Tags

Reportage

Parlementaire enquête | Op de eerste dag van de verhoren kwamen gedupeerde Groningers langs. Er was veel emotie.

Mark Middel, nrc.nl, 28 juni 2022

Al bij het afleggen van de eed schiet de Groningse gedupeerde Sijbrand Nijhoff (81) vol. „Maakt de eed afleggen verschil als ik altijd oprecht en eerlijk ben?” vraagt hij maandagochtend aan de parlementaire enquêtecommissie in Den Haag. Hij ziet op tegen het verhoor: „Hoe kan ik zestig jaar gaswinning samenvatten in één uur?”

Paardenboer Nijhoff is een van de drie getuigen tijdens de eerste dag van de parlementaire enquête naar de Groningse gaswinning. De enquête begint met een inleidende week: de zevenkoppige commissie wil laten zien wat de impact van de gaswinning voor Nederland is en „hoe ontwrichtend de gevolgen ervan kunnen zijn”, aldus voorzitter Tom van der Lee (GroenLinks).

De gepensioneerde gymleraar Herman de Muinck (73) trapt de dag af. Als tienjarig jongetje was hij ooggetuige van de eerste boringen naar gas. „Dat was een wereldwonder”, aldus De Muinck. Opeens kon de bakkerij van zijn vader bakken op gas, de vieze kolen en turf konden de deur uit. Hij las zelf de hele boekenreeks van De Kameleon in het licht van affakkelvlammen van de gastorens. „De gaswinning was jarenlang de pinautomaat van Nederland.”

De Muinck woonde al jaren in Slochteren toen rond 1990 de zware stenen schoorsteen van zijn huis losscheurde. Hij klopte aan bij gaswinner NAM. „Die zei dat het niks met de gaswinning te maken had.” Pas na 2012, na een zware beving in Huizinge, werden de gevolgen van de gaswinning serieus genomen. „Het was intens verdrietig, maar het moest maar eens gebeuren.” .

Tien jaar later

Maar tien jaar later zijn de problemen nog niet opgelost. Tot grote frustratie van Susan Top, de secretaris van de maatschappelijke organisatie het Groninger Gasberaad, en de derde getuige maandag. Als de commissie vraagt naar de samenwerking met de overheid, verheft ze haar stem. Acht rapporten van het Gasberaad somt ze op, allemaal met adviezen om de problemen op te lossen. „Niet één keer heeft dat geleid tot een gesprek met de overheid.”

Dat organisaties zoals het Gasberaad aan tafel zaten bij belangrijke besluiten was „alleen voor de legitimatie van de minister”, aldus Top. „Als ik terugkijk vraag ik me af: hoe naïef ben ik geweest?”

Hoe een Groningse paardenboer en zijn vrouw de overheid ontmaskerden

Jaren sprak ze met bestuurders, politici en professionals over ‘de bewoner centraal stellen’. „Maar dat is altijd symboolpolitiek en beeldvorming geweest”, zei Top. „Er is helemaal geen oog voor de bewoners.”

Vorig jaar stopte ze met haar werk voor het Gasberaad. De uitzichtloosheid eiste haar tol. „Ik voelde me heel machteloos, dat is niet vol te houden.”

In haar laatste week ging ze wandelen met professionals, onderweg dronk ze koffie bij vijftig gedupeerden. „Dat viel me zo tegen. Ook al was alles geregeld voor de bewoners en woonden ze in een versterkt huis, ze waren nog niet blij. Ze voelden zich schuldig en moesten zich verantwoorden voor vrienden en familie.” En de professionals, bestuurders en politici? „Niemand zei: ik neem mijn verantwoordelijkheid en ga wat aan de problemen doen. Niemand.”

Hoe kan het dat wij als Groningers zo lang niet zijn gehoord?

Sijbrand Nijhoff paardenboer

Al jaren voelde paardenboer Nijhoff de bevingen, maar die van 2012 was anders dan andere: „Alsof een trein onder de grond denderde. Schilderijen vlogen heen en weer, kopjes vielen van tafel, de badkamertegels scheurden doormidden. Mijn vrouw hield de diepvries vast met een spierwit gezicht. Dat koppie vergeet ik nooit meer.”

Hun boerderij, sinds 1847 in de familie, had flinke schade. Maar erkenning dat het door de bevingen kwam, kreeg hij niet. In die tijd hoopte hij op een nog zwaardere beving. „Zo zwaar dat de schoorsteen door het dak zou vallen, op mij”, zegt Nijhoff. „Dan was er tenminste een dooie gevallen. Dan was Den Haag tenminste wakker geworden.” Susan Top: ‘Deze mensen hebben niet om de bevingen gevraagd. Het is ze aangedaan’

Dat de problemen in Groningen nog niet zijn opgelost, zit hem dwars. „Hoe kan het dat wij als Groningers zo lang niet zijn gehoord? Den Haag kent ons niet. Ze komen alleen als er centen te halen zijn.”

Hij waarschuwt voor een verhoging van de gaswinning in Groningen: „Als u meer gas gaat winnen, is er geen vertrouwen meer. De klappen [bevingen] blijven. Ondertussen trekt de overheid steeds een blik juristen open. De overheid wantrouwt de Groningers. Waarom? Zijn wij in Groningen niet eerlijk? Ik vraag het u.”

Nieuwsbrief NRC De Haagse Stemming

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/06/27/de-overheid-wantrouwt-de-groningers-waarom-zijn-wij-in-groningen-niet-eerlijk-ik-vraag-het-u-a4134823

Advertisement