Verbanden leggen via uiteenlopende beschouwingen in FD van 14 december @fd @eu #EMU #gelehesjes

Tags

Hoekstra verdedigde dapper het standpunt van de Hanze-groep, maar vergat het Nederlandse belang (Coen Teulings, Expert/fd, 14-12-18): verkeerde economische aannamen ruïneren de EU

Als eerste artikel ‘Hoekstra verdedigde dapper het standpunt van de Hanze-groep, maar vergat het Nederlandse belang’, waarbij Coen Teulings kanttekeningen plaatst.

Wat is het Nederlandse belang? Die vraag moet door Wopke Hoekstra’s hoofd hebben gespeeld toen hij begin december in Brussel onderhandelde over een begroting voor de eurozone. De minister van Financiën verkoos daar fel op tegen te zijn, en leidde met dat standpunt een alliantie van acht kleinere eurolanden, ook wel bekend als de Hanze-groep.

De discussie gaat terug tot de onderhandelingen over het verdrag van Maastricht in 1991. De muur was gevallen. Duitsland zou herenigd worden en zich meer op het oosten richten. Zowel Duitsland als Frankrijk wilde voorkomen dat Duitsland zich van West-Europa zou afwenden, en een gemeenschappelijke munt was daartoe het middel.

Voor mij is deze laatste zin nieuw als ‘gegeven feit’. Waarom zou Duitsland zich van West-Europa afwenden? In dit verband merk ik ook op dat Mathieu Segers deze week in de Groene Amsterdammer schrijft over ‘Wopkes bluf’. En van mening is dat Hoekstra zich vergist maar zich anders en misschien contrair aan Teulings opstelt.

Economen waarschuwden onmiddellijk dat een muntunie zonder begrotingsunie een recept voor ellende is. Zonder gemeenschappelijke begroting om risico’s te delen zou de muntunie in crisistijd in problemen raken.

Dit is het bekende standpunt van economen en naar mijn mening te rationeel economisch gedacht, alsof er in de politieke werkelijkheid een logica bestaat die daartoe zou dwingen.

Maar de landen van de EU wilden zelf blijven beslissen hoeveel geld ze overhadden voor gezondheidszorg, onderwijs en oudedagsvoorzieningen. Dus werd de zeggenschap over hun begrotingen niet aan Brussel overgedragen. Het onderlinge wantrouwen was bovendien toen al groot. De angst was toen al dat een begrotingsunie zou uitdraaien op een transferunie met een permanente geldstroom van Noord naar Zuid.

Dit is vanuit nationaal soevereiniteits-denken volkomen normaal en de uitkomst van de eurocrisis heeft niet bewezen dat die economische logica onvermijdelijk is en dis geldig is.

En dus ging de muntunie zonder begrotingsunie van start. De onderhandelaars waren zich bewust van de risico’s. Zij speculeerden erop dat dit probleem zou worden opgelost als de nood aan de man kwam.

Renteverschillen

Welnu, de nood kwam aan de man. Tijdens de hoogtijdagen van de eurocrisis liepen de renteverschillen tussen de eurolanden snel op. De kredietwaardigheid van landen loopt altijd iets uiteen — soms structureel, vaak door toevallige omstandigheden — maar in tijden van crisis vluchten beleggers naar het veiligste land. Daardoor stijgt de rente in probleemlanden, terwijl die in de veilige landen daalt. De problemen van landen in moeilijkheden worden daardoor alleen maar erger.

Dat heeft de gang van het zoeken naar oplossingen ook sterk bemoeilijkt, maar dat probleem kan ook geweten worden aan de willekeurige norm van 3% -begrotingstekort genoemd mag worden mijn stelling is dat als in het EMU verdrag van Maastricht gekozen was voor 4% in plaats van 3, de problemen veel sneller opgelost waren, mede omdat daardoor de sociale paragraaf van het Verdrag van Maastricht ook beter uit de verf was gekomen. De eurocrisis heeft de teneur van een neoliberale trend duidelijk bevestigd en dat was volkomen onnodig. Bovendien was de Tweede Kamer ook altijd fel tegen een aparte eurozonebegroting. Niet dat dat de leidraad moet zijn voor de minister van Financiën, want hij zet zijn eigen beleidskoers uit, maar voor hem is het plezierig dat hij zo dicht mogelijk in de buurt komt van de opvattingen van de Kamer, terwijl hij natuurlijk de opdrachten vanuit het regeerakkoord uitvoert.

Het Verenigd Koninkrijk, zwaar getroffen door de kredietcrisis vanwege zijn grote financiële sector, kon destijds aan die problemen ontsnappen doordat het geen lid was van de muntunie. Door de devaluatie van het pond werd de Britse schuld in euro’s uitgedrukt kleiner, dus makkelijker af te lossen.

Die muntunie zal een eeuwig twistpunt blijven vanwege de onmogelijkheid van een nationale devaluatie van de munt, en de vraag zal in de toekomst beantwoord moeten worden of dit een weeffout was van ‘Maastricht’. Vanuit de economische monetaire theorie wellicht wel, maar de vraag is of de economische scholen hierin bepalend moeten zijn.

Frankrijk en ook Spanje stonden er indertijd financieel zeker niet slechter voor dan het Verenigd Koninkrijk. Maar zij hadden als lid van de munt­unie geen mogelijkheid te devalueren. Dus zagen zij het renteverschil met Duitsland en Nederland oplopen. Waar de rentelast van de Britten omlaag ging, nam hij voor Spanje en Frankrijk juist toe.

In de eurozone is in die cruciale jaren daardoor te veel bezuinigd: de financieringstekorten waren in de ­eurozone gemiddeld lager dan elders in de wereld (niet hoger, zoals vaak wordt gedacht). Ook Nederland heeft in die periode mede zoveel bezuinigd om te voorkomen dat het in de kop van het peloton zou komen. Was er een gemeenschappelijke eurozonebegroting geweest waarin risico’s werden gedeeld, dan waren de lidstaten niet collectief naar de nooduitgang gevlucht en was het herstel in de eurozone een stuk eenvoudiger geweest.

Vreemd dat de noodzaak tot bezuinigen hier alleen wordt gekoppeld aan de EMU-normen van eerder benoemde begrotingstekorten die dus volgens Teulings lager lagen dan elders in de wereld, maar dat was natuurlijk de bewuste opzet van de EMU om de concurrentiepositie van de EU te versteken.

Gemeenten

Wat geldt voor de verhouding tussen de eurolanden geldt precies zo voor de gemeenten van Nederland. Ons land is één grote transferunie tussen gemeenten, via de belastingen en de uitkeringen aan gemeenten vanuit het Gemeentefonds. Sommige gemeenten zijn nettobetaler, anderen netto-ontvanger.

Hieruit mag dus worden afgeleid dat de transferunie op nationaal niveau geen probleem is, maar op transnationaal niveau wel. Dat argument heb ik in Kamerdebatten nog nooit gehoord.

Heerlen ontvangt al jarenlang nettotransfers uit het Gemeentefonds. Niemand die erover klaagt.

Gelukkig hebben de onderhandelaars van het verdrag van Maastricht gedeeltelijk gelijk gekregen. Ierland, Spanje en Portugal ontvingen tijdelijke steun. Zij staan er nu weer prima voor, met name Ierland. Deze landen zijn op de langere termijn beschouwd sowieso drie Europese succesverhalen. Spanje en Portugal zijn pas sinds 1975 de weg naar democratie in geslagen. Rond 1980 was Ierland het armste land van de EU. Alle drie hebben sindsdien een stormachtig ontwikkeling doorgemaakt. Dit succes was alleen mogelijk dankzij de steun van de EU. Dat bood exportkansen, en daar hebben alle lidstaten van geprofiteerd.

De vraag is of dit ook voor Griekenland geldt.

Wopke Hoekstra heeft zich in Brussel standvastig verzet tegen een transferunie. Daarvoor hulde. Maar is dat verzet echt in het Nederlandse belang? Had exportland Nederland tijdens de crisis niet veel meer belang gehad bij een spoedig herstel van de eurozone als geheel? Dat behoeft misschien ­nadere reflectie.

Hier valt op dat Hoekstra zich geheel naar Nederlands belang heeft opgesteld als naar de Kamerwensen wordt geluisterd, maar dat Segers vindt dat ons land zich eerder op het EU als geheel had moeten richten en met de Hanze-staten zich op gevaarlijk pad heeft bewogen.

[Coen Teulings is universiteitshoogleraar economics, institutions & society, Universiteit Utrecht. Reageer via expert@fd.nl]
https://fd.nl/opinie/1282054/is-samenwerking-met-de-hanze-groep-in-het-nederlandse-belang
0-0
Italiaanse rente weer omlaag na overleg regering en Brussel (Erik van Rein, Financiële markten/fd, 14-12-18): budgettaire chaos van Italië maakte dominantie maffia mogelijk
Beleggers zijn optimistisch nu de Italiaanse regering bereid lijkt het begrotingstekort voor volgend jaar iets te verlagen. Voor de tweede dag op rij daalt de rente op de belangrijkste Italiaanse staatsobligatie.
Het rendement dat beleggers krijgen op de staatslening met een looptijd van tien jaar loopt donderdagmiddag ongeveer tien basispunten terug tot 2,92%. Ook het verschil in risicopremie dat beleggers vragen voor de Italiaanse lening en de Duitse tienjaarsobligatie loopt terug. Die zogeheten spread is 262 basispunten, het laagste niveau sinds oktober dit jaar.
Ook op de aandelenbeurzen was het feest. De FSTE MIB in Milaan sloot net als dinsdag hoger. Bankaandelen die veel staatsobligaties op hun balans hebben, deden het opnieuw goed.
Begrotingstekort
Woensdagavond bevestigde de Italiaanse regering de geruchten die eerder die dag al rondgingen: de Italianen zijn bereid het begrotingstekort volgend jaar niet verder op te laten lopen dan 2,04% van het bruto binnenlands product (bbp) in plaats van de eerder genoemde 2,4% van het bbp.
De Europese Commissie en de Italiaanse regering van coalitiepartijen Vijfsterrenbeweging (M5S) en Lega hebben al maanden ruzie over dat begrotingstekort. Brussel wil niet dat de Italiaanse staatsschuld, die nu al torenhoog is, verder oploopt en dreigt met sancties als de Italiaanse regering haar begroting niet aanpast. Maar Rome wil extra geld uitgeven om verkiezingsbeloftes waar te maken, zoals de invoer van een basisinkomen en een versoepeling van het pensioenbeleid.
Die verkiezingsbeloften blijven een uiterst merkwaardig verhaal, aangezien onhoudbare beloften niet deugen en verboden zouden moeten worden. Populisme ten top en geheel tegen de EU-regels in. Als de Commissie hiertegen niet durft op te treden, dan wordt iedere lidstaat een vrij mandaat gegeven. Daar moet een einde aan komen.
Gevolg van een minder hoog begrotingstekort is wel dat Lega-leider Matteo Salvini en M5S-voorman Luigi di Maio hoogstwaarschijnlijk minder geld over hebben voor deze plannen. Dat kan zorgen voor spanningen in de coalitie.
‘Serieus en redelijk bod’
Maar premier Giuseppe Conte liet woensdagavond weten dat de regering voorlopig niet terug zal komen op die verkiezingsbeloftes. ‘We hebben een serieus en redelijk bod gedaan’, zei hij na afloop van een ontmoeting met voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie.
Maar het is de vraag of de verlaging goed genoeg is voor de Europese Commissie. Eurocommissaris Pierre Moscovici leek er donderdag op te hinten van niet. ‘Het is een stap in de goede richting, maar we zijn er nog niet’, zei hij volgens de Financial Times.

Frankrijk

Wat de Italianen wel in de kaart speelt, is dat ook Frankrijk zijn begrotingstekort waarschijnlijk ziet oplopen, waarschijnlijk naar 3,4% van het bbp. Dat is het gevolg van het pakket noodmaatregelen dat president Emmanuel Macron eerder afkondigde, met onder meer een verhoging van het minimumloon. Zowel Di Maio als Salvini liet eerder weten het onacceptabel te vinden als Frankrijk daarmee wegkomt terwijl de Europese Commissie op ramkoers ligt met Italië.

Hiermee heeft Italië gelijk en aangezien Macron nog geen invulling heeft gegeven aan de extra bezuinigingen die het noodpakket noodzakelijk maken, is het afwachten wat hij gaat voorstellen. Vanwege zijn EU-hervormingsplannen moet hij wel met iets van een aanbod aan tafel komen. Wat ook opvalt is dat zowel Frankrijk als Italië worstelen met een gebrekkig sociaal stelsel (Italië kent geen bijstandswet) zodat de sociale harmonisatie van de EU in een noodsituatie verkeert. En daar doet de Commissie klaarblijkelijk niets aan (want een nationale aangelegenheid).

https://fd.nl/beurs/1282050/italiaanse-rente-opnieuw-omlaag-na-overleg-regering-en-brussel

0-0

Bulldozer van Baudet stapt nu zelf de politieke arena in (Bas Knoops, Politiek/fd, 14-12-18): hoe ambitieus FvD ook is, de politieke vleugel van een denktank liep vanaf de start achter het feit van het bestaan van de EU aan en zette de partij op structurele achterstand

Mediastrateeg

De man, Henk Otten, die de afgelopen jaren in de luwte van partijleider Thierry Baudet Forum omvormde van een denktank tot een politieke partij betreedt nu zelf de politieke arena. Otten was in 2015 medeoprichter van het FvD, penningmeester, fractiemedewerker in de Tweede Kamer, scout van politiek talent en bovenal mediastrateeg.

FvD is geen normale politieke partij, stelt Otten, maar een onlinebeweging. Een van de eerste dingen die hij deed was sociale media inzetten om de politiek toegankelijker te maken. De talloze filmpjes waarin Baudet wekelijks ageert tegen de Europese Unie, en het kabinet Rutte III komen mede uit zijn koker. ‘Daarin liepen wij voorop. FvD is een mediabedrijf met een politieke tak.’

‘Forum voor Democratie is een mediabedrijf met een politieke tak’• Henk Otten, FvD-lijsttrekker voor de Eerste Kamer

Boerenzoon in fusies

Henk Otten, boerenzoon uit het Drentse Hijken, wist al op jonge leeftijd: ik wil de wijde wereld in. Hij toog naar Groningen om rechten en economie te studeren.
Zijn eerste baan vond hij begin jaren negentig op de Amsterdamse Zuidas, als advocaat-stagiair bij Loeff Claeys Verbeke, later opgegaan in Allen & Overy. Hij werkte vervolgens als zakenbankier voor Rabobank en Lehman Brothers in Hongkong en Londen en begon in 2003 voor zichzelf: als adviseur bij fusies en overnames, gespecialiseerd in media en telecom. Zo was hij betrokken bij de overname van Ben door T-Mobile.
Baudet kent Otten al zo’n tien jaar. Via een gemeenschappelijke vriend, advocaat Michiel Visser. Ze praatten veel over politiek en deelden een onvrede over de EU en het economisch en immigratiebeleid van de kabinetten Rutte.
Executieman
Aanvankelijk was het idee om van FvD een denktank te maken, maar na het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne in 2016 besloten Baudet en Otten een politieke partij op te richten. Forum was één van de aanjagers van die volksraadpleging. ‘Wij voelden ons belazerd door de wijze waarop Rutte met de uitslag omging’, zegt Otten. ‘We moesten iets doen.’
Algemeen is bekend dat het referendum over Oekraïne uit halve en hele onwaarheden bestond (wat door Jan Roos werd toegegeven) en dus uitgroeide tot een instrument om het zittende kabinet Rutte 2 zo moeilijk mogelijk te maken. Daarmee werd ook duidelijk dat de tijdelijke referendumwet niet streng genoeg was opgetuigd (waardoor ook D66 op haar verkiezingscongres alsnog het idee verwierp) en de staatscommissie Remkes heeft dus terecht wel strenge normen voorgesteld: als 33,3% van de kiesgerechtigden het wetsvoorstel afkeurt, dan is het afgewezen.
Dat percentage behelst dus een derde van alle stemgerechtigden en dat is een aanzienlijk deel van het electoraat, zodat nu voorstanders van een aangenomen wet met zekerheid kunnen komen opdraven als er geen risico’s op afwijzing aanwezig is, zodat hun gang naar het stemlokaal niet tevergeefs is. Ik stel overigens vast dat Otten als strateeg bewust heeft meegewerkt aan alle malversaties en dat kenmerkt zijn dubbelheid: jurist en advocaat maar wel meewerken aan valse desinformatie.
Die dadendrang komt voormalige collega’s uit de advocatuur, bancaire sector en m&a-wereld bekend voor. Het FD sprak, onder voorwaarde van anonimiteit, met zes van hen. Zij typeren Otten als een harde werker, veeleisend, rigide, direct, intelligent, uitgesproken en compromisloos.
Kortom, iemand uit de oude ‘doos’, in dit geval de oude politiek en gevaarlijk omdat, zoals hieronder staat, relativeringsvermogen mist. Een ijzervreter die compromisloos te werk gaat en dat is herkenbaar aan het optreden van Baudet in de Kamer. Uiterst rechts als algemeen kenmerk, zoals hieronder ook al wordt gesignaleerd, maar wel oog voor de onderkant van de samenleving; dat wel. Maar als je de VVD te links vindt, dan zegt dat ook genoeg.
‘Henk is een echte Draufgänger, een ijzervreter’, zegt een oud-collega bij Loeff Claeys Verbeke. ‘Een enorm toegewijde, harde werker, maar hij mist relativeringsvermogen. Daardoor kan hij lastig zijn voor zijn omgeving.’
Een fusie- en overnameadvocaat die veel met Otten samenwerkte, omschrijft hem als een ‘executieman’. ‘Als Henk iets moet oplossen, gebeurt het ook. Hij gaat ver in concessies doen voor de zaak. Vrije tijd heeft hij nauwelijks.’ Henk is een echte dealmaker, zegt een relatie uit de telecombranche. ‘Altijd gefocust op de zaak. Iemand die tot het gaatje gaat.’
Slecht geregeerd
Mensen uit zijn omgeving zijn niet verbaasd dat hij voor Forum de politiek in gaat. Sterke, rechtse ideeën had hij altijd al. ‘De sociaaldemocratie was niet zijn stijl’, zegt de ex-collega bij Loeff Claeys Verbeke.

Een andere advocaat stelt dat Otten al langer vond dat Nederland slecht wordt geregeerd. ‘Henk maakt zich zorgen over het onderwijs, de zorg en de verzorgingsstaat. Hij hekelde dat er in tijden van crisis zo hard werd bezuinigd door Rutte. Dat ging ten koste van de koopkracht aan de onderkant van de samenleving.’

VVD te links

In zijn studententijd stemde Otten nog op Hans van Mierlo, vanwege de democratische vernieuwing die diens partij D66 voorstond. Later ging zijn stem naar de VVD en was Frits Bolkestein zijn man. Maar de VVD werd in zijn ogen te links.

In Pim Fortuyn vond Otten een nieuw politiek voorbeeld. Na diens dood probeerde hij korte tijd de boel vlot te trekken bij de LPF, nadat de partij ten onder dreigde te gaan aan interne ruzies. Onbegonnen werk. Daar leerde Otten hoe je vooral niet een nieuwe partij moet leiden en besturen, zeggen betrokkenen binnen het FvD. LPF-toestanden wil hij koste wat kost voorkomen.

Maar begin dit jaar ontstond ook binnen Forum onrust. Een aantal partijprominenten eiste meer zeggenschap voor leden en lokale afdelingen. De kritiek richtte zich vooral op de in hun ogen autoritaire bestuursstijl van Otten, die geen macht wilde delegeren aan de regio. Enkele kritische leden werden geroyeerd of stapten zelf op.

Op missie

Een van hen was Gert Reedijk, nummer acht op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. Hij omschrijft Otten als een ‘bulldozer’, iemand met een ‘enorme drive’. ‘Thierry is het uithangbord van Forum, maar Henk is de motor. Hij heeft de partij opgebouwd.’
Er is alleen één probleem, zegt ook Reedijk. ‘Henk kan niet delegeren. Dat is een lastige eigenschap die de samenwerking heeft doen mislukken. Forum begon als een roeiboot, maar is uitgegroeid tot een passagiersschip. Dan moet je macht delegeren.’
Otten vindt de onrust in zijn partij opgeblazen door de media. ‘Het waren vijf mensen. Dit hoort bij een nieuwe partij.’ Tien jaar geeft hij zichzelf, dan moet de infrastructuur van FvD er staan. Dat betekent een grotere Tweede Kamerfractie, zetels in Brussel, de provincies en de senaat.
Is dit opbouwwerk in de luwte wel te combineren met een optreden in de politieke schijnwerpers? ‘De senaat vergadert alleen op dinsdag en ik kan snel lezen. Bij FvD doen we veel dingen parallel. We zijn op missie.’
[Cv: 1967 Geboren in Assen1985 Studies economie en rechten in Groningen1992 Advocaat-stagair bij Loeff Claeys Verbeke, maar hij maakt de driejarige beroepsopleiding niet af1995 Rabobank Hongkong1997 Rabobank Amsterdam1999 Lehman Brothers Londen2003 Oprichting eigen advieskantoor Ms2 Capital2015 Oprichting Forum voor Democratie]

Ter afsluiting van deze beschouwing over FvD kan worden opgemerkt dat het een ware nieuwe loot betekent aan de politieke horizon van ons land op dit moment, in afwachting of het een blijvende loot zal worden aan dat firmament of schouwspel.

De partij gaat onherroepelijk problemen krijgen met het verkiezingsthema en dus belofte om ons land uit de EU te krijgen, ons lidmaatschap op te zeggen. Dat zal onmogelijk blijken te zijn en zijn de oprichters ook te laat. Stoppen met de EU is onmogelijk want daarvoor al teveel een vast verankerde institutie die niet meer weg te denken is uit de geopolitieke context. FvD is te laat met deze wensdroom op het politieke toneel verschenen aangezien alleen nog maar hervorming tot de opties behoort. Maar daarvoor zijn de anti-EU-sentomenten te zwak en te weinig coherent , zodat dat streven dus per definitie op een teleurstelling uit loopt. Dan rest alleen nieuwsgierigheid van waarnemers hoe de partij zich uit deze precaire situatie zal weten los te maken.

https://fd.nl/achtergrond/1282078/bulldozer-van-baudet-betreedt-nu-zelf-de-politieke-arena

0-0

Hervormer Macron en de macht van de straat (Daan Bellegeer en Kleis Jager, Macro-economie/fd, 14-12-18): briljante generaties studenten van de eliteopleiding ENA [https://www.ena.fr/] zoals Macron en al zijn voorgangers, staan machteloos tegenover de macht van de straat

Einde van de maand versus einde van de wereld

In het kort

Al weken rommelt het in Frankrijk, waar demonstranten in gele hesjes tegen veel meer strijden dan alleen een hogere brandstofprijs. President Emmanuel Macron wil de economie hervormen, maar zijn afstand tot het volk maakt dat niet eenvoudig. De protesten staan in een lange traditie, de uitkomst ook: de macht van de menigte is groot.

Op zichzelf is deze typering van Frankrijk volkomen juist, maar mijn verwachting was wel dat Macron zowel wat intelligentie/intellect als qua creativiteit en ambitie het voornemen had om ziujn land behalve in economische zin te hervormen, maar ook sociaal. De opstand die op de dieselaccijns is ontstaan, heeft hem duidelijk overvallen. Hij weet natuurlijk dat hij zijn EU-ambities ook kan vergeten als hij geen balans kan vinden tussen het economische en sociale in zijn land. Daarom vertrouw ik erop dat hij nog met duidelijke sociale hervormingen gaat komen in combinatie met bezuinigingen op ander vlak, bijvoorbeeld defensie. Ik heb al eerder geschreven [https://aquariuspolitiek.wordpress.com/2018/12/08/politiek-toont-een-paradoxaal-patroon-en-daarom-niet-meer-bereikbaar-voor-de-bevolking-zowel-in-frankrijk-als-bij-ons-fd-gelehesjes-politieketransitie-eu-emmanuelmacron/] over zijn positie en voorgesteld dat hij de onderste inkomensgroepen geheel belastingvrij maakt en ze ook gaat voorzien van elektrische auto’s in ruil voor hun oude diesels, die niet in Afrika terecht mogen komen of andere markten.

De Franse president Emmanuel Macron heeft er tot €12 mrd voor over om de sociale vrede terug te kopen na de volkswoede gehuld in gele hesjes. Met dat bedrag aan hogere uitgaven en gemiste belastinginkomsten zakt Frankrijk naar alle waarschijnlijkheid door de begrotingsgrens die voor Europa nog net aanvaardbaar is: een tekort van 3%.

We zijn nu als EU in de fase van evolutie aanbeland waarin de straat en de macht van de grote getallen het kunnen opnemen tegenover de Brusselse bureaucratie en neoliberalen, die nu toch op het dode punt zijn aanbeland dat hun idealen van vroeger niet meer opgaan. Het neo- ofwel eenzijdige economische liberalisme heeft zijn onschuld verloren nu blijkt dat de globalisering zich totaal anders ontwikkelt dan de economen altijd dachten met de onzichtbare hand van Adam Smith.

Deze globalisering maakt – zoals we nu ontdekken – de wereld kapot vanwege de verkeerd effecten op het klimaat die een verwoestende uitwerking dreigen te hebben. Dat maakt dat als Teulings gelijk heeft dat de staatsschulden begrotingstekorten binnen de eurozone wel meevallen vergeleken bij onze concurrenten, we de 3% van Maastricht (EMU) net zo goed kunnen wijzigen in 4% zodat de EU op slag veel socialer zal worden, want dan kan er ook op de sectoren van onderwijs en zorg worden geïnvesteerd, dat nu buiten ons land alleen voor de rijken in de EU mogelijk is in private scholen en zorgklinieken.

Die wanverhouding dient te verdwijnen en de Gele Hesjes hebben ons daarvoor – dat neveneffect – onze ogen geopend. En zo ontstaat er plotsklaps een nieuw perspectief voor de EU, die een sociale inhaalslag kan maken zonder financiële dogma’s of dogmatiek.

Het dateert ondertussen al van 1974 dat Parijs een begroting in de plus wist af te leveren. De overheidsschuld zit rond de 100% van het bruto binnenlands product (bbp).

Die oude geschiedenis is nu niet van toepassing – zoals hierboven al geformuleerd – op Frankrijk onder Macron. Alleen vanwege het feit dat hij als uitgesproken (links, D66-)liberaal bekend staat en dus niet gehinderd wordt door oude politieke dogma’s.
Lastig bezuinigen
‘Het probleem van de Fransen is dat ze een overheid willen die eenzelfde dienstverlening geeft als in Scandinavische landen, zonder dat ze de belastingen willen betalen die nodig zijn om dat te financieren’, zegt Jean Pisani-Ferry, vooraanstaand econoom en voormalig adviseur van Macron. ‘Dat is op te lossen door efficiënter om te springen met de overheidsmiddelen en door meer keuzes te maken in de uitgaven.’
In dat geval zal er ook aan de Scandinaviërs gevraagd moeten worden hoe ze dat voor elkaar hebben gekregen ofwel georganiseerd hebben en ten koste van wat op hun rijksbegroting.
‘Fransen willen eenzelfde dienstverlening als in Scandinavische landen, zonder er de belasting voor te betalen’• Jean Pisani-Ferry, econoom
Gemakkelijk is anders, stelt William De Vijlder, hoofdeconoom van BNP Paribas. ‘Bezuinigen als het economisch slecht gaat is een slecht idee, maar het blijkt in Frankrijk ook heel moeilijk om dat te doen als het voor de wind gaat. We zijn nu immers al voorbij de piek van de hoogconjunctuur.’

Zoals in alle voorgaande commentaren door mij is beschreven dat alles aan het veranderen is binnen de EU, zo gaat dat nu ook op voor Frankrijk, dat onder Macron een ander leiderschapsfiguur heeft dan al zijn voorgangers. Macron wil zeker een duidelijk economisch én sociaal stempel drukken, waar dat economische voor sociaaldemocraten praktisch onmogelijk was. Daarbij heb ik al genoeg redenen aangegeven waarom ook de EMU best een nieuw laagje vernis kan gebruiken. De beruchte percentages (vooral 3%) kunnen kortom worden gewijzigd.

Hij waarschuwt wel voor een overdreven focus op het begrotingstekort. ‘De economische groei op lange termijn, waar Macron zich met zijn arbeidsmarkthervorming en stimulering van innovatie op richt, is belangrijker. Als die hoog genoeg ligt, daalt de schuldgraad.’

En daarvoor is Macron de juiste man op de juiste plaats.

Onrechtvaardig beleid

Frankrijk heeft de afgelopen jaren veel geld gestopt in het verminderen van problemen in plaats van ze op te lossen, vertelt Pisani-Ferry. ‘Er gaat jaarlijks €40 mrd naar huisvesting, zoals woon- en bouwsubsidies. Dat is 2% van het bbp! Toch zijn de resultaten niet bijzonder. Het zou beter zijn om problemen in de marktwerking aan te pakken, zoals het feit dat er door allerhande bouwrestricties te weinig woningen bij komen.’

Het was juist met een campagne gericht op hervormingen dat Macron verkozen is, merkt Pisani-Ferry op. ‘De afgelopen tien jaar is het gemiddeld reëel inkomen per gezin ondanks de economische groei stabiel gebleven. Macrons diagnose was dat mensen geen toekomstperspectief meer zagen, en dat wilde hij hun weer geven. Maar hij is er niet in geslaagd om het vertrouwen te behouden van de Fransen dat hij daarin zal slagen. Ze verwijten hem dat zijn beleid sociaal en fiscaal onrechtvaardig is.’

Hier wordt precies aangegeven wat ik hierboven al veronderstellenderwijs schreef.

Groene taks

Het verhitte debat over de groene taks legde de kloof tussen twee bevolkingsgroepen bloot: zij die bezig zijn met het einde van de maand en zij die bezig zijn met het einde van de wereld, zegt Pisani-Ferry. ‘Dat soort problemen los je niet met een pennenstreek op. Macron zoekt vooral naar langetermijnoplossingen, maar mensen willen resultaten zien op kortere termijn.’

Hier doet zich het identieke probleem voor van alle EU-lidstaten: ‘de groene taks legde de kloof tussen twee bevolkingsgroepen bloot.’ Dat soort effecten heb je ook niet in de (eigen) hand, maar met de reparatie ervan wel: daar kan gericht beleid op worden losgelaten.

De inspanningen van de regering om de arbeidsmarkt minder rigide te maken is werk van lange adem, erkent De Vijlder. Denk aan het verminderen van de ontslagbescherming of het omscholen van werklozen. ‘Ondertussen blijft de werkloosheid structureel hoog. In Duitsland duurde het ook jaren eer de grondige arbeidsmarkthervorming van 2003 vruchten afwierp. En die creëerde veel slechtbetaalde banen, waardoor het armoederisico in Duitsland bij werkenden nu hoger ligt dan in Frankrijk.’

Daar Duitsland had ook te maken met de eenwording van West- en Oost-Duitsland en dat kostte Bonn investeringskapitalen met de omvang van een Marshallplan. Vandaar het ‘zieke’ Duitsland van die dagen.

Dat Macron op zo veel weerstand stuit, komt volgens De Vijlder doordat hij te weinig rekening houdt met de impact van zijn hervormingen op de verschillende soorten gezinnen. ‘Voor mij draait het fenomeen van de gele hesjes om het besef dat beleid niet over de gemiddelde Fransman gaat. Als de Franse regering die les niet trekt bij zijn toekomstige beslissingen, komen er alleen maar meer protestbewegingen. Die weten nu immers dankzij de gele hesjes dat het effect heeft om de straat op te gaan.’
Het gaat de hele EU, en niet alleen Frankrijk, om een sociaal rechtvaardige volkshuishouding en ook op dat terrein valt er voor Macron veel krediet te winnen. Hij is slim genoeg om dat verstandig en effectief aan te pakken.
Gele hesjes versus witte boorden
De gele hesjes hebben typisch Franse trekken, maar de krachten die de beweging veroorzaakten zijn overal aan het werk.

Een heel leger schrijvers, denkers, politicologen en sociologen heeft zich de afgelopen weken gestort op de gele hesjes. Ze wijzen op de overeenkomst met de sansculottes, die democratische hervormingen eisten aan het eind van de achttiende eeuw tijdens de Franse Revolutie. En op 1968. Toen waren het studenten, nu zou het de middenklasse zijn die vindt dat eigenlijk alles anders moet. Nog korter geleden: 1995. Een grote staking en een serie massademonstraties maakte korte metten met het hervormingselan van president Jacques Chirac.

Straat doet ertoe

De straat doet ertoe in Frankrijk, zoveel is duidelijk. Sinds 1958 is dat voor een belangrijk deel te wijten aan de Vijfde Republiek. Dit stelsel, bedacht door de oude generaal Charles de Gaulle, die zijn land wilde behoeden voor chronische instabiliteit, geeft erg veel macht aan de president. Is deze ‘republikeinse monarch’ eenmaal gekozen, dan krijgt hij meestal een ruime meerderheid in de parlementsverkiezingen, die altijd direct volgen op de présidentielles.

Vervolgens liggen de krachtsverhoudingen voor vijf jaar – vóór 2002 zeven jaar – vast. Wie invloed wil hebben moet dus de straat op, tot de macht buigt.
Dat is precies wat de gele hesjes hebben gedaan. Ze bezetten overal rotondes en péages, brachten uren door rond bergen brandende pallets en rukten drie keer op naar Parijs, waar een deel van hen barricades opwierp en de oproerpolitie trotseerde. Uiteindelijk kregen ze deels hun zin.

Maar de verschillen tussen de gilets jaunes en eerdere Franse demonstranten zijn groter dan de overeenkomsten. Eigenlijk was er in het verleden niets wat erop lijkt. Niet eerder was er een sociale beweging waarvan het hart werd gevormd door werkende armen, de lower middleclass en gepensioneerden uit die bevolkingslagen. De rol van sociale media is ook nieuw, net als het gebrek aan organisatie – er kwam geen partij of vakbond aan te pas.

Bijna alles maakte deze revolte uniek, maar de voedingsbodem kennen we wel. De gilets jaunes – vooral een roep om fiscale rechtvaardigheid in de visie van de Franse econoom Thomas Piketty – zijn het product van een omwenteling die we overal kunnen waarnemen. De rekening van de globalisering blijkt hoger dan verwacht. Niet alleen arbeiders werden afgeschreven, ook een aanzienlijk deel van de middenklasse raakte verzwakt.

Die ontwikkeling heeft samenlevingen uit elkaar gedreven en de veelbesproken kloof is niet alleen economisch, maar ook politiek en cultureel. Een substantieel deel van de bevolking wantrouwt, of zeg maar gerust haat, de politiek en de media. Zoals de hele dag door te zien was op televisie, waar gele hesjes hun spontane zegje deden in de categorie ‘het hele zooitje moet weg’ tegenover gelouterde journalisten en specialisten.

Crisis in de democratie

De krachten die in Frankrijk de gele hesjes voortbrachten, brachten in de Verenigde Staten Donald Trump en in Italië Matteo Salvini aan de macht en leidden in Groot-Brittannië tot de brexit. Tot grote schrik van de progressieve en links-liberale elites die hadden gedacht dat de toekomst divers, klimaatbewust, open en tolerant zou zijn. De crisis in de democratie werd misschien wel het kernachtigst verwoord door zakenman en oud-politicus Bernard Tapie: ‘Een samenleving waarin de top een fundamenteel andere kijk heeft op zaken dan de basis is niet houdbaar.’ President Emmanuel Macron moet dus afdalen van zijn troon en terug naar het volk. Doet hij dat niet, dan valt hij ten prooi aan de woeste menigte zoals Lodewijk XVI in 1793.

https://fd.nl/achtergrond/1281800/hervormer-macron-en-de-macht-van-de-straat

0-0

Advertisements

‘Bij politici was referendummoeheid te bespeuren’ #dehaagsestemming

Tags

Johan Remkes presenteerde meer dan 600 pagina’s aan bestuurlijke vernieuwing. Politici lijken intussen vooral bezig met de klimaatplannen die volgende week gepresenteerd worden. Behalve Kajsa Ollongren. Die was gisteren even minister Alomgren.

Jorg Leijten, nrc.nl, 14-12-18

REFERENDUMMOEHEID: Lage Drempels, Hoge Dijken heet het rapport dat de commissie-Remkes gisteren presenteerde over bestuurlijke vernieuwing. Realistischer was misschien geweest Lage Kansen, Hoge Drempels want hoeveel kans maakt een voorstel als het invoeren van een correctief bindend referendum? Bij politici was referendummoeheid te bespeuren toen het plan gisteren ter sprake kwam. Minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) zei beleefd het rapport “te gaan lezen”, de VVD “vindt haar [eigen] standpunt helder” en ook bij het CDA – tegen referenda – “zal het standpunt niet heel anders worden”. Ook het idee over een gekozen formateur kan op weinig politieke steun rekenen. Eindigt het rapport van Remkes straks net als die van zijn voorgangers ongebruikt in een la?

Het is onjuist te stellen dat de titel van het gepresenteerde rapport moest luiden ‘Realistischer was misschien geweest Lage Kansen, Hoge Drempels’ en wel vanwege de veroderstelling dat Haagse politici die ‘referendummoe’ zouden zijn; neen, alleen de conservatieve politici zijn moe vanwege alle leugens van afgelopen referenda zoals brexit, Oekraïne en de EU-grondwet, die helemaal geen grondwet was maar een samenbundeling van alle verdragen.

Het publiek daarentegen zou in dit rapport een handvat kunnen vinden om hier een Gele Hesjes-activisme te organiseren omdat zij dat politieke regenteske in Den Haag niet meer accepteren. Maar zij zullen ook begrip moeten opbrengen dat die genoemde referenda vreselijk knullig waren opgezet en dat het politieke klimaat met leugens niet verbeterd wordt.

Er dient een onafhankelijke commissie te komen die alle beweringen van toekomstige referenda gaat toetsen op waarheidsgehalte. Dat parlementariërs maar wat kunnen roeptoeteren (vanwege hun parlementaire onschendbaarheid) en beweren wat zij aan waarheid ‘ervaren’ is een heel andere zaak. Daaraan moeten ook grenzen worden gesteld en dat heb ik de Kamer ook laten weten via mijn blogs over de strijdigheid van opvattingen van PVV met de Grondwet, zoals een verbod op de islam, op de koran en moskeeën. Daar durft de Tweede Kamer geen punt van te maken, maar dat komt natuurlijk in het rapport-Remkes niet voor.

ALOMGREN: Ollongren was gisteren sowieso all over the news. Ze begon de dag met de lancering van een campagne tegen nepnieuws rond de verkiezingen komend jaar. Zo moet de burger “bewust worden gemaakt van het fenomeen desinformatie”, maar het kabinet zelf gaat geen nepnieuws aanwijzen. Daarnaast ontving de minister van Binnenlandse Zaken een rapport van de Algemene Rekenkamer met de conclusie dat het nog niet zo opschiet met het herstel van voorzieningen op Sint Maarten nadat orkaan Irma daar vorig jaar huishield. En Ollongren trapte ook nog op de rem bij de provincie Utrecht. Die krijgt geen voorschotten zolang de jaarrekening van 2017 niet is goedgekeurd.

Waarom gaat de regering ‘zelf geen nepnieuws aanwijzen’? Het kabinet heeft volgens mij de plicht zelf aan te geven waar de ‘teksten’ van de regering verkeerd worden geïnterpreteerd of begrepen. De regering schiet al decennia lang tekort in fatsoenlijke communicatie naar de buitenwacht en het grote publiek. Dit thema dient aldus op de politieke agenda te worden geplaatst.

STINTKNULLIGHEID: Waarom is ooit besloten dat de Stint de weg op mocht? Die vraag krijgt een steeds nadrukkelijker politiek tintje nu uit onderzoek blijkt dat de constructie en het ontwerp enorm slecht zijn doordacht. Het rapport van TNO leest als een opsomming aan knulligheden. Volgens VVD-minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) heeft het ministerie “niet verzuimd om te controleren, er is niet voor gekozen om het te controleren”. De elektrische bolderkar mag in de huidige vorm de weg niet op. Het is een tegenvaller voor onder meer kinderopvangcentra die voor vervoer sterk leunden op de Stints. Ze zetten nu bussen en taxi’s in.

De Stint-blunder bewijst maar eens te meer dat (semi)ambtelijk Den Haag (want TNO) behoorlijk kan falen en dat maakt de uitspraak van minister Van Nieuwenhuizen nog meer bizar.

KLIMAATDRUK(TE): Volgende week vrijdag wil het kabinet een reeks maatregelen presenteren om de CO2-uitstoot voor de komende jaren te verminderen. Nu de burgeronvrede over de stijging van de energierekening toeneemt, beginnen de leiders van coalitiepartijen zich publiekelijk te mengen in het debat. Waren het eerst CDA’er Sybrand Buma bij Buitenhof en D66’er Rob Jetten in Trouw, vandaag krijgt Gert-Jan Segers ruimte voor zijn plannetjes in de Volkskrant. De ChristenUnie-voorman wil dat minima niet de dupe worden van verhoging van de energiebelasting. Hij pleit daarom voor een algemene korting op de energierekening “die verhoudingsgewijs mensen met een smalle beurs het meeste zou opleveren”.

Die tegengeluiden zijn volkomen terecht omdat de politiek geen benul meer heeft van rechtvaardige lastenverdeling en draagvlak van allerlei zware politieke besluiten. Het einde van dit bestel is in zicht, zoals ik vaker heb geschreven.

HAMERTJE HENK: Ten slotte een aflevering van 50Plus-Inside. Zo kwamen we gisteren te weten dat Kamerlid Martin ‘filibuster’ van Rooijen “een gruwelijke hekel” heeft aan Voortgezette Algemene Overleggen, de zogeheten VAO’s waarin Kamerleden moties kunnen indienen. Hij gaat er in zijn afscheidsrede – Van Rooijen stapt over naar de senaat – voor pleiten “dat die VAO’s moeten worden AFGESCHAFT”, ving onze redacteur Lamyae Aharouay op bij de koffieautomaat. Henk Krol was met hele andere dingen bezig: het 50Plus-spel Hamertje Tik aanprijzen. Met categorieën als (Jan) Nagel ’m vast en Kies je Doelwit komt 50Plus volgens henzelf met “hét gezelschapsspel voor onder de kerstboom”. In deze eerste editie geen ex-bestuursleden, wel ex-Haagse Stemming-auteur Emilie van Outeren.

QUOTE VAN DE DAG

“Als het straks weer gaat waaien, hebben de mensen die zich onder een blauw zeil zitten te behelpen één geruststellende zekerheid: het geld wordt zorgvuldig besteed.”

Columniste Sheila Sitalsing van de Volkskrant verbaast zich over het vele hulpgeld voor Sint Maarten dat op de plank blijft liggen.

Het begrip basisinkomen blijft een illusie zolang de ontwikkelingen op arbeidsmarkt ongewis blijven en de meerderheid van de beroepsbevolking goed wil verdienen @trouw #basisinkomen

Tags

Basisinkomen helpt misschien. Maar hoe? (papieren editie Trouw)
Er zijn banen genoeg, toch wil FNV weten of er een basisinkomen moet komen (digitale krant)

Jeannine Julen, SAMENLEVING/Trouw – 20:36, 12 december 2018

Hoogleraar Paul de Beer en Kitty Jong van FNV © Bram Patraeus

De arbeidsmarkt is wezenlijk aan het veranderen, ziet vakbond FNV. Die wilde daarom weten: biedt een basisinkomen straks soelaas? Moeilijk te zeggen.

‘Basisinkomen helpt misschien. Maar hoe?’ Vager kan bijna niet. Het blijft dus een illusie in een ongewisse toekomst. Verre van vanzelfsprekend om het in te voeren. Een willekeurige gok zelfs. Er valt kortom niets zinnigs over te zeggen; een greep in het duister.

Ebt de economische voorspoed weg, dan laten economen, sociologen, politici en vakbonden plots dat ene woord weer vallen: basisinkomen. Hoogleraar Paul de Beer herinnert zich de vele onderzoeken nog tijdens de crisis van de jaren tachtig. Ging het economisch beter, dan doofde de belangstelling weer.
Tot nu, signaleert De Beer. Ondanks dat werkgevers moeilijker aan personeel komen, huizenprijzen de pan uitrijzen en het bruto binnenlands product blijft groeien, publiceert hij morgen een rapport waarin het basisinkomen onder de loep genomen wordt.

Zijn opdrachtgever, vicevoorzitter Kitty Jong van vakbond FNV, zit naast hem in het centrale vakbondshuis in Utrecht. Waarom nu de belangstelling voor het basisinkomen? “De economie groeit weliswaar”, licht Jong toe. “Maar toch is een vast contract voor werknemers niet vanzelfsprekend. Er ligt nu ook een plan om de proeftijd van werknemers te verlengen van één naar vijf maanden. En tijdelijke krachten maken binnenkort pas na drie in plaats van twee contractverlengingen kans op een vaste aanstelling. Allemaal tegen de trend in. Jarenlang zagen we dat de arbeidsvoorwaarden juist beter werden als het goed ging met de economie.”

Voor iedereen 1000 euro

Die belangstelling voor een basisinkomen (een maandelijks bedrag dat alle Nederlanders op hun rekening gestort krijgen), maakt de vakbond er nog niet meteen een voorstander van. Maar de huidige arbeidsmarkt maakt wel dat de FNV wil onderzoeken of mensen met een kleine portemonnee zo makkelijker de eindjes aan elkaar kunnen knopen. Denk aan werknemers die akkoord gaan met schamele vergoedingen, zegt Jong. alleen om het hoofd boven water te houden. “Stel, iedereen krijgt 1000 euro in de maand. Dan hoef je niet akkoord te gaan met een baan die eigenlijk veel te slecht betaalt. Want je hebt al een basis van 1000 euro.”

De Beer, hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam, onderbreekt even. “Het is een illusie om te denken dat een basisinkomen meteen een oplossing is voor dit soort problemen.” Hij zelf was in de jaren tachtig groot voorstander van het basisinkomen. Maar, zegt hij nu, de nijpendste problemen los je er op de korte termijn niet mee op. “Met een inkomen van 1000 euro ontsnap je niet aan de armoede.”

Voor de FNV nam De Beer de arbeidsmarkt van de toekomst onder de loep. Gaat die dusdanig veranderen dat zoiets als een basisinkomen nodig is? Ja, zeggen voorstanders van dat inkomen. Want al die nieuwe technologieën doen het gros van de banen verdwijnen. Zeker de helft wordt opgeslokt door robots, blijkt uit verschillende publicaties eerder dit jaar. Nee, zeggen tegenstanders van wat ze ‘gratis geld’ noemen. De technologie zorgt juist voor extra banen.

Banen erbij en eraf

De conclusie van De Beer: er is eigenlijk niet veel over te zeggen. Ontnuchterend, zegt hij zelf over het resultaat. “Ja, technisch gezien kunnen er banen verdwijnen. Neem de zorg. Het is best mogelijk dat er straks naast de patiënt een robot staat. Maar dat wil nog niet zeggen dat patiënten dat fijn vinden. Niet alles wat mogelijk is, zal ook plaatsvinden.” En met het verdwijnen van banen ontstaat ook ruimte voor nieuwe functies, zegt De Beer. “Welke dat zijn, weten we gewoonweg niet. Dus het is heel moeilijk te voorspellen welke banen erbij komen.”

Dan maar geen basisinkomen? Zowel Jong als De Beer kan daar niet direct ja of nee op zeggen. Maar, zien ze allebei, de arbeidsmarkt is wezenlijk aan het veranderen. Banen voor middelbaar geschoolden slinken in aantal. Wat overblijft: meer werk aan de onderkant en aan de bovenkant van de arbeidsmarkt. Jong spreekt van een tweedeling, De Beer heeft het liever over polarisatie. Hoe dan ook: het basisinkomen zou volgens hen daarin iets kunnen betekenen. Maar wat precies? Dat moet de komende jaren blijken.

Lees ook:
Finland zet het experiment met een basisinkomen stop – nog voor bekend is of het werkt

Nog voor bekend is of het werkt, staakt Finland zijn experiment met een basisinkomen. Helsinki ziet meer heil in andere systemen om het werklozen makkelijker te maken op zoek te gaan naar werk.

Het kabinet Rutte III gaat een vlaktaks van 37 procent invoeren voor bijna iedereen. Dat klinkt overzichtelijk en dat is het misschien ook. Maar het kan veel beter, betoogt Alexander de Roo, voorzitter van de Vereniging Basisinkomen, op de opiniepagina van Trouw.

https://www.trouw.nl/samenleving/er-zijn-banen-genoeg-toch-wil-fnv-weten-of-er-een-basisinkomen-moet-komen~a260475a/

Nieuwe uitspraken van Tjeenk Willink @nrc #betonrotpolitiek&bureaucratie

Tags

‘De roep om een snelle oplossing is vals’ (Guus Valk, In het nieuws/nrc.nl, 12-12-18)

Oud-vicepresident Raad van State | Tientallen jaren waarschuwt hij al voor de uitholling van het bestel. Nu is daar de zorg over de maatschappelijke onvrede bij gekomen.

Tjeenk Willink (PvdA) was tussen 1997 en 2012 vicepresident van de Raad van State. Hij was betrokken bij de formatie van vele kabinetten. Kritisch over politiek en ambtelijk Den Haag is Tjeenk Willink al die tijd geweest. Maar geluisterd werd er lang niet altijd. Deze week verscheen zijn boek Groter Denken, Kleiner Doen. Het is een beknopt, pamfletachtig boek, dat waarschuwt voor de uitholling van de democratische rechtsorde, na de ontzuiling en ontkerkelijking „ons enig overgebleven gemeenschappelijk fundament”. Hij maakt zich zorgen over groeiende maatschappelijke onvrede, politieke vervreemding, het verdwijnen van het politieke midden.

Sociologisch gesproken is deze uitspraak dat *na de ontzuiling en ontkerkelijking „ons enig overgebleven gemeenschappelijk fundament”, de uitholling van de democratische rechtsorde*, een gevaar vormt, juist. Maar met die democratische rechtsorde komt het weer goed als de burger de moeite neemt om zich politiek kundig te ontwikkelen en met geldige argumenten zich in het politieke circuit te mengen, zonder fact-free-opvattingen en halve en hele leugens.

„Het fascineert me. Hoe kan dat? Welke dynamiek zit er achter politici en bestuurders? Dat probeer ik te begrijpen.”

De dynamiek wordt duidelijk veroorzaakt door de sociale media die ‘in beheer’ zijn genomen door negatieve waardeoordelen van veelal anonieme berichten en hate-mails. Waaruit blijkt dat de politiek geen vermoeden had dat er zoveel onvrede onder de grond verborgen was. Het politieke bestek deugt dus niet, zo luidt kortheidshalve mijn conclusie.

U heeft het over betonrot in de publieke sector. Waar is die rot zichtbaar?

„In de groeiende ongelijkheid, de sterkere greep van bestuurders op de rechterlijke macht, en de publieke dienstverlening. De vaste postbode die elke dag door je wijk loopt is verdwenen. De conducteurs zijn van de tram gehaald. Niemand die erover nadacht dat een conducteur niet alleen kaartjes controleert, maar ook een bindende functie heeft. Kleine gemeenten zijn opgeheven. Niet uit domheid, maar uit bestuurlijke rationaliteit. Een hele generatie is opgevoed met het idee dat de overheid een bedrijf is en dat marktwerking goed is in de publieke dienstverlening. Die weg loopt dood. De taal van democratie en recht is voor velen in Nederland een vreemde taal geworden. Politiek kan dat niet alleen veranderen. Dat moet van onderop gebeuren.”

Die bestuurlijke rationaliteit is de slot op de deur van de solidariteit geworden. Het collectieve bewustzijn is verdwenen.

Hoe kon dit proces ontstaan?

„De verzuiling had beperkingen, maar werkte als systeem verbindend. We waren het ideologisch en godsdienstig oneens, maar we wisten ook dat alles uit elkaar zou vallen als we elkaar de tent uit zouden vechten. De gevolgen van de ontzuiling hebben we niet doordacht. Die gevolgen hebben we gemaskeerd door in de jaren tachtig en negentig te gaan depolitiseren.

Volkomen terechte opmerkingen. In de aanloop naar de Tachtigjarige Oorlog wisten we ook dat alles uit elkaar zou vallen als we elkaar de tent uit zouden vechten; de historische ontstaansbodem van het beroemde poldermodel dat juist vandaag de dag een hevige slijtage onderhevig is. Dat mag ook geen toeval worden genoemd.

„We vroegen ons af wat economisch goed was, of efficiënt. Wat consultants sindsdien allemaal hebben aangericht. Je kan wel politiebureaus sluiten omdat je digitaal aangifte kan doen. Maar het menselijke gezicht is verdwenen.”

Tjeenk Willink bedoelt natuurlijk dat we ons alléén afvroegen wat economisch goed was, of efficiënt, waardoor ons sociaaleconomisch bestel geheel aan economische normen onderworpen werd en daarmee gevangene werd van de marktdiscipline en het economisch liberalisme.

Wat is daar het gevolg van?

„Door het ontbreken van debat grijpt politiek vaak te laat in. Stel dat de hypotheekrenteaftrek twintig jaar geleden was aangepakt. Dat was een zegen voor de huizenmarkt geweest. Stel dat we eerder iets aan de pensioenleeftijd hadden gedaan, of aan de CO2-uitstoot. Dan hadden we geleidelijk maatregelen kunnen nemen, in plaats van grote maatregelen op het moment dat het te laat is. Daardoor voelen burgers zich overvallen.”

Ook terecht opgemerkt en vastgesteld.

Heeft het verdwijnen van het debat polarisatie in de hand gewerkt?

„Er worden drastische maatregelen opgelegd, en van burgers wordt verwacht dat ze begrijpen dat die nodig zijn. Hoezo? De essentie van politiek is ook dat je ontwikkelingen tijdig signaleert. Politiek heeft de plicht vooruit te denken en burgers te betrekken bij hun besluiten. Dat is niet gebeurd. Kijk naar de discussie over klimaatverandering. Politici wachten tot de klimaattafels met plannen komen en legitimeren die achteraf politiek.”

Een groots politicus is aan ons volk en natie ontnomen door de bekrompenheid van het politieke bestel omdat deze uitspraken nooit uitgesproken mochten worden. Hoe triest.

Twee dingen gebeuren tegelijk: maatschappelijke polarisatie en politieke kleurloosheid. Hoe kunnen die hand in hand gaan?

„Ik heb in de jaren zeventig dit van het kabinet-Den Uyl geleerd: door maatschappelijke tegenstellingen onderdeel te maken van het politieke debat, kun je de tegenstellingen verminderen. Debat is goed, het draagt bij aan de acceptatie van politieke compromissen. Nu gebeurt het omgekeerde: tegenstellingen worden aangejaagd doordat het debat gemeden wordt.”

Debat is goed, maar de politiek én partijen waren er Spaans benauwd voor en werd dus altijd tegengewerkt. Maar de wijsheid gebiedt ons te erkennen het bijdraagt aan de acceptatie van politieke compromissen. De huidige bevolking is veel assertiever dan de toenmalige generatie.

Is de politiek onbetrouwbaar geworden?

„Nee. Kijk naar iedere kabinetsformatie: er zijn nog altijd partijen die willen samenwerken.”

Maar u zag als informateur van Rutte III hoe lastig formeren is.

„Ja, want bewindslieden krijgen zelden applaus op sociale media. Partijen weten dat ze afgestraft kunnen worden door de kiezer. Toch nemen ze hun verantwoordelijkheid nog wel. Mensen zeggen vaak: ‘Ons systeem deugt, maar de mensen leveren slecht werk.’ Ik zeg: ‘De mensen deugen wel, maar het systeem is aan slijtage onderhevig’. Politici zijn van goede wil, maar daaronder zit de betonrot.”

De zin ‘Toch nemen ze hun verantwoordelijkheid nog wel’ kan alleen gelegitimeerd worden door de machtsfactor die de mens altijd blijft verheerlijken en er ook altijd naar streven; egotrippers kunnen dus niet zonder de politiek. En omgekeerd, de politiek zal altijd blijven bestaan omdat de mens machtsbelust is.

Maar dat is een nog somberder conclusie. Dan is een snelle oplossing niet voorhanden.

„De roep om een snelle oplossing is vals. Het is een structureel probleem, dat niet alleen van bovenaf kan worden opgelost.”

Wat vindt u van het resultaat van samenwerking, regeerakkoorden?

„We moeten uitkijken voor een herhaling van de formatie van 2012 [tussen VVD en PvdA], toen standpunten werden uitgeruild. Dat is een zot systeem. De ene partij krijgt dit, de ander dat, om iedereen tevreden te houden. Regeerakkoorden worden op die manier dik en instrumenteel en sluiten debat uit. Het regeerakkoord wordt zo een samenstelling van minderheidsstandpunten.”

Met terugwerkende kracht en wijsheid achteraf kan ‘wetmatig’ worden geconstateerd dat Rutte 2 aldus gedoemd was te mislukken en de grootste verkiezingsnederlaag van de kleinste coalitiepartij heeft veroorzaakt. Uitlegkunde van de coalitie was naar het publieke bedroevend. De PvdA stelde zich veel te gedwee op.

Is daarmee een voedingsbodem gecreëerd voor volkswoede, zoals bij de ‘gele hesjes’ of Geert Wilders?

„Ja. Gele hesjes ontstaan als we langdurig de democratische rechtsorde aan onze laars lappen.”

Ook juist opgemerkt maar hier wordt een ander cruciale factor vergeten, te weten het totale gebrek van sociale rechtvaardigheid in de Franse maatschappij. Die is nu in technische of technocratische zin opgelost, maar nu valt al te voorzien dat er méér nodig is voor een blijvende arbeidsvrede. En dat geldt vanzelfsprekend ook voor Italië. Er valt kortom nog veel te herstellen en bij te stellen in ons land en de EU.

https://www.nrc.nl/nieuws/2018/12/11/herman-tjeenk-willink-de-roep-om-een-snelle-oplossing-is-vals-a3060312

‘Jesse Klaver ziet pr-kansen nu onderhandelingen over het klimaatakkoord dreigen te mislukken’ #dehaagsestemming

Tags

Een onverwachte gast aan het ontbijt voor Mark Rutte, D66’ers die je niet zomaar meer met elkaar aan de ontbijttafel krijgt en Jesse Klaver ziet pr-kansen nu onderhandelingen over het klimaatakkoord dreigen te mislukken.

Jorg Leijten, nrc.nl, 11-12-18

BESCHUITJE ETEN: Iedere man zal zich gevleid voelen als hij ’s avonds de uitnodiging van een vrouw krijgt om de volgende dag samen te ontbijten. Al zal Mark Rutte vooral op zijn hoede zijn, nu Theresa May vanochtend onverwacht langskomt in het Torentje. De Britse premier besloot gisteren om de vandaag geplande stemming over de Brexit-deal uit te stellen vanwege een gebrek aan draagvlak binnen het parlement. Ze gaat nu op roadshow door Europa om steun te vinden voor een aangepaste deal. “We gaan niet heronderhandelen”, reageerde de Europese Commissie meteen. VVD-minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) vond dat je “een kop koffie niet kunt weigeren”, maar “gemakkelijk zal het niet worden”.

SCHEIDINGSREKENING: Ook minister van Financiën Wopke Hoekstra trok gisteren in een Limburgs politiek café de vergelijking met twee scheidende partners. “Dit zeg ik niet om de bedrogen echtgenoot uit te hangen, maar ik vind het verschrikkelijk dat dit gebeurt”, zei hij, met de scheidingsrekening van de Algemene Rekenkamer voor zich. Die becijferde gisteren dat een ‘no-deal’ Nederland tot 2023 minstens 2,3 miljard extra zou kosten, indirecte kosten nog niet meegerekend. Als er wel een deal komt, valt de uitgavenstijging tot 2021 mee en zal vanaf dat jaar de Nederlandse bijdrage aan de EU met 1,25 miljard euro stijgen. Ook zijn bij bijvoorbeeld de douane ruim 900 extra fte nodig, vanwege herinvoering van harde grenzen met het VK.

PR-OFFENSIEF: Soms komen complimenten uit een onverwachte hoek. “Als er een regeringsleider is die de EU bij elkaar kan houden, is het Rutte”, zei Jesse Klaver gisteravond in Pauw over het bezoek van May (wellicht hopende op een #Rexit richting Brussel). De GroenLinks-leider was in de talkshow om te praten over de onderhandelingen over het klimaatakkoord die dreigen te mislukken. Zijn GL-collega Bart Snels slaagde er onlangs bijna in om de korting op de energierekening terug te draaien, maar de VVD lag dwars. Klaver verwijt de coalitieleiders in een pr-offensief op Facebook “hypocriete of populistische praatjes” en wil alsnog praten over terugdraaien van de afschaffing, in ruil voor zwaardere belasting voor de industrie.

KINDERPARDON: Over pr-offensieven gesproken. Tim Hofman zamelde een kwart miljoen handtekeningen in voor een nieuw kinderpardon. Vandaag worden ze aangeboden aan de Tweede Kamer in het bijzijn van Nemr, Dennis en Maksim, die een prominente rol spelen in zijn documentaire Terug naar je eigen land. Daarin worden politici overvallen door de – toen – achtjarige Nemr, die hun op de man af vraagt waarom hij het land wordt uitgezet. “Niet zo netjes”, vond onder meer PvdA-leider Lodewijk Asscher die tactiek. Toevallig of niet, onlangs paste het presidium van de Tweede Kamer de opnamerichtlijnen aan. Zo mogen alleen geaccrediteerde journalisten nog vragen stellen aan politici.

KINDERWENS: Enkele weken terug vond deze kwestie tijdens het kindervragenuurtje het meeste bijval onder kinderen: waarom wordt op basisscholen zo weinig gesport, vroeg Fons aan Onderwijsminister Arie Slob. De CU-politicus antwoordde dat er minimumeisen zijn voor het aantal lesuren, maar dat de invulling daarvan aan scholen zelf is. De SP wil die eisen nu toch aanpassen en heeft een initiatiefwet voor minimaal drie gymuren per week ingediend. De Tweede Kamer praat er vandaag over. Lang niet alle scholen komen momenteel aan de wettelijk vastgelegde twee uren. Slob zei het probleem te zien, maar wil zich niet mengen in interne schoolaangelegenheden.

D66-FITTIES: Het gaat niet zo heel goed met D66 in de peilingen en ook Rob Jetten moet zijn draai als leider nog vinden. En bij partijen waar het niet lekker mee loopt, komt onvrede sneller naar buiten. Zoals bij Europarlementariër Matthijs van Miltenburg, hij wil graag nog een termijn door, maar kwam niet bij de top dertig op de kieslijst terecht. Hij trok zich gisteren terug met harde woorden over lijsttrekker Sophie in ’t Veld: “Het is betreurenswaardig dat de lijsttrekker niet in staat is om zich verbindend op te stellen en dat zij geen tegenspraak duldt.” Ondertussen bereidt het in 2016 plots verdwenen Kamerlid Wassila Hachchi een terugkeer bij D66 voor, ze rekent in een interview met HP/De Tijd af met Alexander Pechtold. Die zou “manipulatief” zijn en een “angstcultuur” voorstaan.

QUOTE VAN DE DAG

“Het is best een vreemd verschijnsel dat, ook bij ons, debatteerkunst wordt verward met politieke kwaliteit.”

Politiek columnist Tom-Jan Meeus verbaast zich over het afrekenen van politici op hun debatkunsten in plaats van op de inhoud van hun bijdrages.

Dit mag geen verbazing wekken omdat politieke kwaliteit nagenoeg geheel uit de Kamer is verdwenen, en de verklaring is dat de huidige debatteerkunst is aangepast aan de trends van deze tijd: ‘Wie is volgens de opiniepeilingen de winnaar geworden van dit verkiezingsdebat?’ Vroeger ging het om de juiste argumenten, maar dat kan niet meer in een ‘fact-free society’. Dat is dus een wezenlijk kantelpunt geworden. Zal die geest nog in de fles kunnen worden teruggebracht?

Tjeenk Willink slaat de spijker exact op de kop en de politiek kan daarvan leren (dl1) @fd #overheid #publiekbestuur #overheidmistvisie #gelehesjes #opwegnaardirectedemocratie

Tags

Tjeenk Willink: ‘We zijn de publieke zaak structureel aan het uithollen’ (Rob de Lange en Ulko Jonker, Bestuur/fd, 11-12-18)

Bedachtzaamheid is niet raadzaam voor wie zich in het huidige publieke debat mengt. Herman Tjeenk Willink houdt er niettemin hardnekkig aan vast. Ook tijdens een gesprek in de ontvangstruimte bij de Raad van State aan de Kneuterdijk in Den Haag formuleert hij zacht en zorgvuldig, zonder zijn boodschap te verhullen: ‘Mijn zorg, zelfs ingehouden woede, is dat we de publieke zaak structureel aan het uithollen zijn.’

Dat ‘Bedachtzaamheid niet raadzaam is voor wie zich in het huidige publieke debat mengt’, geldt alles voor mensen die de huidige trend volgen en dus het hoogste woord voeren. Maar wie uit de huidige maatschappelijke, politieke en staatsrechtelijke crisis de juiste conclusies wil trekken, en daarover een boek of pamflet schrijft, geldt het wijze credo ; wie schrijft die blijft.’ En daarmee zal dit nieuwe boek van Tjeenk Willink ook een blijvertje blijken te zijn. Zeker ook vanwege de emotie, de ‘ingehouden woede’ waarmee het geschreven is, omdat ‘we de publieke zaak structureel aan het uithollen zijn.’

De minister van Staat heeft een boek geschreven, waarin hij ondanks de bedachtzame toon ongekend fel uithaalt naar de overheid als bedrijf dat leraren, dokters, agenten en rechters van zich vervreemdt en de democratie verwaarloost.

In ‘Groter denken, Kleiner doen’ hekelt hij in keurige bewoordingen de ‘betonrot’ in de democratische rechtsorde en de gevolgen daarvan voor de publieke sector.

En dit mag de Tweede Kamer zich aantrekken, omdat daar de rot begonnen is.

Urgentie

Maar er is iets veranderd in zijn gevoel van urgentie. Hij ging veelvuldig in gesprek met verschillende beroepsgroepen en stuitte telkenmale op hetzelfde vraagstuk. ‘Hoe is het mogelijk dat professionals de overheid voornamelijk op hun weg vinden in plaats van door haar te worden gefaciliteerd?’

Deze vraag is wel te beantwoorden omdat de overheid zelf steeds door de Tweede kamer ter verantwoording wordt geroepen en waar – veelal – ambtelijke teksten van bewindslieden geen indruk meer maken in ’s lands vergaderzaal, diezelfde overheid wel z’n toevlucht moet nemen tot statistische staafkolommen en inspanningsoverzichten. De overheid kan in de ogen van de oppositie niets meer goed doen en de resultante is een constant wantrouwen. Dat verziekt de democratie. Vandaar dat ik keer op keer vaststel dat deze representatieve democratie niet meer goed functioneert, maar de ernst van die vaststelling valt weg omdat andere bureaucratieën in omliggende landen nog zwakker functioneren. Het is niet alleen een EU-probleem maar ook wereldwijd.

Professionals zijn soms tot 40% van hun tijd kwijt aan administratieve verplichtingen. Tjeenk Willink wijst op de daarmee verbonden kosten aan controleurs, toezichthouders en rapportages. ‘Wat kost het allemaal en wat levert het op? Niemand – ook niet in de Tweede Kamer – schijnt het precies te willen weten. Een uiterst ruwe schatting komt alleen al voor de gezondheidszorg uit op miljarden, in ieder geval meer dan het dubbele van wat de totale huisartsengeneeskunde kost.’

En dan hebben we het ook nog niet over de ict-problemen bij de overheid die nog meer verspilling van overheidsgelden veroorzaken.

Hij raakte steeds meer doordrongen van de ernst van de zaak. ‘In die gesprekken legde ik uit hoe ‘Den Haag’ werkt. Iedere extra regel heeft zijn eigen ratio, maar de beroepsgroep wordt dagelijks geconfronteerd met de optelsom van al die regels en ziet dat het onwerkbaar wordt.’

Al deze maatregelen hebben dus geen enkele zin meer en zullen moeten worden vervangen door algoritmische controles die de grote patronen zien en zichtbaar maken en daarop zullen de systeemverbetering geconcentreerd moeten worden zodat de professionals ofwel werkers in het veld weer met plezier hun werk kunnen doen.

Uitsluiten van risico’s

De oorzaak van het dichtslibbende systeem is dat ‘het mechanisme drijft op het uitsluiten van risico’s met wantrouwen als resultaat. Voor het bedrag aan controles om risico’s uit te sluiten kun je heel wat risico’s lopen. En ja, dan zal het af en toe fout gaan.’

Hier wordt een treffend paradigma van de huidige bureaucratie genoemd die niet snel genoeg kan worden opgeruimd: uitsluiting van risico’s is onbegonnen werk omdat risico’s bij het leven horen, maar risico’s door en ten gevolge van overheidshandelingen zijn gewoon professionele fouten en dat moet ook zo benoemd en behandeld gaan worden. Zelfreflectie bij de overheidsorganen zelf is ook een noodzakelijk gegeven.

Hoewel hij tevreden vaststelt dat er langzaamaan meer budget komt voor bijvoorbeeld leraren en agenten, is de oplossing geen ordinaire centenkwestie: ‘Veertig procent regeldruk neem je niet weg met geld. Het gaat om de erkenning van de eigen professionaliteit. Niemand in de Tweede Kamer die dat signaal oppakt. Daar wordt alleen geklaagd over de kosten.’

Het klopt natuurlijk dat dat ‘het gaat om de erkenning van de eigen professionaliteit’, maar zo goed als politieagenten over bovennatuurlijke zelfbeheersingsdiscipline moet beschikken bij wat altijd begint met de minste of geringste opstootjes, terwijl ambulancepersoneel al direct sterk gehinderd wordt door omstanders, dan mag je van een zieke maatschappij spreken, waarbij de vonken direct overslaan. De hectiek van het alledaagse leven maakt dat het leven er niet gezonder op wordt.

Dat heeft noodzakelijkerwijs doorwerking bij overheidshandelingen. Dat de Tweede Kamer dat signaal niet oppakt mag geen verbazing wekken of oproepen omdat die sector van de volksvertegenwoordigers de meest hectische beroepsgroep is die er bestaat. En zo wordt het een vicieuze cirkel.

Er bestaat in mijn visie maar één oplossing en dat is vervanging van het representatieve bestel door het bestel van een digitale directe democratie, omdat de oude en achterhaalde ‘representatieve constructie’ een emancipatiebeweging was die binnen een gemiddeld hoogontwikkelde samenleving niet meer van toepassing is en daarom kan worden overgelaten een burgers zelf die zich kunnen aanmelden en laten registreren bij de Kiescommissie die de referenda uitschrijft. Die registratie waarbij zowel indirect als direct kiesrecht aan de orde is (omdat je je inschrijft voel je eigen verantwoordelijkheid bij stemmingen omdat je zelf ook gekozen kunt worden (in uitvoeringsfuncties).

Daarmee valt de noodzaak van een Tweede Kamer als instituut weg. De burger en dus kiesgerechtigde laat zich registreren en doet mee aan het besluitvormingsproces (op alle thema’s of maar enkele die van toepassing zijn op eigen vakgebied), en vanuit die registratie worden alle politieke ambten verkozen en vastgesteld. Want alleen regeringen zijn nodig voor internationale fora waar ze bijeenkomen om mondiale besluiten te nemen.

De regering wordt binnen dit systeem niet meer uit partijselecties gerekruteerd maar via de registratie bij de Kiescommissie waar ook de bewindslieden op hun eigen visie worden verkozen door alle geregistreerden. Vandaar dat deze constructie de nieuwe benaming verdient die directe democratie van de 21e eeuw mag worden genoemd. Dit ‘plan’ is op deze site vaker beschreven en aan de orde geweest(zie categorie DDD en directedemocratie).

Alleen is er een wijziging van onze Grondwet noodzakelijk waarbij in tweede lezing een 2/3e meerderheid nodig is om deze vernieuwing gefiatteerd te krijgen. En daar zal de huidige Staten-Generaal zich altijd tegen blijven verzetten en daardoor is er maar één denkbare oplossing mogelijk om dit bestel in het leven te roepen en dat is een algemene stemmersstaking. Hoe moeten we ons dat voorstellen?

Als bij wijze van spreken over tien jaar, in 2028 (of eerder, maar dat is niet realistisch) niemand meer gaat stemmen bij een reguliere verkiezing van de Kamer, dan resteert niet anders dan het huidige bestel af te schaffen en de hier omschreven digitale directe democratie – ter onderscheid van het algemene vage begrip ‘directe democratie’ wordt gehanteerd – in te voeren. Een algemene stemmersstaking betekent immers dat niemand dat bestel nog herkent of zinvol vindt, en dat het tijd is om de politiek als besluitvormingsmechanisme te vernieuwen.

De gevolgen zien we dagelijks. ‘Uitvoerders die bezuinigingen, reorganisaties, verandering van taken, verhuizingen en digitalisering hebben doorstaan, voelen zich in de steek gelaten. Als de Belastingdienst een vertrekregeling aankondigt maken daar 6000 mensen gebruik van. Dat zegt iets over het gebrek aan arbeidsvreugde.’

Niemand zal dit kunnen ontkennen en ook de revolte van de Gele Hesjes in Frankrijk tonen aan dat het huidige politieke bestel niet meer ‘ideaal’ functioneert. Reden dus om alle representatieve modellen die van land tot land verschilt in uitvoeringspraktijk, te vervangen door de burger zelf alle verantwoordelijkheid in handen te geven. Dat kan de wereld nu aan. Het wordt de komende jaren ook gerealiseerd want onmogelijk tegen te houden.

P.S.: Ik heb het boek van Tjeenk Willink natuurlijk direct na lezing van dit interview in het FD besteld en dus kan ik vaststellen: deze blog wordt vervolgd

[Herman Tjeenk Willink, minister van Staat, oud politicus voor de PvdA en oud vice-president van de Hoge Raad.]

https://fd.nl/economie-politiek/1281424/tjeenk-willink-we-zijn-de-publieke-zaak-structureel-aan-het-uithollen

De boze burger marcheert in gele hesjes door Europa; duidelijk is dat er onvrede leeft onder de Nederlandse bevolking #dehaagsestemming

Tags

De boze burger marcheert in gele hesjes door Europa. Leiderschap wordt gevraagd, ook aan de klimaattafels, maar durft Mark Rutte de boze burger en het bedrijfsleven te trotseren met impopulaire maatregelen?

Jorg Leijten, nrc.nl, 10-12-18

17 MILJOEN THEMA’S: Tegen de Europese Unie, tegen het Marrakesh-pact, tegen pensioenkorting en tegen de NOS. Uniform en luid was de stem van de gele hesjes in Den Haag, Rotterdam en Amsterdam afgelopen zaterdag niet. Zo heftig als in Frankrijk en België werd het ook bij lange na niet, maar duidelijk is dat er onvrede leeft onder de Nederlandse bevolking. Ze zijn boos. Op alles. De vraag is: kan de revolutie ook hier op hol slaan? Bas Heijne twijfelt. De politiek worstelt met de onvredediversiteit. Premier Mark Rutte probeerde de onrust te temperen door iedereen een hesje aan te doen en CDA-leider Sybrand Buma had gisteren bij Buitenhof geen antwoord op de vraag wat hij met de gele hesjes aanmoet. Steve Bannon heeft wel een idee.

KLIMAATANGST: De angst voor de boze burger is ook aangeschoven bij de onderhandelingen over het Klimaatakkoord. Met een Urgenda-vonnis in de nek moet de coalitie afspraken maken over CO2-reductie. Het zit niet mee: voorgenomen maatregelen werken niet of onvoldoende, en er is meer slecht nieuws op komst. Sybrand Buma vreest zowel de volkstoorts als de industrie bij vergaande maatregelen, en ook de andere coalitiepartners durven geen radicale afspraken te maken. Kijk maar naar de magere vliegtaks. De oppositie ruikt haar kans. Na de mislukte pensioenonderhandelingen is de druk op Mark Rutte groot: gaat hij de boeken in als een premier die leiderschap toonde of zal Rutte III vooral bekend staan als het kabinet van gemiste kansen?

KIEZERSTOORTS: Ook elders in Europa regeert de angst. Macron dreigt te bezwijken onder het verzet van de straat en in België stapte de N-VA uit de regering vanwege het Marrakesh-pact. Ook op het internationale toneel wordt leiderschap gevraagd. De een zijn dood blijkt weer eens de ander zijn brood nu minister Wopke Hoekstra (Financiën) een steeds prominentere rol voor Nederland opeist in Europa. Zaterdag mocht hij in Der Spiegel het Nederlandse ‘nee’ tegen een EU-begroting uitleggen. “Nederland is heus niet tegen de EU, maar wij [lees: de boze burgers, red.] zijn bang dat Europa alles overneemt”, aldus de CDA’er. Ook binnen het kabinet blijkt Hoekstra begin oktober flink op zijn strepen te hebben gestaan.

TANDELOOS: Als een kabinet een succesje hard nodig heeft, liggen er kansen voor de oppositie. Zou je denken. Niets blijkt minder waar. NRC zocht uit in hoeverre de Tweede Kamer erin slaagt het regeringsbeleid bij te sturen. De conclusie: met een dichtgetimmerd regeerakkoord blijft er weinig onderhandelingsruimte over. Bij de afgelopen begrotingsbehandelingen werden dertig amendementen aangenomen, goed voor zo’n 170 miljoen euro aan budgettaire verschuivingen. Niet veel op een uitgaventotaal van 295 miljard euro, concluderen Philip de Witt Wijnen en Mark Kranenburg in de Haagse Zaken-podcast van deze week.

BURGERBLIJHEID: De burger is niet alléén maar boos. Later deze week komt een staatscommissie onder leiding van Johan Remkes met advies over vernieuwing van het parlementaire stelsel. De commissie zal waarschijnlijk pleiten voor invoering van een bindend referendum. Dat is ook de wens van de helft van de kiezers, blijkt uit onderzoek dat de stichting Kiezersonderzoek vandaag presenteert. De campagne over het laatste raadgevende referendum, over de Inlichtingenwet, werd zelfs veel netter en inhoudelijker gevonden dan die over het Oekraïne-referendum. En kiezers hadden grotendeels inhoudelijke afwegingen voor hun stem.

QUOTE VAN DE DAG

“Ze loopt zich warm om in februari weer aan de slag te gaan. Dan zijn er bijna verkiezingen en presenteert ze een nieuw boek en een nieuwe film over de invloed van onze voeding op klimaatverandering.”

Marianne Thieme keert binnenkort terug in Tweede Kamer, meldt de Partij voor de Dieren.

Het is de vraag of VVD en CDA er wel iets van begrepen hebben; en of die partijen beseffen dat ook het budgettaire stelsel heel dringend herzien moet worden.

Tags

Gemor in coalitie om taks voor klimaat (Jan Hoedeman & Peter Winterman, Nieuws/AD, 10-12-18, 04:00 Laatste update: 09:11)

VIDEO Regeringspartijen CDA en VVD liggen dwars in de onderhandelingen over een Klimaatakkoord. Ze vrezen verhoging van de gasbelasting en hogere benzine- en dieselprijzen aan de pomp. Een akkoord lijkt dit jaar niet haalbaar.

Inderdaad kunnen de verhogingen van de gasbelasting en hogere benzine- en dieselprijzen aan de pomp nu niet meer op zichzelf staan, want noodzakelijk gekoppeld aan klimaatakkoord is duidelijk. Dat drietal zal al een enorme lastenverzwaring betekenen en dat moet dus worden gecompenseerd. Maar hoe?

De verhoging van de gasbelasting dient om de transitie van fossiel naar duurzaam mogelijk te maken en worden daarvoor ook uitdrukkelijk gereserveerd. Datzelfde is noodzakelijk voor hogere benzine- en dieselprijzen aan de pomp, want hoe je het ook wendt of keert, deze fossiele brandstoffen zijn onvoorwaardelijk veroordeeld om te verdwijnen.

Dat levert ook een economische crisis op in de oliestaten van het Midden-Oosten en Rusland. En alle klimaatsceptici krijgen in de komende jaren het nakijken en dat betekent ook een electorale klap voor rechts, die helemaal niets geloven van deze transitie.

Geen volksopstanden dus maar opstanden van elites. Een omgekeerde gang van zaken als die elites het niet zoals gebruikelijk weten af te schuiven op de laagste inkomens. Kortom,het klimaatakkoord hoeft niet noodzakelijkerwijs op afgesproken deadlines te worden gehaald want nu wordt het wel zo ingewikkeld om dit tot een passende agenda om te zetten. Want met de afbouw van fossiel moet tegelijkertijd de opbouw van duurzame energie worden opgetuigd.

Jan Hoedeman & Peter Winterman 10-12-18, 04:00 Laatste update: 09:11

Bronnen rond het kabinet melden dat de regeringspartijen een waslijst aan kritische vragen hebben ingeleverd bij de klimaattafels, die op 21 december met een voorstel voor een Klimaatakkoord moeten komen. De kans wordt steeds kleiner dat er nog dit jaar een akkoord ligt waarmee het kabinet kan instemmen.

De waslijst met kritiekpunten gaat onder meer over maatregelen om Nederlandse woningen van het gas af te halen. De onderhandelaars aan de klimaattafels, ruim honderd organisaties en bedrijven onder voorzitterschap van VVD-prominent Ed Nijpels, willen dat de belasting op gas flink omhoog gaat om mensen zo te stimuleren hun gasgestookte cv-ketel weg te doen.

Het CDA is bang dat mensen met lage inkomens en huurders – die geen geld hebben voor isolatie of een warmtepomp – daardoor een gepeperde gasrekening krijgen. De woningcorporaties willen werk maken van het versneld verduurzamen van huizen, maar eisen in ruil wel extra miljoenen van het rijk.

Ondertussen wil de VVD niet dat de automobilist de dupe wordt van de klimaatplannen. Het Klimaatberaad stelt voor om hoge subsidies uit te delen voor de aanschaf van elektrische auto’s. Om die subsidies te kunnen betalen, zou de accijns op benzine en diesel verder omhoog moeten, net als de wegenbelasting. Leaserijders worden extra in hun portemonnee geraakt.

De VVD heeft geen poot meer om op te staan omdat het hele fossiele autopark gedoemd is om op korte termijn, binnen enkele jaren in een sterfhuisconstructie terecht te komen. Bovendien is het afgelopen met de klassieke vrijheid van bewegen en reizen omdat we moeten consuminderen. Dit wordt de ondergang van het klassieke en economische liberalisme. Ditzelfde geldt ook voor de CDA’ers die voor een groot deel ook als marktprotagonisten en economisch-liberalen bekend staan.

Onder leiding van premier Rutte hebben VVD, CDA, D66 en ChristenUnie afgelopen donderdag tot in de nacht een ‘cockpitoverleg’ gevoerd over de voorstellen van het Klimaatberaad. Die voorstellen moeten ervoor zorgen dat de CO2-uitstoot in Nederland in 2030 met bijna de helft omlaag gaat, zoals in het Klimaatakkoord van Parijs is afgesproken.

De coalitiepartijen zijn het wél eens over de versnelde sluiting van een kolencentrale. De vervuilende Hemwegcentrale in Amsterdam gaat mogelijk al binnen anderhalf jaar dicht: veel eerder dan in 2025, zoals nu de planning is. De verschillende onderhandelingstafels bij het Klimaatberaad komen snel met antwoorden op de vragen van de regeringspartijen. Het coalitieoverleg gaat deze week verder.

https://www.ad.nl/binnenland/gemor-in-coalitie-om-taks-voor-klimaat~a7b71291/?utm_source=dailynewsletter&utm_medium=email&utm_campaign=20181210&utm_userid=&ctm_ctid=33e7154e17385847f6e2dc68f7b02954

Duurzaamheid betekent afscheid van de 20e eeuw @fd #nieuweklassenstrijd #mondialestrijd #globalisering

Tags

Duurzaamheid dreigt twistpunt te worden in nieuwe klassenstrijd (Lars Moratis en Frans Melissen, Opinie/fd, 10-12-18)

Duurzaamheid dreigt twistpunt te worden in nieuwe klassenstrijd

Opinie | Lars Moratis en Frans Melissen zijn lector aan de Breda University of Applied Sciences

Maar de daadwerkelijke transformatie dreigt uit te monden in een clash tussen ‘het volk’ en ‘de elite’. Dat kun je een ongewenste ontwikkeling noemen, want zo’n clash kan tot akelige, zelfs gewelddadige situaties leiden. Aan de andere kant is het bemoedigend dat steeds meer verschillende groepen zich op geheel eigen manier druk maken over zaken als milieukwaliteit en sociale rechtvaardigheid.

Zolang die waarde van sociale rechtvaardigheid in wereldwijd verband – via de globalisering – ontbreekt, blijft het permanent rommelen in ieder land, of het West tegenover Oost is, of Noord tegenover Zuid. Het blijft clashen tot er een oplossing is gevonden; en anders gaat de wereld ten onder aan dit grootschalige onrecht.

https://fd.nl/opinie/1281275/duurzaamheid-dreigt-twistpunt-te-worden-in-nieuwe-klassenstrijd

‘Wij allemaal gele hesjes?’ Volkomen terechte schrobbering aan het adres Rutte

Tags

Zijn we allemaal een geel hesje? (Column René Cuperus, Opinie & Debat/de Volkskrant, 10-12-18)

Lees deze rake column: https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/mark-rutte-gaat-wel-erg-laconiek-om-met-de-gelehesjesbeweging~bd3ae075/

Oude politiek faalt op alle fronten en dat zal overal gevoeld gaan worden. Maar de strijd zal niet door emoties gevoerd kunnen worden, maar door nuchtere analyse. Alleen zo kan de gevestigde orde overtuigd worden. En niet anders.