Tags

Melk en kaas zijn niet zo gezond en zeker niet zo duurzaam als de zuivelsector beweert (Robyn Pees, Opinie & Debat/de Volkskrant, 28-7-22)

Intensieve veehouderij

Door de stikstof- en klimaatcrisis zet de overheid stappen om de intensieve (melk)veehouderij aan banden te leggen, waarop de zuivelsector een charmeoffensief inzet. Dan is het opletten geblazen.

Al decennialang verleidt de zuivelindustrie consumenten met reclamecampagnes vol halve waarheden en klinkklare leugens. Het dierenleed van zowel de melkkoe (de melkfabriek) als haar kalf (het restproduct van de melkfabriek) wordt daarbij vakkundig weggemoffeld. Tegencampagnes die consumenten confronteren met de ongemakkelijke waarheid kunnen rekenen op veel verzet uit de sector, waarbij ook intimidatie (Hallo, Jumbo!) niet wordt geschuwd. En met (gesubsidieerde) campagnes vol onjuiste gezondheids- en duurzaamheidsclaims, zaait de zuivelindustrie doelbewust verwarring onder consumenten.

Zo beweerde de Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO), belangenorganisatie voor de zuivelindustrie, begin dit jaar dat het onmogelijk is zuivel gezond en duurzaam te vervangen door plantaardige alternatieven. ‘Wie minder of geen zuivel eet, maar wel gezond wil blijven eten,  moet veel plantaardige producten eten om dezelfde hoeveelheid voedingstoffen binnen te krijgen. Die producten hebben gezamenlijk vaak een even grote impact op de CO2-uitstoot.’

Stichting Dier&Recht diende een klacht in bij de Reclame Code Commissie (RCC) en kreeg gelijk. Het door NZO gebruikte rekenmodel bevat slechts 207 voedingsmiddelen, waaronder maar twee zuivelvervangers, geen vleesvervangers noch voedingssupplementen. Ook werd niet duidelijk gemaakt wat het gemiddelde Nederlandse voedingspatroon is en in welke mate dit überhaupt gezond is. Antwoord: niet. Nederlanders krijgen te veel voedingsstoffen, schadelijke (trans)vetten en zout binnen.

Volgens het RIVM is zuivel de belangrijkste bron van verzadigde vetten (33 procent) en transvetten (36 procent) en de op twee na belangrijkste bron van onze te hoge zoutconsumptie. De RCC oordeelde na een klacht van Wakker Dier in 2020 al dat volle melk en het merendeel van de kazen te veel verzadigd vet of zout bevatten om gezond te kunnen worden genoemd.

In haar charmeoffensief van vorig jaar, ‘Nederland draait op zuivel’, stelde NZO dat minder dierlijke producten eten geen goed idee is voor het klimaat. Zuivel komt immers van dichtbij, plantaardige producten van ver. De rol die de Nederlandse veehouderij (een van de grootste importeurs van veevoer uit Zuid-Amerika) speelt in de ontbossing van het Amazonegebied werd daarbij gemakshalve vergeten. Ook geen woord over de grote hoeveelheid plantaardige eiwitten die nodig is om een veel kleinere hoeveelheid dierlijke eiwitten te produceren in de vorm van melk. ‘Miljoenen mensen lijden honger omdat we ons graan liever aan dieren geven’, schreef Marcia Luyten (O&D, 7 juni). Zo veroorzaakt de productie van melk niet alleen dierenleed maar ook mensenleed.

NZO vergat ook de grote hoeveelheden methaangas die runderen produceren, waarmee de melkveehouderij buitensporig bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Niet verrassend dus dat de duurzaamheidsclaim destijds ook sneuvelde bij de RCC na de klacht van Wakker Dier. Nederland draait niet op zuivel, Nederland draait op voor zuivel.

Vergelijkbare claims werden al eerder naar de prullenbak verwezen door de RCC. Zo werd Albert Heijn op de vingers getikt vanwege de reclame voor klimaatneutrale melk en mocht zuivelcoöperatie Arla Foods haar biologische producten evenmin klimaatneutraal noemen.

Waarom de zuivelsector misleidende claims de wereld in blijft slingeren? De vraag naar plantaardige zuivelproducten neemt toe, net als de maatschappelijke kritiek op de omgang met dieren en de massaproductie voor export. Gedwongen door de stikstofcrisis – en de klimaatcrisis – zet de overheid eindelijk stappen om de intensieve (melk)veehouderij aan banden te leggen. Kans ook dat de goedgevulde subsidiepotjes opdrogen of alleen nog toegewezen worden aan echt duurzame boerenbedrijven.

In de Van Dale kent het begrip ‘duurzaam’ drie definities: lang durend, weinig aan bederf onderhevig en het milieu weinig belastend. Geen daarvan is van toepassing op de Nederlandse zuivelindustrie.

*P.S. Deze beschouwing is niet geciteerd vanwege enige banden van de Stichting Dier & Recht, maar uit zuiver wetenschappelijk oogpunt van deze site die principiële partijloosheid nastreeft. De politiek is immers niet in staat tot volkomen rechtvaardige oplossingen te komen.

[Robyn Pees is jurist en beleidsmedewerker bij Stichting Dier & Recht.]

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1626/articles/1631361/24/1

Advertisement