Tags

,

In dit slothoofdstuk ga ik op zoek naar het antwoord op de vraag hoe het nu verder moet. En hoe reageren politieke leiders zelf? Voordat ik hierop inga eerst een korte samenvatting van mijn redenering.

Mijn belangrijkste conclusie is dat de mondialisering in een nieuw fase is gekomen die ongekende uitdagingen met zich meebrengt. Deze zullen niet gemakkelijk, of misschien wel helemaal niet kunnen worden opgelost. Daardoor wordt het sociale contract tussen volk en leider aangetast en dreigt maatschappelijke ontwrichting. Hoe kan dit/

[216] Deze samenvatting toont aan [? Vind ik niet] dat [negatieve want uitbuiting is aan de orde van de dag?] internationale ontwikkelingen de enige logische verklaring zijn voor de huidige revolutionaire golf. Ook blijkt dat er niet alleen sprake is van een scheuring tussen landen, maar ook binnen de landen zelf. Aan de ene kant staan degenen die pleiten voor internationale samenwerking eb meer economische en politieke integratie of interdependentie om uit de malaise te komen. Aan de andere kant staan degenen die vinden dat regeringen zich minder met het buitenland moeten bemoeien en eerst maar eens orde op zaken moeten stellen in eigen land.

[217] Het einde van het politieke systeem?

De Brexit en de verkiezing van Trump laten zien hoe politieke systemen kunnen falen. Francis Fukuyama wees daar al op in zijn The Origins of Political Order. Zijn stelling was dat politieke systemen en instituties falen als ze niet aan de gewijzigde omstandigheden kunnen aanpassen. [noot 137] Dat was, zoals gezegd in 1848 het geval, en likt ook nu weer zo te zijn.

Tegelijkertijd blijkt uit de geschiedenis ook dat politieke systemen en instituties duurzaam [hoe wordt dit bewezen?] zijn en niet [idem; welke academische achtergrond heeft de auteur: geschiedkundige, juridisch of sociale wetenschapper zoals politicologie?] gemakkelijk omvergeblazen kunnen worden. Voor Europa geldt bovendien dat het continent vergrijst [meer dan elders?] en dat weliswaar een deel van de burgers boos en ontevreden is en zich afwendt van de politiek, maar niet snel de straat op zal gaan. Want politiek gemotiveerd geweld komt vooral voor in landen met een overwegend jonge bevolking. Ouderen uiten hun onvrede in hun stemgedrag en reageren zich af in de sociale media. Dat is een fijne uitlaatklep, maar het verandert weinig aan het gevoel dat de wereld op drift is.

Het kernprobleem is echter niet, zoals Fukuyama veronderstelde, dat het huidige politieke systeem niet meer is toegesneden op de eisen van deze tijd [Naar mijn mening onzin, omdat het  onvoldoende is toegelicht!]. (…) [de rest van deze alinea is onzin; geschrapt in de blog.]

[218] Zoals eerder geconstateerd, voldoet deze wijze van technocratisch bestuur niet meer in een veranderende wereld met uitdagingen die niet of niet gemakkelijk oplosbaar zijn en een langetermijnaanpak eisen. Burgers willen bescherming. Ook al zijn het hoogopgeleide, weldenkende mensen en kunnen ze uitstekend hun eigen leven bepalen, dan nog eisen zij een maatschappij die door wetten en een passend politiek systeem wordt geordend. Verandert die maatschappij en heeft de politiek geen antwoord, dan falen de bestaande leiders en worden ze afgeserveerd. Na de Amerikaanse presidentsverkiezingen gebeurde dit letterlijk.

Hoe complexer de situatie is, hoe meer behoefte mensen hebben aan zekerheid en hoe groter dus de hang is naar behoud van het bestaande. (…) Het is een beproefde marketing- en salestechniek: creëer eerst een probleem en verkoop de klant vervolgens de oplossing. Sterker, sommige populistische politici bedrijven politiek als frauduleuze marketing. Ze smeren de burger voor het eigen gewin een product aan waar feitelijk niemand op te wachten zit en dat bovendien niet blijkt te werken.’

[Bron: Rob de Wijk, De nieuwe revolutionaire golf. Waarom burgers zich van hun leiders afkeren. AUP Adam 2017]

Advertisement