Tags

Met het openbaar maken van de ministerraadnotulen hoopte het kabinet het vertrouwen van de Tweede Kamer te herwinnen. Maar of dat gelukt is, is nog zeer de vraag.

Redactie AD, 27-04-21, 05:03 Laatste update: 27-04-21, 09:53

De notulen waren nog maar amper verstrekt of oppositieleiders lieten al weten dat het kabinet volgens hen drukker was met het redden van hun eigen hachje dan met het lot van de slachtoffers van de toeslagenaffaire. Het kabinet zelf houdt vol dat er niets onoorbaars is gebeurd.

En daarmee is gebeurd wat vooraf al te voorspellen was: iedereen leest zijn eigen waarheid in de vrijgegeven ministerraadnotulen. En dat terwijl het kabinet zo had gehoopt de beschuldigingen te kunnen weerleggen uit een RTL-verhaal van vorige week dat het ‘om politieke redenen’ informatie heeft achtergehouden.

Belastingdienst

De notulen beginnen op 10 mei 2019 als toenmalig staatssecretaris Menno Snel (D66, Financiën) in de ministerraad ‘memoreert dat bij de Belastingdienst uitvoeringsproblemen aan het licht zijn gekomen bij de uitgifte van toeslagen’. Op dat moment heeft Snel de omvang van de toeslagenaffaire nog niet op het netvlies. Het lijkt slechts om een zaak te gaan van 300 ouders in Eindhoven die ten onrechte zijn verdacht van fraude met kinderopvangtoeslag.

In de maanden die volgen werkt Snel aan een oplossing voor de ouders. Tijdens een vergadering op 14 juni zegt hij dat hij niet kan uitsluiten dat er ‘de komende jaren vaker problemen zullen worden geconstateerd met betrekking tot toeslagen’. Hij hoopt dat de Kamerleden van coalitiefracties (lees: CDA’er Pieter Omtzigt en VVD’er Helma Lodders) in de toekomt minder fel zijn. Minister Arie Slob (ChristenUnie, Onderwijs) valt hem bij. Hij vindt dat de integriteit van Snel wordt beschadigd.

Ergernis

Reactie Helma Lodders

Helma Lodders is tegenwoordig geen Kamerlid meer. Desgevraagd laat ze weten: ,,Het is ernstig dat als je als Kamerlid antwoorden op vragen zoekt en je blijft doorvragen als je geen antwoord krijgt, je wordt neergezet als activistisch Kamerlid. Het is je rol als Kamerlid en als volksvertegenwoordiger om het kabinet te controleren.’’

De ergernis loopt daarna op. In de vergadering van 12 juli zegt minister Wouter Koolmees (D66, Sociale Zaken) dat hij zich geërgerd heeft dat Omtzigt en Lodders in een debat fel zijn opgetrokken tegen zijn partijgenoot Snel. Volgens hem is dat ‘weinig behulpzaam bij het oplossen van de problemen’. Hij wil dat leden van de ministerraad hun partijgenoten daarop aanspreken.

Premier Mark Rutte zegt al een gesprek te hebben gehad met Lodders over ‘het belang van eenheid binnen de coalitie’. Wopke Hoekstra (CDA, Financiën) zegt dat hij en Hugo de Jonge (CDA, Volksgezondheid) ‘veel tijd en energie hebben gestoken in het sensibiliseren van de heer Omtzigt, overigens met beperkt succes’.

Schandaal

Omtzigt lijkt op zoek te zijn naar namen van schuldigen

Menno Snel, voormalig staatssecretaris

De passages zijn saillant, maar het kabinet zal ze komende donderdag tijdens een Kamerdebat plaatsen in een bredere context: de toeslagenaffaire ontrolde zich tot een schandaal van megaomvang waarbij vele duizenden ouders gedupeerd bleken en telkens nieuwe informatie boven water kwam. Dat bij het oplossen daarvan in coalitieverband wordt afgesproken elkaar een beetje heel te laten, is niets uitzonderlijks. Zo gaat dat al decennia in Den Haag.

Het kabinet zal er op wijzen dat Snel en zijn collega’s druk bezig waren met het oplossen van het probleem. Zo is in de notulen te lezen dat vaak wordt gesproken over een reorganisatie bij de Belastingdienst zodat die niet langer verantwoordelijk wordt voor het uitkeren van toeslagen. Volgens Snel is wel gebleken dat de dienst te ‘hardvochtig’ is.

En dan is het november 2019. De ergernis in de Tweede Kamer over de omvang van het toeslagenschandaal is tot een kookpunt gestegen. Omtzigt, Lodders en SP’er Renske Leijten hebben om een feitenrelaas gevraagd wie, wanneer op de hoogte was van welke misstanden. Snel gaat in de ministerraad van 15 november voor zijn ambtenaren staan. ,,Omtzigt lijkt op zoek te zijn naar namen van schuldigen.’’ En die wil Snel niet geven. De toeslagenaffaire is niet door ‘individuen met kwaad in de zin’ veroorzaakt. Er komt wel een feitenrelaas, maar zonder ambtelijke stukken. Minister Ferd Grapperhaus (CDA, Justitie) wijst vraagt zich af ‘of Snel hier mee wegkomt’.

Informatie

Snel krijgt steun van het kabinet. Rutte wijst er op 22 november nog eens op dat de Kamer de informatie moet krijgen. Maar niet de conceptversies van ambtelijke stukken.

Tijdens het debat van donderdag zal de oppositie hier een andere reden bij geven dan het kabinet. Volgens Rutte en zijn ploeg zijn geen stukken achtergehouden om politieke redenen (lees: uit angst schade op te lopen). Dat is destijds gebeurd omdat de ministers verantwoordelijk zijn voor het handelen van individuele ambtenaren.

De oppositie geeft er echter een andere uitleg aan. Probeerde het kabinet niet bewust kritische Kamerleden dwars te zitten? Zo klaagt Slob op diezelfde 22 november nog eens in de ministerraad dat ‘de coalitiefracties vraag na vraag blijven stellen’. En zo is het wantrouwen tussen alle partijen in de Tweede Kamer alleen maar groter geworden na gisteravond.

https://www.ad.nl/politiek/ieder-leest-zijn-eigen-waarheid-in-vrijgegeven-notulen~a3559cdc/