Tags

, ,

Stelling: Waarom heeft columnist Arie Elshout gelijk? Omdat er nu verschillende historische lijnen samenvloeien: 1. In het westerse denken overheerst nog een fundamentele angst voor alles wat onze vrijheid kan bedreigen en dat het zowel ten aanzien van het communisme dat in zijn moderne vormen onder Poetins autocratie wordt ge- en beleefd, alsmede door het  partijcommunisme van Xi Jinping  dat zich heeft ontwikkeld in een digitale surveillancestaat, maar het komt allemaal in ons westerse denken op hetzelfde neer, vanwege onze vrijheidsfilosofie. De Koude Oorlog heeft dus geleid tot een dualisme tussen communisme tegenover het vrijemarktmechanisme van de in de afgelopen decennia dominant geworden neoliberalisme van Reagan en Thatcher. In moderne vorm uitgevoerd door Rutte. Maar het blijft een strijd om de dominantie om de positie van wereldmacht nummer 1 en dat wordt heel snel China. En hoe sneller de opmars van China wordt hoe meer er in het westen paniek gaat uitbreken omdat het westerse antwoord op dat dreigende gevaar nog niet klaar ligt, laat staan duidelijk is waar het precies om draait.

De wederopstanding van de Taliban heeft bewezen dat het Westen nog niets van Vietnam geleerd heeft, namelijk dat er met wapengekletter geen overwinning kan worden geboekt en geen guerrillastrijd kan worden gewonnen. Laten we hopen dat de westerse arrogantie dat dat ‘varkentje wel even gewassen’ kan worden, nu uit ons denken zal verdwijnen. Er worden dus als conclusie geen ‘bevrijdingsoorlogen’ (tegen het terrorisme) meer gevoerd, want die worden digitaal uitgevochten. Met veel betere data én algoritmen over de taliban, Al Qaida en soortgelijke groeperingen, die met deugdelijke algoritmen werken (en niet op basis van toevallig aanwezige oude databestanden) heel veel meer heil worden bereikt. En daarmee wordt de ijzervretersmentaliteit van generaals ook in de hand gehouden, want het oorlogsretoriek scheiden we niets op. Legers hebben hun langste tijd gehad, en het is afwachten hoe de droneoorlog precies gaat plaatsvinden als alle bestaande drones tegen die toekomst actief en collectief worden ingezet.

2. Het nieuwe kernpunt wordt niet de fundamenteel ogende de tweestrijd tussen individualisme en individueel eigenbelang, versus het collectief eigen- en partijbelang in het Oosten, maar welk mensheid het gaat winnen want het draait alleen maar om veiligheidsgevoel en – bewustzijn van de burger zelf die door de instituties wordt gemanipuleerd. En daarbij speelt de balans tussen individu en collectiviteit een rol, en die balanswaarde is nog nooit uitgedacht en uitgeprobeerd. Vanuit die leegte konden de generaals hun macht grijpen omdat de ministers van Defensie toch nooit voldoende tegengas konden geven. Want die ‘techniek’ wordt nu aan de lopende band aan ‘experts’ overgelaten, zoals bij ons het OMT, met als uitkomst het fanatiek verdedigen van die (valse want incomplete) ‘data’ en de zittende minister van Gezondheidszorg/VWS, Hugo de Jonge, die met zijn overambitieuze instelling worstelt en geen maat weet te houden, zoals in de zaak van het circuit van Zandvoort tegenover de evenementenbranche. Dat is een kolderieke vertoning geworden en het CDA zal ook daarop worden afgestraft. En niet alleen over de kwestie Omtzigt, maar deze samenhangende en ‘coincidenterende’ omstandigheden leiden wel tot de ondergang van het CDA.

3. Het gaat in de toekomst kortom om het conflict tussen realistisch idealisme met als hoeksteen het ontstaan van praktische beleidsvoering enerzijds en de strijd tegen dualistische factoren als strijdvormen zoals tegenover veroveringszucht enerzijds en menselijke maat anderzijds. Voor technocraten, waarbij Biden bijna in die val trapte door het hoge spoed uit Afghanistan – overeenkomstig zijn verkiezingsbelofte – , maar in de praktijk volkomen in strijd bleek te zijn met de tijdfactor en de realistische omstandigheden, die niet op elkaar waren afgestemd. Daarmee heeft Biden een enorme blunder begaan die met fataal kunnen worden als hij de huidige afwikkeling van het militaire handelen niet voorbeeldig weet uit te voeren. De westerse beschaving/cultuur is volkomen verziekt gerakt want alles hangt met alles samen en daar hadden de beleidsmakers geen rekening mee gehouden, want eigen belang, ’America first’ was zo’n egoïstisch/populistische verkiezingsbelofte. Ze hebben hun lesje nu wel geleerd, zullen we maar hopen.

Wie verloor Afghanistan? Het eerlijke antwoord is: wij allemaal (Column Arie Elshout, Opinie & Debat/de Volkskrant, 23-8-21)

De schokgolf van emoties die in het Westen volgde op de val van Kabul verraste me. Afghanistan is lang gezien als de oorlog van Amerika, de oorlog van president George W. Bush. Niet populair dus. Een tekentafel-doelstelling als nation building hielp ook niet om de publieke betrokkenheid te vergroten. Maar nu, in de chaos van de nederlaag, zie we tot onze schrik hoe wanhopige Afghanen zich verdringen voor de poorten van het vliegveld, horen we de noodkreten van vrouwen, lezen we hoe meisjes zich afvragen of ze naar school mogen blijven gaan. Plots is daar het besef: de Afghanistan-oorlog ging niet om politieke abstracties, hij ging in laatste instantie om mensen, hun manier van leven, hun toekomst. Helaas is het te laat.

De vergelijking met de val van Saigon in 1975 wordt veel gemaakt. Toch is er een verschil: de schok is ditmaal groter. De strijd tegen het communisme zoals de Amerikanen die zeiden te voeren in Vietnam, hield voor velen iets abstracts. In Afghanistan gaat het om het lot van vrouwen en meisjes, die straks misschien heel alledaagse dingen niet meer zullen mogen, zoals zonder man de straat op gaan. De mogelijkheid tot inleving en identificatie is hier totaal.

In emotionele bewoordingen trekken politici en columnisten zich het lot van door de Taliban bedreigde Afghanen aan. De bezorgdheid is oprecht, maar er schuurt ook iets. De emotie van nu steekt schril af bij de lauwe belangstelling voorheen. PvdA-leider Wouter Bos trok al in 2010 zijn handen af van Afghanistan door als een Joe Biden avant la lettre een streep te zetten door de Nederlandse Uruzgan-missie. En de opiniemakers – durven wij ons af te vragen wanneer het voor het laatst was dat wij over Afghanistan schreven? En hoe vaak we dat überhaupt deden de laatste jaren?

Ik beken meteen schuld. Mijn laatste Afghanistan-column dateert van november vorig jaar. Ik gaf daarin lucht aan mijn moedeloosheid. De oorlog was zo uitzichtloos geworden dat hij, schreef ik, hoog scoorde op de wat-kan-het-ons-nog schelen-index. De Nederlandse interesse voor Afghanistan was ook jarenlang een afgeleide van de aanwezigheid van Nederlandse militairen.

Toen de meesten van hen weer weg waren, nam de aandacht af. Het werd voor ons en ook voor andere Europeanen en Amerikanen een ver-van-ons-bed-oorlog. Als nu wordt gevraagd ‘wie verloor Afghanistan?’ dan ben ik bang dat het eerlijke antwoord is: wij allemaal.

Het woord ‘verraad’ zoemt rond. De schrik vermengt zich met gevoelens van spijt, schuld en schaamte. Het Westen heeft Afghanistan verloren. Dat doet alle zenuwhaartjes van het westerse geweten trillen. Maar is de volgende vraag: had het er ooit kunnen winnen?

In 2001 dacht ik nog van wel. De interventie kwam na de westerse overwinning in de Koude Oorlog en na het late maar succesvolle ingrijpen in Bosnië en Kosovo. De omslag volgde na de eeuwwisseling in Irak en Afghanistan. Wat lukte in Zuidoost-Europa mislukte in het Midden-Oosten, waar de middeleeuwse mix van tribalisme en islamisme een onneembare horde blijkt op de weg naar een moderne, open samenleving. Als er onder te veel mensen daar geen wil tot verandering is, is er ook geen weg.

De conclusie die Biden en eerder Bos daaruit trokken voor Afghanistan (wegwezen) vind ik nu dan ook begrijpelijk en verdedigbaar. De fout van de Amerikaanse president is dat hij koos voor een snelle en totale terugtrekking. Iets minder snel en iets minder totaal had kunnen voorkomen dat zijn gelijk omsloeg in een moreel faillissement. De hartverscheurende evacuatie-taferelen zullen Amerika en ook Nederland lang blijven achtervolgen. Zo ziet westerse onmacht en incompetentie eruit.

Over een paar weken is de twintigste verjaardag van de aanslagen van ’11 september’. De bittere waarheid is dat het Westen in zijn strijd tegen het islamitisch radicalisme geen terrein heeft gewonnen maar verloren (Afghanistan, Irak). De autocraten in China, Rusland en elders voelen zich gesterkt. Helaas. Het Westen is, hoe onvolmaakt ook, nog altijd moreel aanspreekbaar als het gaat om vrouwenrechten. Probeer dat eens bij zijn rivalen. Dat het nu in het defensief zit en zijn invloedssfeer ziet inkrimpen, is dan ook een slechte zaak. Vraag het de mensen bij het vliegveld van Kabul.

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1340/articles/1431561/21/1