Tags

Oekraïne-oorlog

Jonathan Holslag, Opinie & Debat/de Volkskrant, 25-2-22

Uitgangsstelling: De gok van president Poetin van Rusland was om – rekening houdend met de onderlinge bestuursconflicten binnen de Europese Commissie – en het gebrek aan militaire visie binnen de NATO – de gok te wagen om van Oekraïne weer een vazalstaat van zijn land te maken, is zodanig strijdig met het internationaal recht, dat deze oorlogsverklaring – op valse gronden van ‘denazificatie’ en de slag tegen de suggestie van een oprukkende NATO in het oostelijke deel van Europa tegen te gaan. Deze ontwikkeling moet dus worden begrepen als het grijpen van de laatste strohalm om het oude rijk van Rusland weer op het wereldtoneel terug te brengen. Een poging die vanzelfsprekend zal mislukken omdat ieder eigenmachtige optreden van de superego-gedreven autocraat gedoemd is te mislukken. Dit omdat deze illusie van Poetin in de strijd met – zoals aangegeven: het internationaal recht – en in deze situatie de poging om de orde van onze afkalvende beschaving via herstel van tsaristisch Rusland te herstellen, maar dan met de nieuwe tsaar Poetin. Dat lukt dus nooit en te nimmer.

En auteurs Jonathan Holslag van onderstaande beschouwing geeft dus terecht aan dat ‘Europa wil volop blijven consumeren en olie en gas kopen en geeft zo macht aan landen die deze macht overduidelijk vroeg of laat tegen ons zullen gebruiken. Dat is pas irrationeel gedrag’, waarmee hij der EU een spiegel voorhoudt.

Nu Rusland de aanval tegen Oekraïne heeft ingezet, klinkt het in Europa dat Vladimir Poetin irrationeel handelt, dat dit soort van landjepik geen plaats heeft in de 21ste eeuw en dat het gedoemd is te mislukken. Maar als één speler de voorbije decennia irrationeel handelde, dan is het Europa. Door president Poetin nu weg te zetten als een relict van een ander tijdperk sluiten we de ogen voor de realiteit dat ons nog meer akelige confrontaties staan te wachten.

Machtspolitiek staat zelden los van emotie en schommelt heel vaak tussen argwaan en grootheidswaan. In Rusland is de imperiale hang naar grootsheid en een eigen invloedssfeer nooit helemaal verdwenen. Het visioen om Oekraïne terug te pakken bestaat al sinds de jaren negentig en werd versterkt door decennia van spanning met het Westen.

Door de inkomsten uit de energiesector, de zwakke opstelling van Europa en de verschuiving van de Amerikaanse aandacht naar het Verre Oosten ruikt president Poetin nu zijn kans naar dat visioen te handelen. De drijfveren zijn voor een stuk emotioneel, maar de beslissing Oekraïne aan te vallen berust deels op een rationele inschatting van kosten en baten, troeven en beperkingen.

Rusland is niet het enige land met zo’n opstelling. China versterkt al jarenlang de controle over betwiste gebieden: de Zuid-Chinese Zee, aan de grens met India, ten aanzien van Taiwan, enzovoort. China wil net als Rusland een bufferzone om rivalen op afstand te houden én opnieuw een grootmacht worden. In een land waar het nationalistische vuur permanent wordt opgestookt, is het herstel van het moederland een erezaak. Reken maar dat Beijing nauwgezet toekijkt hoe Rusland de verstedelijkte gebieden in Oekraïne probeert te verschalken. Die lessen zouden later in Taiwan van pas kunnen komen.

Er zijn in de wereld tientallen conflicten over grenzen en over land. Ondanks de uitbreidende handel en ondanks internationale arbitrage worden die nog steeds vaak met militaire middelen uitgevochten. Turkije probeert zijn zogenoemde blauwe moederland uit te breiden en vergroot daartoe zijn marine. Israël gebruikt militaire macht om gebieden als de Golanhoogte te controleren. Egypte gebruikt militaire intimidatie om de waterbevoorrading van over de grens veilig te stellen. Denk aan Japan en Zuid-Korea, die vaak schermutselingen riskeren om enkele onbewoonde rotsen in de zee.

De wildernis in dat opzicht is nooit verdwenen. Europa wilde de wildernis vooral niet zien. Het is op een bijzonder riskante wijze haar eigen integratieproces als maatstaf van de wereldpolitiek gaan hanteren, haar eigen idealen gaan verwarren met de realiteit.

Nochtans waren de waarschuwingssignalen lang geleden zichtbaar. We wisten zéér goed dat de diplomatieke dialogen met Rusland, China en andere landen weinig of geen invloed hadden op hun verzuchtingen dat ondanks intense economische samenwerking Beijing en Moskou hun legers tot de tanden bleven bewapenen en hun positie in en rondom betwist gebied versterkten.

We wisten dat de wildernis opnieuw oprukte aan de randen van het Europese project, maar de prioriteit van onze leiders was vooral om de pret in dit luilekkerland niet te bederven. En dus bleven we Russische olie en gas invoeren, ondanks de inlijving van de Krim en het neerknallen van vlucht MH17. En dus blijven we onze eigen sancties ook vandaag deels neutraliseren door olie en gas van Rusland te kopen. Er is immers geen alternatief, klinkt het.

We hebben de Russische beer twintig jaar lang krachtvoer gegeven en staan nu beteuterd te kijken dat we hem niet meer de baas kunnen. President Poetin heeft met zijn inval een risico genomen, maar wij hebben met ons halfslachtig beleid van de voorbije decennia een veel groter risico genomen.

En er zullen nieuwe crises volgen. In Afrika zal, weliswaar op kleine schaal, hard gevochten worden om vruchtbaar land en water. Zuid-Azië is een groot mijnenveld van grens- en waterconflicten.

Maar de grote brandhaard blijft Oost-Azië, waar China alles in gereedheid brengt om Amerika weg te duwen en Taiwan in te lijven. En net zoals we de Russische beer krachtvoer gaven, blijven we ook de Chinezen door onevenwichtige handel sterk maken. De Europese consumptiemachine mag immers niet sputteren. Kunnen we binnen enkele jaren nog eens een invasie ‘sterk veroordelen’.

*Er wordt hier terecht de vinger op de zwakke plak neergelegd door ons te wijzen op ons consumptiepatroon, dat ook de oorzaak was van de covid-19-uitbraaak. Daarom zullen zowel de Europese Commissie als de regeringen en parlementen van de lidstaten van de EU een handzame oplossing voor moeten vinden. Ons consumptiepatroon leidt ons via milieucriminaliteit en klimaat’ontregeling’ rechtstreeks naar de afgrond.

‘Onze sancties en veroordelingen zijn niet meer dan een rookgordijn dat onze leiders optrekken om ons eigen opportunistische gedrag te verdoezelen. Het beleid van de huidige elite maakt Europa al jarenlang zwakker en concurrenten sterker. Het geeft macht aan landen waarvan je weet dat ze die macht vroeg of laat tegen ons zullen gebruiken.

Daardoor bouwen we mee aan onze eigen afgang en dat is pas irrationeel gedrag: trage geopolitieke zelfvernietiging.

*Dit is een uitstekende beschouwing. Laten we hopen dat de EU bij zinnen komt.

[Jonathan Holslag is auteur van Van muur tot muur: De wereld- politiek sinds 1989.]

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1498/articles/1541319/28/1

Advertisement