Tags

Stelling: In onderstaand artikel wordt een praktijkwereld van de politiek in brede zin geschetst (van zowel de overheid in den brede, als de ambtelijke ondersteuning en de lobby van het bedrijfsleven) die wat de bestuurskunde als de wetenschappelijke benadering van het overheidsfunctioneren betreft (in de klassieke Weberiaanse zin) direct oplosbaar is, ware het niet dat de politieke praktijk die ik in dit leven heb leren kennen vanwege mijn ervaring in de functie van ‘beleidsmedewerker’ en verder als actief lid van een politieke partij – en inmiddels al een ruim decennium principieel partijloos burger – ik vanuit de praktijk heb ervaren hoe grillig en feitelijk onbestuurbaar de politiek zelf genoemd mag worden. Daarbij geholpen door de Tweede Kamer met veel te jonge Kamerleden en zo’n volle agenda, dat van enige bezinning en reflectie op eigen functioneren niets meer terechtkomt. Mijn conclusie is daarom dat deze politieke én ambtelijke bestellen volkomen failliet zijn en dat het beeld nu opdoemt van de ondergang van het Romeinse rijk, omdat de consequentie van falende politiek is dat de beschaving zelf ook de diepte wordt ingetrokken. En in die wereld zou ik ook niet willen leven, en daarom mijn bikkelharde analyse over wat er nu aan de hand is en hoe we alleen nog maar een uitkomst vinden in mijn model van de ideale directe democratie die ik haalbaar vind (https://aquariuspolitiek.wordpress.com/2018/06/15/het-wordt-tijd-om-uit-te-leggen-waarom-het-stelsel-van-representatieve-democratie-vervangen-moet-worden-door-directe-digitale-democratie-dl1-tweedekamer-politiekehervormingen-staatsrecht/ ) en ooit denk uit te kunnen voeren met anderen die zich achter dit model kunnen scharen.

Het is niet de bedoeling dat de fiscus aan bullying doet’ (Laurens Berentsen, FISCAAL/fd, 5-3-21)  00:30

Demissionair staatssecretaris van Financiën Hans Vijlbrief is er duidelijk over: een fiscale gedragscode voor bedrijven en adviseurs schept ook verplichtingen voor de overheid

Hans Vijlbrief: ‘Adviseurs moeten bedrijven niet helpen om het uiterste van de wet op te zoeken.’

In het kort:

  • Staatssecretaris Vijlbrief van Financiën praat met bedrijven en adviseurs over een gedragscode.
  • Zo’n code kan helpen om belastingontwijking tegen te gaan.
  • Hij bespeurt bij bedrijven verandering in het denken over belastingen.
  • Grote bedrijven moeten volgens hem hun license to operate herwinnen.

Demissionair staatssecretaris Hans Vijlbrief van Financiën wil dat multinationals ophouden belasting te ontwijken. Een gedragscode kan daarbij helpen. Vandaag spreekt hij hierover met bedrijven en adviseurs die vinden dat de overheid eerst maar eens naar zichzelf moet kijken.

Vijlbrief is geschrokken, zegt hij. Zijn voorganger en D66-partijgenoot Menno Snel vroeg onder meer aan belastingadviseurs om hun gedachten op papier te zetten over een gedragscode.

‘Ik schrok toen ik las dat de jongerenafdeling van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs vindt dat de uiteindelijke keuze om een advies te implementeren aan de klant is en dat adviseurs daaraan moet kunnen meewerken zo lang de wet dat niet nadrukkelijk verbiedt. Als staatssecretaris ben ik van mening dat adviseurs bedrijven niet moeten helpen om het uiterste van de wet op te zoeken. Rechtvaardig en netjes belasting betalen, dat lijkt mij de rol. Dat kun je niet alleen in wetten vastleggen, daarvoor heb je afspraken nodig, een code.’

Jij-bak in bijdrages

Vijlbrief organiseert vandaag een webinar om verder te spreken met belanghebbenden die een bijdrage leverden aan de in december verschenen essaybundel Tax governance, maatschappelijke verantwoordelijkheid en ethiek. Tijd voor een code? Sommige artikelen bevatten een jij-bak. Die luidt: stel eerst maar eens een code op voor hoe de overheid en de Belastingdienst zich tegenover belastingplichtigen behoren te gedragen.

In een interview op het ministerie van Financiën erkent Vijlbrief dat de liefde niet van één kant kan komen. Naast bedrijfsleven en adviespraktijk brengt een gedragslijn ook verplichtingen voor de overheid met zich mee.

Terughoudend met wetten

‘Wij nemen ons voor terughoudender te zijn met wat wij over burgers en bedrijven uitstorten aan fiscale wetgeving, om de fiscaliteit overal voor te gebruiken’, zegt de bewindsman, die daar meteen aan toevoegt dat van die terughoudendheid weinig is terug te vinden in de belastingwetgeving voor 2021.

De stortvloed aan wetswijzigingen is één ding, een andere ergernis is de rechtszekerheid voor belastingbetalers. Bijvoorbeeld als de overheid regels met terugwerkende kracht aanpast omdat rechterlijke uitspraken een gat in de belastingopbrengsten dreigen te slaan. ‘Terugwerkende kracht is principieel geen gewenst gedrag’, reageert Vijlbrief. ‘Maar als het om miljarden gaat, kun je soms niet anders.’

Verharding van verhoudingen

En dan is er natuurlijk de Belastingdienst. Wetenschappers stellen dat de dienst zelf aan fiscale grensverkenning doet door standpunten in te nemen die aan de grenzen van de wet raken. Bedrijven en adviseurs klagen over verharding van de verhoudingen. Belastinginspecteurs laten het aankomen op de gang naar de rechter, in de wetenschap dat bedrijven terugschrikken voor de jarenlange onzekerheid van een juridische strijd. De term intimidatie valt.

Volgens Vijlbrief is er wel iets veranderd sinds de toeslagenaffaire. ‘Daarvan hebben we onder andere geleerd dat het ontbrak aan maatwerk en klantgerichtheid. We weten dat dit breder binnen de Belastingdienst speelt. Als de dienst aan bullying zou doen, of als dat zo wordt ervaren, dan is dat niet de bedoeling. Medewerkers van de dienst willen dat ook niet en vragen zelf meer ruimte om ondernemers en andere belastingplichtigen tegemoet te kunnen komen.’

Verantwoording afleggen

Belastingontwijking ondergraaft de belastingmoraal en beschadigt de Nederlandse reputatie in het buitenland, stelt Vijlbrief. Dat laatste heeft hij zelf als topambtenaar in Brussel ervaren. ‘Als wij een grote mond hadden dat anderen hun arbeidsmarkt moesten hervormen, waren er die zeiden; doen jullie eerst maar iets aan jullie belastingparadijs. Ik geloof niet dat we belastingparadijs waren, maar in Nederland werden wel de randen opgezocht van wat mocht. En daar werd vervolgens heel breed gebruik van gemaakt.’

Vijlbrief, die kandidaat is bij de Tweede Kamerverkiezingen, signaleert een verandering in het bedrijfsleven als het over belastingen gaat. Hij verwijst naar uitspraken van VNO-NCW-voorzitter Ingrid Thijssen. Zij benadrukt de maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven. En de staatssecretaris is blij met suggesties van de werkgeversorganisatie om bedrijven transparanter te laten zijn en meer verantwoording af te laten leggen over de belasting die zij afdragen.

Kat-en-muisspel

‘Het begint met de bedrijven. Die moeten niet in Nederland zitten om tot de laatste cent zo min mogelijk belasting te betalen, maar omdat Nederland een fijn land is om te ondernemen, waaraan zij willen bijdragen.’

De vraag is of de wijziging die Vijlbrief bespeurt veel meer is dan lippendienst aan het heersende publieke en politieke sentiment. Volgens Menno Snel was er sprake van een kat-en-muisspel: de overheid dicht gaten in de fiscale wetgeving; bedrijven en hun adviseurs zoeken nieuwe hiaten om belasting te kunnen ontlopen.

Lastenverzwaring bedrijven

De huidige staatssecretaris houdt niet van fiscale spelletjes: ‘Dat is misschien wel de praktijk, maar het is geen gewenste praktijk. Hier word ik even streng. Mijn opvatting is dat je de maatschappij zo moet inrichten, dat het geen spel kan zijn “hoe draag ik zo min mogelijk bij aan de collectieve sector”. Als je de maatschappij vormgeeft vanuit het principe van wantrouwen, krijg je een heel onaangename samenleving.’

Een moreel appel voor fatsoenlijk fiscaal gedrag lijkt slecht getimed op het moment dat alle politieke partijen de lasten voor bedrijven willen verhogen.

Vijlbrief is het daar niet mee eens. De lastenverzwaringen tonen volgens hem juist aan dat het grote bedrijfsleven zijn license to operate moet herwinnen. ‘Kijk naar het politieke klimaat. Hoe zou het komen dat alle verkiezingsprogramma’s de lasten voor het bedrijfsleven verzwaren? Voor een deel is het goed dat bedrijven meer betalen. Tot voor corona hebben ze goed geboerd. Maar er zit ook iets in van: als het niet goedschiks kan, dan moet het maar kwaadschiks. Het bedrijfsleven heeft samen met zijn adviseurs en samen met ons de taak ervoor te zorgen dat mensen bij grote bedrijven niet meteen denken aan hoe die belasting ontwijken, maar aan wat die bijdragen aan de samenleving.’

https://fd.nl/economie-politiek/1375796/het-is-niet-de-bedoeling-dat-de-fiscus-aan-bullying-doet-hec1caZnOXZZ