Tags

Rutte: ‘De grootste partij doet altijd de grootste concessie’ (Bas Knoop, Politiek/fd, 22 sept. 21)

De hoedjesparade, luidruchtige borrels, driemaal ‘hoera’ voor de koning, minister Hoekstra en zijn koffertje. Ook deze Prinsjesdag stond weer bol van de ingesleten rituelen, optimistische bespiegelingen en fraaie economische prognoses. En toch overheerste dinsdag op deze hoogmis van de parlementaire democratie een sluimerend gevoel van ongemak. Over de voortmodderende formatie, de grote vraagstukken die daardoor onopgelost blijven, de crisis van het politieke midden en het scherp gedaalde vertrouwen van burgers in de politiek.

De politieke crisis op het Binnenhof was zorgvuldig weggelaten uit de Troonrede van Koning Willem-Alexander, al had het kabinet er nog ‘wel even over nagedacht’, zei demissionair premier Mark Rutte in het traditionele gesprek met de schrijvende pers. ‘Maar staatsrechtelijk is dat niet zuiver. Als demissionair kabinet moet je niet via de Troonrede commentaar gaan geven op de formatie. Dan betrek je de koning in een politieke discussie, en dat is onwenselijk.’

Rutte wil ‘opplussen’

Dat betekent niet dat het kabinet én hijzelf niet doordrongen zijn van de ernst van de situatie, stelde VVD’er Rutte. Als demissionair minister-president én leider van de grootste politieke partij zegt hij zich het dalende vertrouwen in de politiek persoonlijk aan te trekken. ‘Het weerspiegelt de irritatie van mensen met de trage formatie, en die begrijp ik. Al denk ik dat het vertrouwen snel weer zal stijgen als er een nieuw kabinet is geformeerd.’

Tegelijkertijd ontweek Rutte, zoals hij wel vaker doet, vragen over zijn eigen rol in deze politieke crisis en de stappen die hij als VVD-voorman gaat zetten om de impasse te doorbreken. Is het moment niet aangebroken dat Rutte zelf in beweging komt en een gebaar maakt richting de andere onderhandelende partijen? ‘Ik weet niet of het een kwestie is van of iemand een gebaar moet maken. We proberen er gezamenlijk uit te komen. En terecht kijken andere politici ook naar mij, want: de grootste partij doet altijd de grootste concessie.’

Welke concessie dat is en hoeveel geld die geste mag kosten, liet Rutte in het midden. Na het afgelopen formatieweekend in de Hilversumse bossen kreeg VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans de opdracht om deze week, met steun van D66 en CDA, te gaan onderhandelen met PvdA, GroenLinks en ChristenUnie over mogelijke aanpassingen aan de begroting van volgend jaar.

‘Opplussen’, noemde Rutte dat dinsdag. Met steun van dit ‘brede politieke midden’ hoopt de VVD-premier volgend jaar alsnog ‘enkele grote vraagstukken’ aan te pakken. Tegelijkertijd is dit, zo klinkt het achter de schermen, direct een test voor de levensvatbaarheid van een minderheidskabinet Rutte IV. Of dat nou een kabinet van VVD, CDA en D66 wordt, of smaller.

Gedoe met Kaag

Maar de twee linkse oppositiepartijen hielden direct de boot af. Zij willen best praten over steun aan de begroting van 2022, alléén niet in de achterkamertjes, maar in de openbaarheid van de Tweede Kamer tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Iedere schijn dat PvdA en GroenLinks mogelijk gedoogsteun zouden gaan verlenen aan een eventuele minderheidscoalitie wil het linkse blok vermijden.

Ondanks de linkse afwijzing bleef Rutte optimistisch over de slagingskansen van Hermans’ begrotingsmissie. ‘Ik respecteer het besluit van PvdA en GroenLinks om niet in achterkamertjes te willen praten. Laten we de komende dagen kijken hoever we komen. Maar ik heb de indruk dat de zes partijen uit het brede politieke midden de verplichting voelen om aan Nederland te laten zien: wij kunnen gezamenlijk dingen voor elkaar krijgen.’

Voor het eerst blikte Rutte ook terug op de brisante HJ Schoo-lezing van Sigrid Kaag. Daarin verpakte de D66-leider nauwelijks verhulde kritiek op ‘regelaar’ en ‘ritselaar’ Rutte. ‘Er was een beetje gedoe en spanning tussen mij en Kaag.’ Maar die kou is in de afgelopen twee weken uit de lucht genomen, beweerde Rutte. ‘De verhoudingen zijn weer helemaal goed. Beter dan daarvoor eigenlijk. We zijn het niet altijd eens, maar onze gesprekken zijn ontspannen.’

*Goed nieuws dat de verhouding tussen Kaag en Rutte beter is dan daarvoor’!

Geen garanties

Maar ondanks die volgens Rutte ‘goede persoonlijke verhoudingen’ blijft het zicht op een nieuw kabinet troebel. Zo is nog altijd niet duidelijk óf er een minderheidscoalitie komt en hoe zij er dan uit moet komen te zien. Toch heeft Rutte goede hoop dat er ‘komende tijd’ een doorbraak komt in de formatie. ‘Garanties’ geeft de VVD-leider niet. ‘En ik kan me ook vergissen. Maar ik voel wel bij iedereen de noodzaak om er samen uit te komen.’

*Rutte blijkt dus niet stekeblind te zijn geworden.

https://fd.nl/politiek/1413513/rutte-de-grootste-partij-doet-altijd-de-grootste-concessie-gvi1cahAMOIl

Advertisement