Tags

(Frans Wilms, Opinie/Trouw, 13-8-22)

Stelling: In het verlengde van de blog van gisteren https://aquariuspolitiek.wordpress.com/2022/08/12/harde-werkers-maar-wat-wereldvreemd-nrc-kop-van-de-papierenversie/, is vanochtend een soortgelijk artikel verschenen in Trouw, waarin andere aspecten toegelicht worden. Het is dus duidelijk dat Rutte IV uitgeblust is geraakt.

Stikstofbeleid

Het kabinet had van begin af aan boeren moeten betrekken bij de besluitvorming over stikstofbeleid, meent Frans Wilms.

De onderhandelingen zijn begonnen. Zo kun je de uitkomst samenvatten van het overleg dat Johan Remkes deze week namens het kabinet gestart is met de boeren.

Maar het zijn onderhandelingen waar het onderlinge wantrouwen vanaf spat. Iedereen staat op scherp en zal vechten voor zijn specifieke eigenbelang. Uiteindelijk leidt dat tot een uitkomst waar niemand blij mee is en waar ieder weer zo snel mogelijk onderuit wil, zodra er ook maar ergens een gaatje is.

Van dit soort oldskool leiderschap moeten we af. In plaats van ‘vanuit wantrouwen onderhandelen’ hebben we ‘vanuit verbinding leiden’ nodig. Dat vraagt om een volstrekt andere insteek. Het fundament waarop het kabinet zijn inzet heeft gebouwd is los zand. Het kabinet heeft op voorhand al een besluit genomen. Het heeft de betrokkenen bij de uitvoering in het geheel niet betrokken bij dit besluit.

Geen draagvlak

Het gevolg is dat het kabinet in de eerste plaats nalaat om hun wijsheid in te zetten. Dat beperkt de kwaliteit van de plannen enorm. In de tweede plaats creëer je op deze manier natuurlijk geen draagvlak.

Wie een beetje verstand heeft van complexe verandervraagstukken zal het je zo kunnen uitleggen. Als je betrokkenen niet vanaf het begin betrekt bij afwegingen die je maakt, dan creëer je je eigen weerstand tegen de plannen. Overleg dus niet, zoals nu, bij de uitvoering van besluitvorming, maar direct bij de start van meningsvorming, oordeelsvorming en besluitvorming. Bij dat wat dus vóór de uitvoering van besluiten komt kijken.

Kortom, Johan Remkes kan tegen het kabinet klip-en-klaar zijn: ‘Best kabinet, dit is een valse start. Bied je excuses aan. Haal de huidige aanpak van tafel, begin opnieuw en zorg voor een helder proces, waarin je − in overleg met alle betrokkenen − van meningsvorming naar besluitvorming gaat.’

Al gauw een jaar

Het slechte nieuws is dat dit al gauw een jaar kost. Het goede nieuws is dat je dat jaar snel daarna met rappe sprongen zult inhalen. Maar, zullen de boeren dit niet als een knieval van het kabinet zien? Dat zou kunnen. Maar het is juist dit soort denken waar we afstand van moeten nemen. Het moet voorbij zijn met te denken dat winst voor de één leidt tot verlies van de ander.

Stoppen met vechten

We moeten stoppen met vechten om het grootste deel van de koek. Het gaat erom dat we samen de koek vergroten. We staan voor een immense opdracht. Dat vraagt om alle hens aan dek, om te bereiken dat we met vereende kracht deze klus klaren. Dat vraagt niet om een strijd met elkaar, maar om een gezamenlijke inspanning om de dramatisch afnemende kwaliteit van onze leefomgeving robuust een halt toe te roepen.

Natuurlijk zal het kabinet het traject in de meningsvorming starten met zijn piketpaaltjes (halvering van de stikstofemissie per 2030, effecten van innovaties van boeren moeten juridisch aantoonbaar zijn).

Boeren zullen op hun beurt inbrengen dat er niet alleen naar de boeren en niet alleen naar de stikstof gekeken moet worden. En dat er perspectief moet komen voor de boerensector.

Bovenal zal zo’n traject ervoor zorgen dat er meer spelers in het veld komen om een bijdrage te leveren. Het biedt ruimte aan iedereen om met constructieve plannen te komen. De retail, banken, provincies, en ook klimaatactivisten blijven niet aan de zijlijn staan, maar worden zo uitgedaagd om hun kant van het verhaal te vertellen.

Is dit nieuw leiderschap? Het is in ieder geval het enige leiderschap dat bij complexe vraagstukken leidt tot oplossingen die beklijven.

Wat zou het mooi zijn als het kabinet juist nu het lef heeft om hiervoor te kiezen.

[Frans Wilms was burgemeester van Maasgouw en leidt leidinggevenden op in verbindend leiderschap.]

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1635/articles/1641230/23/2

Advertisement