Tags

Gun elkaar het recht op niet-vaccineren (Michiel Plooij, opinie/Trouw, 11-9-21)

Vaccinatie-drang

We staan voor de keuze: gaan gevaccineerden hun overtuiging opdringen aan anderen? Want de risico’s van ongevaccineerden zijn beperkt, betoogt Michiel Plooij.

[MICHIEL PLOOIJ, ARCHITECT VAN ROBOTISCHE SYSTEMEN]

Het is een nieuw twistpunt in het publieke debat over de coronamaatregelen: de drang dan wel dwang om te vaccineren, zoals nu ook speelt op de werkvloer (Trouw, 9 september). Verschillende rechten staan hiermee op gespannen voet. In hoeverre mag het recht op privacy worden ingeperkt? In welke gevallen is er sprake van recht op gelijke behandeling tussen gevaccineerden en ongevaccineerden? Het recht op zelfbeschikking inzake lichamelijke integriteit is in het geding. Maar deze grondrechten zijn vrijwel nooit absoluut. Voor een goede afweging is het daarom van belang de voordelen van vaccinatiedrang in kaart te brengen.

Dat Covid-19-vaccinaties hebben geholpen bij het terugdringen van de druk op de zorg, lijkt me duidelijk en ik zou mensen over het algemeen aanraden zich te laten vaccineren. Wat minder zeker is, is hoe lang ze helpen, wat de lange-termijnbijwerkingen zijn en in hoeverre ze besmettelijkheid bij infectie tegengaan. Ondanks die onzekerheid wordt er steeds meer opgeroepen tot vormen van vaccinatiedrang. Zo willen veel werkgevers toegang tot de vaccinatiegegevens van hun medewerkers; iets dat ingaat tegen de huidige kabinetsinterpretatie van de Grondwet en het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Om het risico dat ongevaccineerden toevoegen te bepalen moet een aantal zaken meegenomen worden. Zo blijkt uit recent onderzoek van bloedbank Sanquin dat 95 procent van de bloeddonoren antistoffen heeft tegen Covid-19. Als we uitgaan van een vaccinatiegraad van 70 procent ten tijde van dat onderzoek en aannemen dat bloeddonoren een representatieve doorsnede zijn van de samenleving, dan heeft ruim 80 procent van de ongevaccineerde personen antistoffen!

Risico’s vergelijken

Maar er zijn meer factoren die de risicovergelijking tussen ongevaccineerden en gevaccineerden beïnvloeden. Ten eerste hebben gevaccineerde personen weinig kans om ziek te worden, laat staan ernstig. En ten tweede kunnen ook gevaccineerde personen Covid-19 verspreiden. Dit maakt dat de vaccinatiestatus veel minder uitmaakt voor de risicoafweging dan veel werkgevers lijken te denken. Waarschijnlijk is het risico voor gevaccineerden niet veel groter dan andere risico’s die menselijke omgang met zich meebrengt en die we tot vóór de huidige crisis altijd accepteerden.

Daarnaast weet niemand hoe de pandemie zich zal ontwikkelen en wat de rol van vaccinaties hierin precies zal zijn. De discussie over zogenaamde ‘booster shots’ is inmiddels gestart. Het is echter niet ondenkbaar dat het regelmatig in contact komen met het virus voor gezonde mensen net zo ‘gezond’ is als zo’n derde vaccinatie. En wellicht is relatief kort na je vaccinatie het beste moment om met het virus zelf in contact te komen.

Een argument vóór vaccinatiedrang dat je in het werkgeversdebat nog weinig hoort, is dat deze drang bijdraagt aan het ontlasten van de zorg. Het wringt dat ongevaccineerden oververtegenwoordigd zijn in ziekenhuizen. Naast vaccinatiestatus geldt dat echter ook voor andere zaken die in meer of mindere mate voortkomen uit eigen keuzes, zoals overgewicht en roken. Als we drang toepassen op vaccinaties, moeten we dat dan ook doen wat betreft deze andere keuzes? Tot vóór de huidige crisis hebben we dit soort eigen keuzes gerespecteerd en bijvoorbeeld niet mee laten tellen in de premie voor een ziektekostenverzekering.

We staan dus voor de keuze: gaan gevaccineerden hun eigen overtuiging opdringen aan anderen, of blijven we elkaars overtuigingen respecteren? Gaan we (levens)overtuiging en leefstijl mee laten wegen in het meedoen in de samenleving, of bieden we de ruimte om eigen keuzes te maken? Op basis van de hierboven geschetste risicoafweging is het schenden van grondrechten van ongevaccineerden niet te verantwoorden. Laten we daarom elkaar proberen te overtuigen met goede argumenten en elkaar het recht gunnen andere keuzes te maken.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1352/articles/1443797/27/1