Tags

Ruwweg 500 duizend gevaccineerden zijn vanaf dinsdag hun groene vinkje kwijt omdat ze geen booster hebben gehaald. De oppositie in de Kamer is tegen deze aanpassing, en ook wetenschappers hebben hun twijfels.

Maarten Keulemans en Niels Waarlo, ANALYSE/de Volkskrant, 4 februari 2022

Wie geen booster heeft gehad en de laatste vaccinatie langer dan negen maanden geleden heeft gekregen, geldt wat de regering betreft niet langer als volledig gevaccineerd. Zomaar een café of sportwedstrijd bezoeken is er dan niet meer bij: het scherm kleurt rood na scannen van de QR-code. Wie alsnog naar binnen wil, moet negatief zijn getest of een herstelbewijs hebben dat laat zien dat je minder dan 180 dagen geleden van corona bent hersteld. Voorheen was een herstelbewijs nog een jaar geldig.

Dit raakt vanaf dinsdag naar schatting een half miljoen gevaccineerden, schreef minister Kuipers van Volksgezondheid deze week in een Kamerbrief. In de loop van de tijd kunnen miljoenen andere Nederlanders ermee te maken krijgen, als voor een groeiende groep de tweede prik langer dan negen maanden geleden is gezet. Ruim de helft van de 18-plussers heeft tot nu toe een booster gehaald, terwijl meer dan 80 procent vorig jaar twee vaccinaties haalde.

Wie jonger is dan 18 heeft overigens nog genoeg aan de twee prikken, benadrukte Kuipers: jongeren in deze leeftijd krijgen nu geen booster aangeboden. Vrijdag komt de Gezondheidsraad met een advies over het boosteren van 12- tot en met 17-jarigen.

Geen garantie tegen besmetting

Wetenschappelijk is er veel op de nieuwe regels af te dingen. In december werd besloten om aan te sluiten bij de Europese regels: na zes maanden wordt het tijd om de vaccinatie te verversen, daar krijg je dan drie maanden de tijd voor, en anders geen QR-code meer. Maar de komst van de omikronvariant, die ook gevaccineerden besmet, heeft de spelregels volledig in de war geschopt.

Zo is de boosterprik bepaald geen garantie meer tegen besmetting met omikron. Van de mensen die vorige maand positief testten, was 12 procent kort daarvoor geboosterd. De boosterprik verhoogt weliswaar de bescherming tegen het krijgen van omikron, maar ‘slechts’ tot rond de 70 procent, volgens net gepubliceerde Britse cijfers. Bovendien zakt die bescherming in de maanden daarna weer in, tot rond de 50 procent. Bepaald niet waterdicht om zo iemand voorlopig ‘voor onbepaalde tijd’ een groen vinkje te geven, zoals het idee is.

Volstrekt onduidelijk is ook of een herstelbewijs na een doorgemaakte infectie nog wel zo’n goede garantie is tegen corona. Wie besmet is geweest met de deltavariant, kan daarna immers weer geïnfecteerd raken met de omikronvariant. De kans op een herbesmetting is sinds de komst van omikron circa vijf keer zo groot geworden als bij eerdere varianten, blijkt uit een recente analyse.

Niettemin probeert de minister er het beste van te maken. De grote lijnen zijn immers wel duidelijk: wie pas is geboosterd, is beter beschermd dan iemand die geen boosterprik heeft gekregen. En wie recentelijk corona heeft gehad, is beter beschermd dan iemand die onbesmet is gebleven. Verwacht geen keiharde wetenschappelijke onderbouwing van de gekozen tijdsduur waarin een vaccinatiebewijs geldig is, tekent de minister in antwoord op Kamervragen dan ook meerdere keren aan.

Hoe goed – of hoe slecht – iemand die volledig is ingeënt maar nog niet is geboosterd precies is beschermd tegen omikron, is niet helemaal duidelijk. Volgens cijfers uit het Verenigd Koninkrijk is iemand die een halfjaar geleden volledig is gevaccineerd, ergens tussen de 10 en 40 procent beschermd tegen besmetting met de variant, en nog voor grofweg 60 tot 80 procent tegen ziekenhuisopname. De booster zou de kans op besmetting grofweg halveren, blijkt uit Israëlische en Britse cijfers, en de bescherming tegen ziekenhuisopname opkrikken tot rond de 80 à 90 procent.

Sinds afgelopen dinsdag geldt de booster als voorwaarde voor een geldig vaccinatiebewijs al voor reizen binnen de EU. Dat de invoering in Nederland een week langer duurt, heeft volgens een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid ‘een technische reden’. Het ministerie kreeg de wetgeving waarin het coronatoegangsbewijs is geregeld, niet op tijd aangepast. Eerder werd nog uitgegaan van vrijdag als dag waarop de groene vinkjes zouden vervallen.

Afschaffen coronatoegangsbewijs

Een andere reden voor het uitstel zou zijn geweest dat minister Kuipers eerst nog openstaande vragen van de Kamer wilde beantwoorden. Veel extra steun leverde die beantwoording niet op: op Fractie Den Haan na stemde de voltallige oppositie deze week tegen het plan om de booster als voorwaarde te stellen voor een groen vinkje. ‘Bijzonder dubieus’, zei bijvoorbeeld Maarten Hijink van de SP, indiener van de net niet aangenomen motie om de aanpassing van tafel te vegen. Hij vindt het disproportioneel dat mensen die ‘wel keurig de eerste twee vaccinaties hebben gehad’ en die hierdoor al een flinke bescherming tegen ziekenhuisopname genieten, hun QR-pas verliezen.

Wanneer het coronatoegangsbewijs in zijn geheel kan worden afgeschaft, is nog niet besloten. Wat de Europese Commissie betreft is het nog te vroeg, in elk geval als het om reizen gaat. Donderdag stelde die voor om het Europese reiscertificaat te verlengen tot de zomer van 2023 omdat nog niet valt in te schatten hoe de pandemie zich later dit jaar zal ontwikkelen. De vrees is dat er in Europa anders een onoverzichtelijke lappendeken van inreisregels ontstaat, mocht het weer misgaan met het virus.

Intussen ligt de QR-code als toegangsbewijs vanuit de wetenschap steeds meer onder vuur, niet in de laatste plaats omdat het door de omikronvariant steeds lastiger is om de grens te trekken tussen wie wel en niet ‘veilig’ is. Zo concludeerden Delftse en Utrechtse onderzoekers die de werking van het toegangsbewijs vorige maand doorrekenden dat het systeem van QR-codes in de huidige situatie een stuk minder effectief is dan voorheen, omdat de variant vaccinaties zo gemakkelijk omzeilt. Naarmate het virus meer rondgaat, wordt het immers moeilijker om de epidemie af te remmen met toegangsbewijzen.

https://www.volkskrant.nl/wetenschap/een-half-miljoen-gevaccineerden-verliezen-hun-groene-vinkje-maar-op-de-nieuwe-regels-voor-de-coronapas-is-veel-af-te-dingen~b7f7dd98/

Advertisement