook dat Zweden iets doet tegen betogers die ‘alle vrijheid krijgen’ en mogen zwaaien met vlaggen van de PKK. Die Koerdische militante verzetsbeweging beschouwen veel landen, waaronder Zweden, als terroristische organisatie. ‘Als Zweden geen respect toont voor Turkije en moslims, zal er van ons geen steun zijn’, aldus Erdogan, die daarmee wel een opening bood voor steun in de toekomst.

Veel Zweedse en Finse politici gaan ervan uit dat Erdogan de Navo-kwestie gebruikt om stemmen te winnen in de aanloop naar nieuwe verkiezingen in juni. De Finse president Sauli Niinistö zei vorige week dat hij tot de verkiezingen in Turkije geen enkele vooruitgang verwacht.

Mocht Erdogan daadwerkelijk voet bij stuk houden, dan stort hij het bondgenootschap in een politieke crisis. De meeste Navo-leden zijn blij met de toetreding van Zweden en Finland, landen met een sterke eigen defensie die vanwege hun ligging nabij Rusland de Navo veel strategische voordelen opleveren.

Vlagverbranding

In een reactie op de koranverbranding staken Turkse demonstranten voor het consulaat in Istanbul de Zweedse vlag in brand. Medewerkers van het consulaat hadden een briefje achter een raam geplakt met de tekst: ‘Wij delen de opvatting van die boekverbrandende idioot niet’.

De manifestaties in Zweden en de felle Turkse reacties daarop brengen de Zweedse regering in een moeilijke positie. De regering kan weinig doen om de betogingen, waar in Zweden traditiegetrouw veel ruimte voor is, tegen te houden. Premier Ulf Kristersson schreef zaterdag op Twitter het verbranden van de koran te betreuren. ‘Wat legaal is, is niet automatisch gepast’, aldus de premier. ‘Het verbranden van boeken die heilig zijn voor velen is een diep respectloze daad.’

Die boodschap kwam Kristersson in eigen land op kritiek te staan. Zo schreef de leider van de radicaal-rechtse gedoogpartner van de regering, de Zweden Democraten, dat hij de uitlatingen van de premier ‘zeer zorgwekkend’ vindt. ‘Ik begrijp dat het doel is om in een kritieke fase voor ons land de spanningen weg te nemen. Maar er zit een grens aan hoe een overheid zich moet opstellen.’

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1779/articles/1755320/1/2