Tags

,

#nooit-eerder-in-de-parlementaire-geschiedenis-heeft-huidige-aantal-pijndossiers-opgeleverd #daarom-voldoet-de-bestaande-begrotingstechniek-niet-meer #klassieke-economen-zullen-niet-instemmen

Wikipedia: Crisis (situatie)

Een crisis (meervoud: crises) is een zware noodsituatie waarbij het functioneren van een stelsel (van welke aard dan ook) ernstig verstoord raakt.

Het woord ‘crisis’ heeft in de dagelijkse spraak een negatieve lading. Van oorsprong is de term echter neutraal. Etymologisch komt het voort uit het (oud)Griekse werkwoord κρινομαι (krinomai) met de betekenissen scheiden, schiften, onderscheiden, beslissen, beslechten, richten en oordelen. Zo bezien, is een crisis een ‘moment van de waarheid’, waarop een beslissing moet worden genomen die van grote invloed is op de toekomst.

In het verleden was bij ernstige ziekte en de toen nog gebrekkige medische mogelijkheden, bijvoorbeeld bij een longontsteking, de ‘crisis’ het moment waarop de koorts, meestal in de nacht, een hoogtepunt bereikte en het de vraag was of de patiënt de ochtend wel zou halen.

In 2022 is het woord crisis in het Nederlands sterk aan inflatie onderhevig.[1][2] Allerlei maatschappelijke en milieuproblemen, zelfs als die meerdere jaren duren, worden aangeduid met crisis, zoals klimaatcrisis, stikstofcrisis, coronacrisis en kredietcrisis.

*Niet voor niets hebben deze dossiers veel meer financiële middelen nodig dan ten tijde van de formatie van Rutte IV nodig werd geacht. Zo snel kan dat gaat. Aanpassing van begrotingsposten net voordat de troonrede werd uitgesproken. Daarom deugt de bestaande begrotingsmethodiek niet meer.

Zie: Hoe Nederland het leger decimeerde (Tom-Jan Meeus, nrc.nl, 31 december 2022)

Defensie Nederland bezuinigde de laatste dertig jaar zo rigoureus op zijn krijgsmacht dat de hoogste militair jaren geleden al zag: Poetin smult hiervan. Een reconstructie.

Wat is het nieuws?

Premier Mark Rutte heeft door persoonlijk handelen in 2010 en 2014 bijgedragen aan bezuinigingen op Defensie die de krijgsmacht na decennia korten „de genadeklap” gaven.

Dit blijkt uit een reconstructie van dertig jaar bezuinigen op Defensie, mede gebaseerd op gesprekken met hoge militairen, topambtenaren en politici, onder wie alle nog levende ministers van Defensie sinds de Koude Oorlog.

In 2010 had toenmalig minister van Defensie Hans Hillen (CDA) het plan sommige bezuinigingen uit het regeerakkoord (die opliepen tot 1 miljard euro) in een Kamerbrief af te zwakken. Hillen kreeg naar eigen zeggen een woedend telefoontje van de premier.

Rutte gaf Hillen „geen keuze” dan de bezuinigingen uit te voeren, zegt Hillen: „Ik stond onder verscherpt toezicht.”

Rutte wil niet op de episode ingaan maar benadrukt dat „de zware financiële crisis” noopte tot bezuinigingen „op alle terreinen, ook de Defensie-uitgaven”.

Joop den Uyl, de meest linkse premier uit de nationale geschiedenis, had er volgens NRC naar uitgekeken. Twee weken voor de Tweede Kamerverkiezingen van 1977 zou hij in Londen, op de NAVO-top van 10 en 11 mei, een ontmoeting hebben met de Amerikaanse president Jimmy Carter.

Het was Koude Oorlog, en Carter, een Democraat, wilde de Europese bondgenoten overhalen hun Defensiebegroting jaarlijks met 3 procent te verhogen.

Nogal een stap voor Den Uyl: zijn partij, de PvdA, twijfelde destijds aan het voortbestaan van de NAVO. Toch was de premier na afloop zeer te spreken over zijn onderhoud met de Amerikaanse president.

Die avond ging thuis in Den Bosch de telefoon bij Bram Stemerdink, de PvdA-minister van Defensie. „Joop zei: die Carter is zó’n aardige man dat ik wel met die 3 procent moest instemmen”, vertelt Stemerdink (86) nu. Nog diezelfde avond herschikte hij de uitgaven naar de wens van de premier, zegt hij, zodat de Defensie-uitgaven dat jaar uitkwamen op 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

Daags erna zei Den Uyl volgens de Leidse Courant op de NAVO-top: „Ik wil al mijn collega’s hier verzekeren dat mijn land zijn NAVO-verplichtingen wil nakomen.”

Het jaar 2022 openbaarde het gevaar waaraan Nederland zich blootstelde omdat het dertig jaar bezuinigde op de krijgsmacht. NAVO-bestedingsnormen werden stelselmatig genegeerd, ook toen die deze eeuw uitkwam op 2 procent van het bbp.

In de eerste maanden van 2022 maakte Rutte IV, in twee stappen, 5 miljard euro per jaar extra vrij voor de krijgsmacht. Bijna een verdubbeling van de Defensiebegroting. Vier dagen na de Russische invasie van Oekraïne sprak de Tweede Kamer zich zo uit dat ze, ineens, alsnog aan de NAVO-norm van 2 procent van het bbp zal voldoen – vanaf 2024.

De verdediging van het Nederlands en NAVO-grondgebied – een grondwettelijke taak – was decennia verwaarloosd. In 2015 bleek dat de meeste voertuigen van de landmacht gammel waren, in 2020 dat militairen in Afghanistan niet eens genoeg van hun eigen wapen wisten.

„Nederland”, vertelt Ivo Daalder, oud-ambassadeur van president Barack Obama bij de NAVO (2009-2013) telefonisch vanuit Chicago, „kreeg internationaal de reputatie dat het geen serieuze militaire macht meer wil zijn.” De VS moesten het maar oplossen. „Het was altijd hetzelfde gelul”, zegt hij. „Den Haag wilde maar één ding: minder doen.”

Zo ging Defensie ook zichzelf presenteren als nietige factor. In haar begroting voor 2021 maakte minister Ank Bijleveld (Defensie, 2017-2021, CDA) een vergelijking met de Defensie-uitgaven van andere Europese NAVO-landen, en dan „staat Nederland op een gedeelde zestiende plaats met Albanië”.

Ze deed dit bewust, vertelt ze nu. „Ik wilde laten zien hoe ernstig de situatie was.”

Een leger dat voor altijd verandert

De steilste daling van de Defensie-uitgaven voltrok zich in de jaren negentig, na de val van de Muur. Rusland was de vijand niet meer.

(…)

*Zo werkt dat in de politiek met z’n vastgestelde begrotingsnormen tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, en dat is volstrekt gelegitimeerd, logisch en als normaal te beschouwen. Zelf heb ik me geërgerd aan de ijzervreters onder de generaals die vaak in de media verschenen met hun bezwaren tegen de bezuinigen. Maar dat was volstrekt onrealistisch na de Val van de Berlijnse Muur aangezien het idealisme uiteindelijk altijd de hoofdrol moet spelen in de politiek. De conservatieven willen de klokken altijd terugdraaien maar de nuchtere toeschouwers en waarnemers willen méé met hun tijd en op alle dossiers vooruitgang boeken. Nu met de wijsheid achteraf kon niemand voorspellen dat ‘Oekraïne’ zou ontstaan en daarom mag dat niemand worden kwalijk genomen. En op de vergelijkbare crisisdossiers, om het milieubeleid maar als voorbeeld te noemen, daarmee heeft de Kamer zich 30 jaar beziggehouden in achtereenvolgende parlementaire debatten. Dus die tijdverspilling kan alleen maar geweten worden aan de parlementariërs zelf. Dus de generaals hebben inmiddels hun commentaren verstandig bijgesteld naar een verstandiger aanpak: niet ketteren maar uitlegkunde aangeleerd.

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/12/30/hoe-den-haag-het-eigen-leger-decimeerde-a4152770#/krant/2022/12/31/#216

Advertisement