Tags

Handigheidjes lossen geen democratische crisis op (Jacques Wallage, Opinie/fd, 1-8-22)

Het vertrouwen in de Nederlandse democratie en politiek verkeert in crisis. Volgens oud-staatssecretaris, burgemeester en ROB-voorzitter Jacques Wallage kan je die crisis alleen maar oplossen als burgers zich voor de antwoorden op de grote vragen van deze tijd medeverantwoordelijk voelen.

Hoe herstel je geschonden vertrouwen? Het FD zoekt deze zomer naar een antwoord. Daar is alle aanleiding voor, gezien het grote aantal bestuurlijke ontsporingen die het vertrouwen omlaag jagen. Die affaires zijn het topje van de ijsberg, waar een heuse crisis van de democratie onder schuilt. In deze representatieve democratie voelen inmiddels velen zich niet meer vertegenwoordigd. Het vertrouwen in kabinet, Kamer en rechterlijke macht loopt terug, met name onder lager opgeleiden; de democratie overspant die kloof niet meer. Slechts een minuscuul deel van de bevolking is onderdeel van de besluitvorming.

De meeste politieke partijen proberen het hoofd boven water te houden, programma’s te ontwikkelen, kandidaten voor de volksvertegenwoordigingen te zoeken, hun leden te informeren. Maar net als andere instituties die ooit in de samenleving structuur en samenhang brachten, is de feitelijke betekenis van politieke partijen verminderd. De burger en de samenleving zijn veranderd, het politieke bestel amper. De manier waarop wij bestuurd worden past niet meer bij een wereld van autonome burgers. Dát leidt tot een sterk teruglopend vertrouwen in politici en politieke partijen.

*Hierbij is wel de vraag hoe autonoom de burgers zijn, aangezien onder autonomie begrepen dient te worden dat die burgers ook deskundig en daarmee oordeelkundig zijn. Maar in een maatschappij die steeds complexer is geworden en het overzicht over alle belangrijke vraagstukken verloren is geraakt, is ook een gemiddeld parlementariër een zoekende in de woestijn geworden. Iemand met politieke ambities moet zich dus heel stevig inlezen en goed geïnformeerd raken en dat ontbreekt eraan bij politieke nieuwelingen. Die categorie maakt dus fundamenteel verkeerde keuzes.

Daarom is er maar één oplossing en dat is de invoering van de digitale directe democratie die via digitale netwerken verloopt. Zie elders op deze site. Geef iedere burger zelf oordeelsbevoegdheid via dat landelijke digitale platform en iedereen is gedwongen zich degelijk in te lezen. En iedereen kan zich op dat platform inschrijven als het eenmaal van de grond is gekomen. Maar de gevestigde politiek zal zich daartegen fors verzetten omdat het dan met hun macht is gedaan. Maar deze oude generatie parlementariërs en bewindslieden houden met niet lang meer vol, want de spanningen worden alom zichtbaar.

‘De opkomst bij verkiezingen slaat internationaal niet eens een slecht figuur, maar alleen als bij landelijke verkiezingen echt wat te kiezen valt, komt de burger zijn huis nog uit. Regionaal en lokaal, zeker in de grote steden, doen de opkomstpercentages pijn aan de ogen. En er vindt een betekenisvolle verschuiving plaats van de macht van landelijke politieke partijen naar lokale en regionale partijen. Die laatste worden als meer nabij ervaren. Hun retoriek sluit aan bij wat veel burgers voelen: dat hun mening er in Den Haag of op het gemeentehuis niet toe doet.

(…)

Uiteindelijk gaat het om de vraag of politici de macht willen delen en open overleg buiten de partijpolitiek serieus genomen wordt. Dat is meer dan bestuurscultuur. Het gaat om het inzicht dat de grote vragen van deze tijd zich alleen laten beantwoorden als burgers zich voor de oplossingen medeverantwoordelijk voelen. Dat kan de politiek niet meer alleen. We hebben dat begrip ‘politiek’ versmald tot partijpolitiek en dat vervolgens verder versmald tot het verkrijgen van parlementaire meerderheden. Van dat proces in de Kamer hebben de populisten theater gemaakt. Dat onderstreept dat de burger toeschouwer is geworden, maar die rol bevredigt uiteindelijk niemand. Het oude spel is uit, het nieuwe moet nog worden geleerd. De burger is geëmancipeerd. Nu de politiek nog.

[Jacques Wallage was onder meer staatssecretaris, fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer, burgemeester van Groningen, voorzitter van de Raad voor het Openbaar Bestuur.]

https://fd.nl/opinie/1446582/handigheidjes-lossen-geen-democratische-crisis-op-jah2ca4hINEc

Advertisement