Tags

Premier Truss kan beter teruggaan naar de tekentafel (Commentaar NRC, Opinie/nrc.nl, 4-10-22)

Negen onvergetelijke dagen, zo kort duurde het voor de nieuwe Britse premier Truss haar pas gelanceerde tussenbegroting alweer deels moest bijstellen. De lancering van Truss’ ‘mini-budget’ op vrijdag 23 september werd gevolgd door een val van het Britse pond op maandag, een storm op de markt voor staatsleningen en het staken van de hypotheekverlening door banken op dinsdag – omdat die niet wisten waar ze aan toe waren.

Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.

Nadat zelfs het Internationaal Monetair Fonds kritiek leverde op dinsdagavond volgde op woensdag een bijna-meltdown op de Londense financiële markt, waarbij pensioenfondsen in een neerwaartse spiraal raakten. Daarbij zag de centrale bank, de Bank of England, zich gedwongen om dertien dagen lang elke dag 5 miljard pond (5,5 miljard euro) aan staatsleningen op te kopen om de markten te kalmeren.

Afgelopen zondag begon het jaarlijkse congres van de Conservatieve Partij, waarna Truss en haar minister van Financiën Kwarteng de meest in het oog springende maatregel van hun begroting terugtrokken: de afschaffing van de hoogste schaal van de inkomstenbelasting, die de allerrijksten ten goede zou komen.

Zelden of nooit had een Britse regering zo’n slechte start. Maar van het oorspronkelijke pakket van 45 miljard pond – los van tot 150 miljard voor energiecompensatie van bedrijven en huishoudens – staat het meeste nog overeind. Met de nu afgeschafte afschaffing van het hoogste belastingtarief is slechts 2 tot 3 miljard pond gemoeid.

Pondcrisis is niet exclusief Brits

De kritiek op de begroting staat dan ook nog overeind. In hoeverre druppelt een lastenverlichting, of inkomensvergroting, voor de rijksten naar de rest van de samenleving? Over dit ‘trickle down’-effect bestaan al lang gerede twijfels. En is het verstandig om juist nu, bij een tekort op de begroting én op de betalingsbalans, 45 miljard aan ‘grote en ongerichte’ (dixit IMF) extra uitgaven te doen die ongedekt zijn, en dus moeten worden geleend? Is dit bovendien echt de tijd om inkomensverschillen extra te laten oplopen?

Misschien wel het belangrijkst: een overheid die onder de huidige hoge inflatie de economie extra stimuleert, stelt zich lijnrecht tegenover de centrale bank die juist de economie probeert af te remmen met renteverhogingen. De gewoonte om de begroting door te laten rekenen door het onafhankelijke Bureau voor Begrotingsverantwoordelijkheid (OBR) werd door Truss en Kwarteng overigens aan de kant geschoven.

Zulk beleid is dermate doof voor de tijdgeest dat het geen wonder is dat de financiële markten in Londen, en daarbuiten, hun vertrouwen in het pond dreigden te verliezen. Maar waarom zou de rest van de wereld, inclusief de buren op het continent, zich druk maken om de nieuwe Britse begroting?

Financiële instabiliteit is hoogst besmettelijk. Een crisis in het hart van de financiële markten – en dat is Londen nog steeds – dreunt snel door. De banksector, de pensioensector en de overheidsfinanciën in andere landen zijn op dit moment vooral gebaat bij rust. De economische omstandigheden: dreigende recessie, hoge inflatie en energiecrisis, zijn al lastig genoeg.

Niet alleen de Britten, maar ook hun bondgenoten, kunnen ondoordachte economische experimenten op dit moment missen als kiespijn. Pas over twee weken stopt de Bank of England met zijn gedwongen steun die woensdag haastig werd opgetuigd. Dan pas wordt duidelijk in hoeverre Truss het kan laten bij het terugtrekken van één maatregel of terug moet naar de tekentafel. Deze crisis is nog niet voorbij.

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/10/03/premier-truss-kan-beter-teruggaan-naar-de-tekentafel-a4143943#/krant/2022/10/04/#116

Advertisement