Tags

Houd oog voor verschillen in beweegredenen van vaccinweigeraars. En raak niet gefrustreerd als samenleving, maar blijf ze rationeel behandelen (Lex Vendrig, Opinie & Debat/de Volkskrant, 2-11-21)

Ongevaccineerden: psychische factoren

Het idee dat alle vaccinweigeraars bewust eigenzinnige ideeën eropna houden, klopt lang niet altijd. Daarom moeten we ze niet zien als één groep.

Het sentiment over de ongevaccineerden of ‘vaccinweigeraars’ wordt steeds grimmiger. Het begrip en geduld raken op. Zo noemt Sander Schimmelpenninck ongevaccineerden ‘dolende narcisten’ die van het weigeren van het vaccin hun lifestyle hebben gemaakt (Ten eerste, 1/11). Maar zijn ongevaccineerden altijd vaccinweigeraars en kunnen we spreken van één groep?

Ik ben zelf ongevaccineerd, maar beslist geen vaccinweigeraar. Integendeel. Waarom dan geen vaccin? Op puur rationele gronden. Ik heb samen met mijn gezin corona gehad. Grote epidemiologische studies tonen aan dat natuurlijk opgebouwde immuniteit langer en beter tegen corona beschermt dan door vaccinatie opgewekte immuniteit. Worden mijn antistoffen te laag, dan laat ik mij onmiddellijk vaccineren.

Maar voor de statistieken van het RIVM ben ik ongevaccineerd, voor de columns ben ik een ‘vaccinweigeraar’ en op straat ben ik een ‘wappie’.

In mijn psychotherapiepraktijk komt vaccinatie regelmatig aan bod. Dit geeft mij een inkijkje in andere beweegredenen. Het idee dat het zou gaan om mensen die bewust eigenzinnige ideeën eropna houden, klopt lang niet altijd.

Eén patiënt had zich bijvoorbeeld sterk geïdentificeerd met de groep van vaccinweigeraars, maar toen het mogelijk was zonder oordelen de achterliggende gevoelens en motieven te onderzoeken, bleek dat zij gewoon heel bang was voor het vaccin. Zich vastklampen aan de groep die zich tegen de overheid afzet, was haar oplossing voor die angst. Na dit besef kon ze pas echt een persoonlijke keuze maken en koos ze ervoor zich alsnog te laten vaccineren.

Een andere patiënt wilde zich wel laten vaccineren maar had vanwege hevige paniekaanvallen al tien jaar haar dorp niet verlaten. De GGD kunnen bereiken, werd daarom het doel van de therapie.

Daarnaast heb gemerkt dat patiënten die onveilig en wantrouwend in het leven staan, soms ook vrij gevoelig zijn voor complottheorieën, waardoor ze het vaccin weigeren.

Nu kunnen we dit afdoen als gezever waar ze zich dan maar overheen moeten zetten. Maar dat zou hetzelfde zijn als we tegen iemand met burn-out gaan zeggen dat hij niet zo moet klagen en dat als hij niet gaat werken, hij het dan maar moet voelen. ‘Ontsla die vent maar!’

Het idee dat vaccineren voor iedereen een bewuste ‘vrije keuze’ is, is betrekkelijk. Dit zal wel zo zijn voor de meerderheid, maar we botsen nu op een resterende minderheid voor wie dit niet zo eenvoudig ligt. Als samenleving raken we gefrustreerd omdat we op deze ‘irrationaliteit’ geen grip hebben. Maar nu komt het eropaan zelf rationeel te blijven.

De oplossing? Laten we stoppen om de groep van ‘vaccinweigeraars’ als groep te blijven bestempelen. Het is te kort door de bocht de groep van ongevaccineerden te definiëren, zoals nu gebeurt, als ‘100 procent minus de groep die al gevaccineerd is’. Sommige ongevaccineerden, zoals jongeren en de personen die al corona hebben gehad, dragen immers niet bij aan het ic-probleem.

Waar het om gaat, is de groep die zelf een hoog risico loopt op ernstige corona: de ongevaccineerde ouderen. Als deze groep zich nu nog steeds niet heeft laten vaccineren, zal meer pressie alleen maar averechts werken. Respecteer hun keuze en biedt deze groep een alternatief. Breng ze in kaart en zoek naar passende oplossingen. En wellicht zal een klein deel bij zo’n benadering zich dan alsnog laten vaccineren.

Verkettering leidt tot niets. En hoe dan ook zal er een plafond zijn. We zullen moeten accepteren dat we irrationaliteit nooit helemaal onder controle kunnen krijgen. Het omzetten van onze eigen machteloosheid in agressie is een primitieve oplossing. Daarmee werken we het voor vandaag weg. Maar het leidt af van nadenken over de vraag hoe we het probleem morgen wél oplossen.

*Deze – en dit type – beschouwing(en, die hopelijk zullen volgen in de toekomst) zijn erg nuttig om het publiek (en mij) breed te informeren wat er allemaal aan de hand kan zijn op het gebied van de covidpandemie.

[Lex Vendrig is klinisch psycholoog en psychotherapeut.]

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1401/articles/1474579/28/1

Advertisement