Tags

ECOLOGISCHE VOETAFDRUK

Mensen zijn gewend geraakt om naar de politiek en het bedrijfsleven te kijken, maar als consument kan iedereen zélf een grote bijdrage leveren, bijvoorbeeld om de stikstofcrisis op te lossen.

Gersom Smit, Opinie & Debat/de Volkskrant, 23 juni 2022, 14:15

De afhankelijkheid van Russische olie is te groot, het gas is te duur, de stikstofuitstoot is te hoog, de kolen zijn te vies en de wachtrijen op Schiphol zijn te lang. Daardoor lopen de gemoederen nogal op. Noodplannen, rechtszaken, boerenprotesten, verhitte partijcongressen, stress in de coalitie. En in het oog van die maatschappelijke orkaan kan de consument rustig z’n vertrouwde gang blijven gaan.

Dit jaar was het op 12 april al Overshoot Day in Nederland. Met nog 263 dagen te gaan hadden we het maximale beroep dat we jaarlijks op de aarde kunnen doen, al bereikt. Als er wereldwijd wordt geleefd zoals in Nederland, zouden we volgens het Global Footprint Network 3,6 aardes nodig hebben. We leven simpelweg op veel te grote voet.

Stallucht

Toch blijven onze dagelijkse keuzes volledig buiten schot in alle discussies. We eisen dat Schiphol de wachtrijen oplost en zoeken uitwijkmogelijkheden naar andere vliegvelden, zodat we (nagenoeg onbelast) toch gewoon op vliegvakantie kunnen. In plaats van de zwaar vervuilende vleesconsumptie (die maar niet wil dalen) te ontmoedigen, zoeken we technische oplossingen zoals het filteren van de stallucht en het aanpassen van het eiwitgehalte in het veevoer. En om onze koopkracht te beschermen worden we gecompenseerd aan de pomp, terwijl we juist van de olie af wilden. Een gemiste kans om de crisis aan te wenden voor gedragsverandering, iets wat Duitsland wel doet met nagenoeg gratis openbaar vervoer deze zomer.

Met steeds meer noodverbandjes houden we onze verworven leefstijl overeind. Maar de échte oplossingen voor onze kolossale milieucrisis gaan over het veranderen, en niet over het faciliteren van ons gedrag. Gelukkig barst het van de mooie, leuke, gezonde en duurzame alternatieven. Vakanties dicht bij huis waren tijdens corona heel geslaagd. Veel teams kunnen prima functioneren zonder allemaal naar kantoor te rijden. Plantaardige recepten zijn hartstikke betaalbaar, gezond en lekker.

Pioenrozen

Iets lokaal via Marktplaats kopen is veel leuker dan het altijd maar nieuw te laten bezorgen. Een jaartje langer doen met je huidige telefoon en jas bespaart je heel wat geld. En pioenrozen zijn natuurlijk extra mooi als je wacht tot ze eind mei van het land komen, in plaats van ze het hele jaar door uit de kas en het buitenland te kopen.

Kortom: je kunt iedere dag weer op een vrolijke manier zélf onderdeel zijn van de oplossing. Ik geloof dat heel veel mensen dit graag willen, maar dat we gewend zijn geraakt om naar de politiek en het bedrijfsleven te kijken. Politici knokken voor onze vastgeroeste consumptiepatronen, in plaats van ons te confronteren met de onhoudbaarheid ervan. Sterker nog, het partijcongres van de VVD suggereerde dat we de ruimte hebben om weer lekker 130 te gaan rijden met z’n allen. En talloze winkels maken goeie sier met flinterdunne duurzaamheidsbeloftes, zodat we gerustgesteld hun producten kunnen blijven consumeren.

Filerijder

Ook in de dagelijkse berichtgeving in de kranten en op nieuwssites mist de kritische spiegel en de aandacht voor mooie alternatieven. Geen enkele boze reiziger op Schiphol wordt voor de camera gevraagd naar zijn persoonlijke afweging om te gaan vliegen. Geen filerijder wordt gevraagd waarom hij nu ineens wel weer om half 9 op kantoor wil zijn.

En meerdere kranten, waaronder de Volkskrant, behandelden deze week ‘tien vragen over de stikstofcrisis’ met daarin werkelijk geen woord over de rol van de consument. Bijvoorbeeld welke bijdrage een ander eetpatroon kan leveren aan het reduceren van de uitstoot. Sander Schimmelpenninck was trouwens een confronterende uitzondering in zijn column: ‘Deze tijd is niet te duur, de vorige was te goedkoop.’

Ik hoop dat we de komende tijd vaker de eerlijke boodschap gaan horen en meer worden uitgedaagd om naar onszelf te kijken. Ons ecologische budget is dit jaar 263 dagen te vroeg op en het is een belangrijke, waardevolle, inspirerende en zelfs leuke uitdaging om zuiniger te zijn.

[Over de auteur: Gersom Smit is bestuurskundige.]

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-in-stikstof-en-klimaatcrisis-zetten-we-alles-centraal-behalve-ons-eigen-gedrag~b06e07c9/

Advertisement