Tags

Wie bepaalt eigenlijk wanneer de pandemie voorbij is? (Maarten Keulemans, Ten eerste/de Volkskrant, 14-9-21)

Keulemans in quarantaine

Wonderlijke vraag, die daar ter sprake kwam tijdens een klaverjasavondje met vrienden. Wanneer is het nou eigenlijk klaar, met die pandemie? Is er een moment, een bepaald aantal besmettingen of ziekenhuisopnames, waarop iemand plechtig zegt: nu is het welletjes, de crisis is voorbij?

Welnu: zo’n moment is er inderdaad. Zo kwam er aan de pandemie van de Mexicaanse Griep een einde op dinsdag 10 augustus 2010, om drie uur ‘s middags precies. Dat was het tijdstip waarop de secretaris-generaal van de WHO na overleg met haar epidemiologen plechtig verklaarde: het is voorbij.

Van een pandemie bestaat, wonderlijk genoeg, geen dichtgetimmerde definitie. Ja, een pandemie is een epidemie maar dan ‘wereldwijd of over een zeer groot gebied’, volgens het handboek epidemiologie. Maar daarmee is het nog niet een objectief meetbaar ding, zoals een orkaan: bij windkracht 12 is-ie er wél, bij windkracht 11 niet meer.

Op internet circuleert een gerucht: de WHO heeft destijds haar definitie van ‘pandemie’ verruimd, anders was corona nooit een pandemie geworden. Dat is onjuist, blijkt uit een gedetailleerde reconstructie van medisch antropoloog Peter Doshi. De WHO hád helemaal geen definitie, alleen een tekst op haar website: ‘Een grieppandemie treedt op als een nieuw griepvirus verschijnt waartegen de algemene bevolking geen immuniteit heeft, met als gevolg meerdere gelijktijdige epidemieën wereldwijd met enorme aantallen doden en zieken.’

Toen nota bene CNN erop wees dat die ‘enorme’ aantallen doden en zieken soms best meevallen, bond de WHO in en schrapte men die laatste woorden. Dat was toevallig vlak voordat de Mexicaanse Griep toesloeg. Een griep, die eerst heel wat leek, maar uiteindelijk lang niet zo dodelijk was. In de nasleep daarvan was er veel irritatie over het loze alarm om de Mexicaanse Griep, en werd één plus één twee: dat we een pandemie hadden die geen fluit voorstelde, zal wel komen doordat de WHO haar definitie heeft versoepeld. Maar het zat dus andersom.

In ons land blijven we ook in de crisisstand door iets anders: de status van covid-19 als ‘categorie A’-infectieziekte. Een groep, waarin ook engerds zitten als pokken, polio, ebola en de coronaziekten sars en mers. Vandaar al dat getest: zelfs elke verdénking van een A-ziekte moet bij de GGD worden gemeld, zo schrijft de Wet publieke gezondheid voor.

Maar hoe gaat het verder als corona onschuldiger wordt door vaccinaties en natuurlijke immuniteit? Op den duur zou de minister de status dan kunnen versoepelen. Zo werd bij de Mexicaanse Griep de meldingsplicht in een later stadium aangepast, voor alleen de ziekenhuispatiënten. Ook interessant: sars, die vorige coronaziekte, staat nog altijd op de A-lijst – voor alle zekerheid, want het virus zelf gaat allang niet meer rond.

Voor afschalen is het nu overigens nog veel te vroeg. Vooral komende winter wordt het spannend: is de muur van vaccinatie die we momenteel om ons heen hebben aanleggen inmiddels bestand tegen het virus in al zijn varianten? Het volgende seizoen misschien, of dat daarna? Wie weet. Het zal een gedenkwaardig moment worden: de dag waarop de WHO de pandemie ten einde verklaart.

Of het gaat uit als een nachtkaars, dat kan ook. Ik heb het eens nagezocht: toen de Mexicaanse Grieppandemie formeel afliep, was het Algemeen Dagblad de enige krant die daaraan een bericht wijdde. Van wel tien regels, onder op pagina 13.

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1359/articles/1445224/5/1