Tags

Centrale banken sta-in-de-weg voor boeren die willen verduurzamen (Barbara Baarsma /Ceo Rabo Carbon Bank en hoogleraar Toegepaste Economie UvA/, Opinie/Trouw, 24-9-21)

Landbouwtransitie

BARBARA BAARSMA, CEO RABO CARBON BANK, HOOGLERAAR TOEGEPASTE ECONOMIE AAN DE UVA

Vaak gaan publieke doelen goed samen en versterken ze elkaar zelfs. Denk aan goed onderwijs en economische ontwikkeling. Maar soms botsen doelen van de overheid, zoals het duurzaam maken van de landbouw en het bevorderen van stabiele banken. In het streven banken robuuster te maken met hogere kapitaalbuffers, worden de mogelijkheden om de agrarische sector te verduurzamen juist beperkt. Dat kan niet de bedoeling zijn.

Centrale banken stellen niet alleen kapitaaleisen aan banken, maar pleiten ook voor actief duurzaamheidsbeleid van banken. Zo presenteerde Christine Lagarde, de president van de Europese Centrale Bank, recent het klimaatactieplan waarmee de ECB de klimaatrisico’s voor de eigen balans én het bredere financiële stelsel wil afwenden, en zelfs de katalysator wil zijn voor een groener Europa.

De landbouw kan een grote bijdrage leveren in de strijd tegen klimaatverandering. Voedselproductie zorgt voor een kwart van de meer dan 50 miljard ton CO2-equivalenten die elk jaar wereldwijd worden uitgestoten. Het zet dus zoden aan de dijk om de agrarische uitstoot drastisch te verminderen.

De overgang naar duurzame landbouw vergt echter investeringen in nieuwe werkwijzen en tegelijk ook afschrijvingen op bestaande productiemiddelen. Dat vergt extra financiering, ook van banken.

*Dit klinkt logisch en plausibel, maar is het niet. Er zijn inderdaad veel investeringen noodzakelijk maar die zijn veroorzaakt doordat de landbouw jarenlang de bovennationale wetgeving (Klimaatafspraken en Brussel) heeft genegeerd. Als die nieuwe richtlijnen direct waren toegepast was de CO2-uitstoot al gereduceerd. En waarom moet een klein land met zo’n vruchtbare bodem de hele’ wereld voeden en de nationale export spekken? Nergens voor nodig, of sterker, alleen mogelijk door grootschalig gebruik van  mest, dat de bodem uitput. Wij zelf hebben ons aandeel aan de broeikasuitstoot bevorderd. De noodzakelijke reparatiekosten mogen door Brusselse landbouwbudgetten geleverd worden, waar tot heden alleen inefficiënte landbouw in Frankrijk mee gesubsidieerd wordt. Daaraan moet een einde worden gemaakt.      

Verduurzaming levert ook kansen. Door regeneratief (natuurvriendelijker) boeren daalt niet alleen de broeikasuitstoot, maar wordt tegelijk de bodem gezonder. Een gezonde bodem kan meer CO2 uit de atmosfeer opnemen. Deze koolstofopslag kunnen boeren in de vorm van carbon credits verkopen aan bedrijven die hun niet te vermijden emissies willen compenseren. Om deze kansen te kunnen verzilveren, is ook weer financiering nodig.

*Dat “de bodem gezonder ZAL worden’ tekent al de structurele disbalans van de agro-industrie. We hebben grotelijks misbruik van de vruchtbaarheid van onze bodemgesteldheid gemaakt.

Daar wringt de schoen. Dezelfde centrale banken die oproepen tot verduurzaming, maken dat de landbouw wel erg moeilijk. Door nieuwe, hogere kapitaaleisen aan banken te stellen, wordt het aanzienlijk duurder om de agrarische sector te financieren. Dat belemmert de maatschappelijk gewenste verduurzaming in deze sector.

*’Wel erg moeilijk’ vanwege de grote beleidsfouten uit het verleden. Daarmee valt het hele economische – of liever: technocratische – betoog van Baarsma volledig in duigen.

Deze nieuwe kapitaaleisen zijn in 2017 opgesteld door het Basel Comité, de internationale toezichthouder op banken, de zogenoemde Basel IV regels. Uiterlijk 2027 moet eraan worden voldaan. Dan moet tegenover een lening met landbouwgrond als onderpand significant meer kapitaal worden aangehouden. De regelgever veronderstelt namelijk dat het risico van dit soort leningen groter is dan blijkt uit de daadwerkelijk gerealiseerde kredietverliezen. De waarde van de landbouwgrond mag onder Basel IV minder meetellen als onderpand en dus wordt het voor een bank duurder om een agrarische onderneming te financieren.

Het belang van voldoende hoge kapitaalbuffers van banken om kredietrisico’s te dragen, zoals ook Harald Benink (Trouw, 10 september) bepleit, staat buiten kijf. Door de waarde van alle landbouwgrond te standaardiseren, wordt verduurzaming echter tegengewerkt zonder dat reëel risico wordt verminderd.

Beter is maatwerk: hou rekening met de kwaliteit van de landbouwgrond. Als boeren duurzamer gaan werken (dus wisselbouw, minder kunstmest, minder ploegen) wordt hun bodem gezonder. Een gezonde bodem kan niet alleen meer CO2 opslaan, waarmee boeren extra inkomsten genereren, maar draagt ook bij aan biodiversiteit en het vermogen om te gaan met weersextremen. Daarbij leidt een gezonde bodem tot meer oogst met een hogere voedingswaarde.

*In het verkiezingsprogramma van BBB staat dat onze boerenbodem ‘gezond’ is, en dat dus een grove leugen.[i] Sinds er met mest wordt gewerkt is er geen sprake meer van Bijbelse roulatie van braakliggende gronden om de vier jaar.[ii]

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1363/articles/1451605/18/1


[i] Inleiding

Eerlijk voedsel begint met een gezonde bodem. Boeren en tuinders weten als geen ander dat ze rentmeester zijn van de grond. Een gezonde bodem en een rijk bodemleven is essentieel voor de boer. Het is immers zijn inkomen en hij wil dat de consument veilig en gezond kan eten. Daarnaast wil de boer die bodem doorgeven aan de volgende generatie. Gezonde grond betekent gezonde producten.

Voor een goede balans is het wenselijk om door middel van bemesting de conditie op peil te houden. Uit kringloopoogpunt geschiedt deze bemesting bij voorkeur in de vorm van dierlijke mest en zonodig met gerichte inzet van kunstmest. Van roofbouw op de grond is hierbij geenszins sprake. Door akkerranden in te zetten voor bloemen wordt de bijenpopulatie beschermd, is bestuiving van de gewassen geborgd en wordt de aanwezigheid en ontwikkeling van natuurlijke bestrijders gestimuleerd en gefaciliteerd.

BoerBurgerBeweging zal zich inzetten voor een gezond mestbeleid en zal de maatschappij duidelijk maken dat Mest niet ‘vies’ is, maar essentieel voor de voedselproductie en het bodemleven. De veehouderij speelt hierin een cruciale rol. Want: Geen dier geen gier. Geen boer, geen voer. https://boerburgerbeweging.nl/boerburgerbeweging/verkiezingsprogramma/

[ii] https://www.nicoriemersma.nl/storage/blog/Frans_Breukelman_Bijbelse_Theologie_Deel_II2_Sjemot._De_eigen_taal_en_de_vertaling_van_de_Bijbel.pdf

Advertisement