Tags

Omkatten • Gemeenten en provincies zien er wel brood in: leegstaande winkelpanden ombouwen tot woningen. Dat lijkt zelfs al veel te gebeuren.

(Dirk Waterval, Economie/Trouw, 10-1-22)

Lopen winkelende Nederlanders straks langs de dichte gordijnen van mensen die pal in de winkelstraat zijn gaan wonen? Nu er door online concurrenten minder behoefte is aan fysieke winkels, terwijl de woningnood almaar groter wordt?

In elk geval is de leegstand van winkelpanden afgelopen jaar ‘spectaculair’ gedaald, constateert onderzoeksbureau Locatus op basis van nieuwe cijfers. Er staan liefst 1756 minder panden te verpieteren dan aan het begin van 2021: een afname van 11 procent in één jaar.

*Leegstand van winkelpanden gedaald of gestegen? Dit laatste lijkt waarschijnlijker!

Dat komt niet doordat het nou zo goed gaat met de detailhandel, merkt Locatus op. Corona hakt erin, zelfs met de financiële steun vanuit de overheid. De afgenomen leegstand komt dan ook niet doordat nieuwe winkels de gaten opvullen, maar doordat een ongekend groot aantal leegstaande gebouwen wordt omgekat naar iets anders en daarmee uit de statistieken verdwijnt.

Omdat de krant blijft citeren uit het rapport van Locatus, blijft er sprake van ‘afgenomen leegstand’, maar dat gaat tegen alle logica in. Waarom is dat ‘omkatten’ van die winkelpanden nog niet eerder door de persorganen opgepakt? Zeker als dat op grootschalige wijze is gebeurd. Dat was immers een prachtige aanleiding om de praktische veranderingen grootschalig aan te kaarten zodat ook de politiek op dit verschijnsel kon inhaken.

Locatus heeft geen gegevens over de nieuwe bestemming van voormalige winkels, maar durft wel een gok te wagen: woningen.

Winkelvastgoed goedkoper

Alleen al vorig jaar zijn de woningprijzen met 20 procent gestegen, schrijft het onderzoeksbureau. Daarmee beginnen ze de prijzen van winkelvastgoed te evenaren. Winkelvastgoed was altijd meer waard dan een woning, maar doordat meer mensen online bestellen is er minder behoefte aan.

Dat dreef de prijs voor winkelvastgoed omlaag, terwijl de huizenprijzen juist omhoog blijven gaan. “Pakweg vijf jaar geleden kon het verstandig zijn om een winkelpand voor langere tijd leeg te laten staan, omdat een nieuwe huurder voor een winkel vele malen meer opbracht dan de verhuur als woning”, zegt hoofdonderzoek Gertjan Slob in het rapport. Inmiddels levert een woning op sommige plekken zelfs al méér op.

Ondertussen maken gemeenten het makkelijker om de bestemming van een pand te veranderen. Eigenaren moeten het gebruiksdoel daarvan vastleggen in de gemeentelijke basisregistratie: gaat het om industrie, een kantoor, een woning of een winkel? Gemeenten moeten toestemming geven om te wisselen tussen deze bestemmingen.

Locatus stelt dat zij hier makkelijker in zijn geworden. Voorheen was dat nogal een ‘moeizaam proces’, schrijft het onderzoeksbureau – gemeenteambtenaren hadden dan de hoop dat er vanzelf nieuwe winkels zouden komen om de leegstand op te vullen.

Dat blijkt inmiddels ijdele hoop. Daarom willen gemeenten volgens Locatus steeds meer meewerken aan de ombouw naar een woning. Daarin natuurlijk gestimuleerd door de grote woningtekorten.

Er zijn dan ook nogal wat gemeenten die de ombouw zelf bevorderen. Soms gebeurt dat zelfs op provincieniveau. Zeeland had er tot voor kort een subsidieprogramma voor lopen, en ook Noord-Holland is enthousiast.

Zij liet begin vorig jaar een onderzoek uitvoeren naar de mogelijkheden. Wat bleek? Alleen al in Noord-Holland zijn op deze manier zo’n tienduizend ombouwingen te realiseren. Volgens gedeputeerde Cees Loggen kunnen ‘winkeltransformaties’ een grote bijdrage leveren aan de benodigde 130.000 woningen in de provincie, zo zei hij in maart.

Economen van de Rabobank komen tot iets lagere cijfers. Zij zien in heel Nederland ongeveer een miljoen vierkante meter aan langdurig leegstaande panden die het in zich hebben om ooit een woning te worden. Dat biedt ruimte voor zo’n tien- tot twintigduizend woningen in heel Nederland, schreven zij afgelopen najaar in een rapport.

Wat vinden winkeliers er zelf van? Twee weken na het Noord-Hollandse onderzoek maakte het Noordhollands Dagblad een rondje door een van de winkelstraten van Purmerend. De aangesproken ondernemers juichen meer woningen in hun winkelstraat niet toe: dat is slecht voor de reuring. “Je kijkt geen etalage meer in, je ziet alleen maar gordijnen”, zo zegt de eigenaar van een schoenenzaak bijvoorbeeld.

Locatus denkt overigens dat winkelvastgoed vanzelf weer duurder wordt naarmate er minder leegstand is. Potentiële winkelpanden worden dan immers weer schaars. Als dus maar genoeg winkels omgebouwd worden tot woningen, kan het lucratiever worden voor pandeigenaren om toch nieuwe winkels af te wachten.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1453/articles/1514109/11/5

Advertisement