Tags

,

Serviërs gunnen de Russen geen sancties (THIJS KETTENIS, Katern de Verdieping/Trouw, 12-4-22)

Belgrado reportage

Pro-Russische demonstraties, weigeren mee te doen aan de sancties en een luchtvaartmaatschappij die volop profiteert van vluchten uit Moskou: EU-kandidaat Servië maakt geen beste beurt in het Westen. Progressief Belgrado leeft mee met de Oekraïners, maar ergert zich aan het zwart-witdenken in Europa.

Het klopt, zegt psychotherapeut Dragana Djukic (40) in een café in het centrum van Belgrado. Er is een sterke pro-Russische stroming in Servië. En dat leidt tot discussie. “Zeker toen anderhalve maand geleden de oorlog in Oekraïne uitbrak merkte je dat. Het was het eerste gespreksonderwerp, als je voor een drankje ging. Ben je voor Rusland of voor het Westen? Het was niet te vermijden.”

Djukic neemt een slokje van haar Aperol Spritz. Ze vertelt hoe de staatsomroep en de meeste andere grote media, die goede banden hebben met de regering, de Russische versie van de gebeurtenissen aanhouden: er is sprake van een speciale operatie om Oekraïne van nazi’s te ontdoen, en de burgerslachtoffers die daarbij vallen zijn een noodzakelijk kwaad. De dag nadat Rusland twee afvallige regio’s uit de Donbas had erkend en er een inval had aangekondigd, meldde een van de grootste tabloids van Servië dat Oekraïne Rusland had aangevallen. “Maar, als ik voor mijn bubbel spreek: daar voelen we erg mee met de Oekraïners. Die lijden enorm. Tegelijkertijd woedt er een propagandaoorlog. Ik haat die oorlog, maar ik kan niet zeggen of ik voor het Westen of Rusland ben. Ik zie het niet zo zwart-wit.”

Haar bubbel: dat zijn jonge, progressieve, pro-Europese veertigers in hip Belgrado. Ze waren scholieren toen begin jaren negentig de oorlogen in Joegoslavië uitbraken. Sommigen liepen toen al mee in de demonstraties tegen president Slobodan Milosevic. En anders deden ze dat later wel als student, tijdens de oorlog om Kosovo. Ze stonden vooraan toen Milosevic uiteindelijk in oktober 2000 onder druk van een enorme menigte bij het parlement het veld moest ruimen. En het is de generatie die na alleen maar ontberingen de hoop had dat de Europese Unie Servië met open armen zou ontvangen.

Deze groep heeft weinig op met het verhaal dat Rusland en Servië orthodoxe broeders zijn, met een innige culturele, historische en religieuze verbondenheid, zoals conservatief rechts die uitdraagt. Onder meer tijdens enkele pro-Russische protesten die de afgelopen tijd een paar duizend mensen trokken. “Daar woedt nu een soort wedstrijd, niet wie de grootste Serviër is, maar wie de grootste Rus is”, zegt Djukic met spot in haar stem. “Ik vraag me dan af: je bent pro-Russisch, maar ben je ooit in Rusland geweest? Weet je iets van de cultuur daar, kijk je Russische films, luister je naar hun muziek, zie je hun tv-shows? Nee. Het meeste hulpgeld en investeringen komen van de EU, niet uit Rusland. Maar al jaren en jaren horen en zien we dat de Russen onze vrienden zijn.”

Bij die boodschap speelt ook een rol dat Rusland Servië steunt in zijn strijd om het behoud van Kosovo, terwijl die provincie voor Belgrado na het einde van de oorlog in 1999 de facto al verloren is gegaan. Dat het bloedvergieten eindigde na drie maanden van Navo-bombardementen waar Rusland fel tegen was, versterkt het verhaal.

“Maar waaróm we werden gebombardeerd, namelijk omdat het Westen een tweede Srebrenica in Kosovo wilde voorkomen, dat horen we er niet bij”, zegt gids Simon Simonovic (40) tegen twee Britse toeristen. “En ook niet dat het precisiebombardementen waren, op van tevoren aangekondigde locaties, met relatief weinig slachtoffers.” De activist was scholierenleider van de roemruchte verzetsbeweging Otpor in de jaren negentig. Tegenwoordig leidt hij onder meer bezoekers op fietstours langs markante locaties in Belgrado.

(…)

*In dit artikel wordt goed beschreven hoeveel aspecten er verbonden zijn aan meningsvorming en hoe moeilijk het is om tot consistente en evenwichtige uitspraken te komen. Daar houden de westerse regeringsleiders geen rekening mee. De wereld is te complex geworden om tot écht verstandige afspraken te komen omdat daarvoor geen politieke eenheidsidee noch bekwaamheid bestaat. ‘Denken’ is in deze wereld volkomen gepolitiseerd geraakt en dat is een doodlopende weg.

Zelfs de psychotherapeuten die in dit vraaggesprek aan het woord komen, staan machteloos in hun eigen standpuntbepaling en ook -vorming dus. Daar houdt de politiek nooit rekening mee. De huidige politieke bestel wereldwijd heeft gefaald en zal de geest nooit meer in de fles terugkrijgen. Noch autoritaire (Poetin en Xi) als democratische (westen) leiders kunnen de opgelopen schade herstellen.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1532/articles/1569138/22/1

Advertisement