Tags

(Cor de Horde, Binnenland/fd, 11 jan. 22)

360 dagen na het ontslag van het kabinet-Rutte III is er weer een ‘missionair’ kabinet. Door de lange duur van de formatie is er weinig regeertijd over, terwijl er nog struikelblokken genoeg zijn.

In het kort:

  • Het kabinet-Rutte IV is bijna een jaar na de val van Rutte III beëdigd.
  • De premier belooft meer debat, ook binnen het kabinet.
  • De nieuwe ministers en staatssecretarissen lieten weinig los over hoe zij problemen op hun terrein gaan oplossen.

Voor het eerst in bijna een jaar heeft Nederland weer een normaal, missionair kabinet. Na de langste kabinetsformatie uit de Nederlandse geschiedenis stonden de leden van de regering Rutte-IV maandag 10 januari 2022 samen met koning Willem-Alexander op het bordes van paleis Noordeinde.

Met de beëdiging van de twintig ministers en negen staatssecretarissen kort voor dit fotomoment komt een einde aan de demissionaire status van de regering, die op 15 januari vorig jaar haar ontslag indiende naar aanleiding van de conclusies in een parlementair onderzoek naar de toeslagenaffaire.

Premier Mark Rutte (VVD) staat onder druk om in zijn vierde kabinet de bestuurscultuur te veranderen na hevige kritiek vanwege de toeslagenaffaire en de uitglijders aan het begin van de formatie.

Maandag na afloop van de eerste ministerraad voorspelde Rutte dat de werkwijze anders zal zijn dan eerder, hoewel de regering uit dezelfde partijen bestaat als de vorige keer: VVD, D66, CDA en ChristenUnie. ‘De debatten in de Tweede Kamer zullen heftiger worden. Maar binnen het kabinet ook’, stelde Rutte, die daarbij verwees naar het kabinet-Den Uyl uit de jaren zeventig. Toen duurde de ministerraad soms tot diep in de avond, terwijl Ruttes vorige kabinetten doorgaans aan het begin van de middag klaar waren met vergaderen — alle besluiten waren voorgekookt.

Dat hoort erbij

Rutte wil ook af van het aftimmeren van onderwerpen op maandag met de coalitiefracties. ‘Een directorium’, noemde hij dat. Tegelijk zei hij dat in de praktijk niet elk overleg in het openbare Kamerdebat plaatsvindt. ‘Je zult nog steeds ministers door het Kamergebouw zien lopen op zoek naar steun bij fracties. Dat is onvermijdelijk, het hoort erbij.’

De nieuwe ministers en staatssecretarissen hielden de kaarten tegen de borst over hoe ze de problemen op hun terrein gaan oplossen. Staatssecretaris Marnix van Rij (CDA, fiscaliteit) zei dat ‘box 3’ (de vermogensheffing die onder vuur ligt van de Hoge Raad) het eerste dossier is dat hij aanpakt, maar hij zei nog niet hoe.

Minister van Economische Zaken Micky Adriaansens (VVD) wil ‘blijven werken aan een goed ondernemersklimaat’. Over het recente vertrek van de hoofdkantoren van Shell en Unilever zei ze: ‘Gedane zaken nemen geen keer. Maar ik denk wel dat we het hebben van allerlei bedrijven te veel als vanzelfsprekend beschouwen. Dat geldt ook voor kleinere bedrijven. We moeten zuinig zijn op wat we hebben.’

Struikelblokken

Hugo de Jonge (CDA), die Volkshuisvesting gaat doen, wil geen concrete beloftes doen. ‘Er komen meer betaalbare woningen voor meer mensen. Maar die 100.000 nieuwe woningen per jaar, daarbij heb ik niet alles in de hand. Er is personeelstekort, er is stikstof. Als ik iets geleerd heb bij Volksgezondheid, is dat de wereld minder maakbaar is dan we zouden willen.’

Door de lange duur van de formatie — de verkiezingen vonden plaats op 17 maart vorig jaar — is er weinig regeertijd over voor het kabinet-Rutte IV. De volgende verkiezingen vinden plaats in maart 2025, oftewel over drie jaar en twee maanden. Of eerder, in het geval dat het kabinet voortijdig ten val komt.

Struikelblokken zijn er voldoende. De pandemie is nog niet voorbij en het draagvlak voor maatregelen kalft af. Sowieso komt er waarschijnlijk nog een parlementaire enquête naar de aanpak van corona. Ook zijn er enquêtes aangekondigd naar de gaswinning in Groningen en naar de toeslagenaffaire. De vier partijen hebben bovendien wel een meerderheid in de Tweede Kamer van 77 zetels, maar in de Eerste Kamer hebben ze slechts 30 van de 75 zetels.

*Er moet dus ook niet al te sikkeneurig worden gedaan als veel wetsvoorstellen door de Eerste Kamer worden afgewezen. Niet te snel grijpen naar het dreigen van nieuwe verkiezingen, in de hoop dat de stemverhoudingen in de senaat er dan beter ‘liggen’. Want een vervolgkabinet met een of twee rechtse partijen partijen als JA21 zal de verhoudingen er zeker niet beter op maken. Dan maar de PvdA erbij.

https://fd.nl/politiek/1426534/rutte-iv-wordt-het-kabinet-van-heftige-debatten-lka2caJ0dfs2

Advertisement