Wat hebben we geleerd na tien jaar financiële crisis? @nrc @CoenTeulings #vroegoflaatopnieuwfalen #economischetheorie

The big short: tien jaar na de financiële crisis (Column Coen Teulings, Opinie/nrc, 16 augustus)

# Wat is mij van deze film het meest bijgebleven? Ten eerste de periode vlak voor de markt voor hypotheekobligaties instort. Tegen die tijd is al maanden duidelijk dat de betalingsachterstanden op hypotheken oplopen. Toch blijft de prijs van deze obligaties op peil. De bureaus die deze obligaties waarderen blijken zelf forse posities te hebben ingenomen. Zij wachten net zo lang met de afwaardering van die obligaties tot ze hun eigen positie hebben afgebouwd. Het is zoiets als het Libor-schandaal, waar de marktmeester de prijs ten eigen bate manipuleerde. De hete aardappel moet zo snel mogelijk op het bord van een ander. Wie de opscheplepel vasthoudt, heeft daarbij een streepje voor.

# Moreel is dat misschien niet pluis, maar iedereen weet dat het zo loopt. Veel opmerkelijker vond ik een gesprek met iemand die moest helpen om short te kunnen gaan. „Ah”, zei de betrokkene, „u wilt speculeren tegen de Amerikaanse woningmarkt? Wel, ik geef u weinig kans.” Het idee dat de woningmarkt kon instorten? Hij vond het bizar. Er waren meer van dit soort gesprekken. Slechts een enkeling was zich bewust van het naderende onheil.

Als zelfs adviseurs de situatie verkeerd kunnen inschatten, dan blijft de economische praktijk een cowboytoneel.

Wat kun je hieruit leren? Dat bankiers boeven zijn? Dat er geen huizen meer moeten worden gebouwd? U vindt dat misschien vreemd, maar mijn conclusie is omgekeerd: dat zelfs direct betrokkenen de bui niet hebben zien aankomen. Bankiers beslissen dagelijks waar wel en waar niet in te investeren. Daarbij maken ze fouten.

Direct betrokkenen zagen de crisis niet aankomen en dat zal wel nooit veranderen, vanwege allerlei onbekende data, waar ook wetenschappers machteloos in staan.

Maar dat wil niet zeggen dat we niet meer moeten investeren, integendeel. En dus hebben we bankiers nodig om daarover te beslissen, ook al weten we dat ze vroeg of laat opnieuw zullen falen. En dat ze daarbij zelf de dans meestal ontspringen is uiteindelijk niet meer dan een ergerlijk detail. Patrick Kluivert heeft ook wel eens een penalty gemist. En toch is hij daarna gewoon weer opgesteld.

De vraag is of een vergelijking tussen de financiële sector en de professionele sportbeoefening wel terecht is. In de afgelopen financiële crisis waren er verschillende deelsectoren als dominostenen aan het vallen, van een hypotheeksector in de VS die zich uiterst merkwaardig heeft ontwikkeld, tot de bankencrisis vanwege de verwevenheid van de bancaire sector. Dat veroorzaakt een crash, die zijn weerga niet heeft, maar ook een onvermijdelijke dominoaffect mondiaal. Het heeft er alle schijn van dat de economische theorie bedroevend slecht is ontwikkeld en zeker onaangepast is gebleven voor de ontwikkelingen vanaf de 90’er jaren, toen de computer binnen het bedrijfsleven een hoofdrol ging spelen. Alles versnelde, maar bankemployés noch toezichthouders hebben tijdig in de gaten gehad wat er onderhuids aan het ontwikkelen was. Het werd dus een slopende veenbrand.

En terugkomend op de voetbalvelden: dat blijft een combinatie tussen vrijetijdsbesteding voor de bezoekers van wedstijden en vermaak en show wat de professionele spelers betreft. Een voetbalclub kan failliet gaan en dan is de plaatselijke gemeenschap een ontspanningsoptie kwijt. Daarom kan Kuivert een stafschop missen, zonder dat de sport in elkaar stort. Maar de bancaire sector heeft een geheel andere verantwoordelijkheid: de wereld is puur afhankelijk van geld en als dat stelsel van geldcreatie en toedeling implodeert, dan is dan een wereldwijde ramp. Zonder geld stort het maatschappelijk leven in elkaar en tegelijkertijd kunnen we niet zonder dit oorspronkelijke ruilmiddel, want daardoor is arbeidsspecialisatie mogelijk. Dus zonder geld geen specialisten en welvaartsontwikkeling en innovatie. In een volgend leven ga in economie studeren. Want een cruciale wetenschapstak.

Coen Teulings is econoom en hoogleraar in Cambridge en Amsterdam.

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/08/16/the-big-short-tien-jaar-na-de-financiele-crisis-12536799-a1570016

 

Advertisements