Tags

Stelling: Waarom deze (in)formatiepoging wederom blijft steken valt nu na de raadpleging van de achterbannen PvdA en GL wel te verklaren: zij maken zich weer schuldig aan oude retoriek, maar rechts maakt een soortgelijke fout, al is dat van een ‘iets’ andere orde. Want daar hangt naar ons – (buitenstaanders)gevoel – de positie van Pieter Omtzigt centraal: Wat gaat hij doen want het meest waarschijnlijke is een nieuwe fractie te formeren en dus ook het vervolg als het CDA helemaal leegloopt. Dan valt klassiek rechts (VVD/CDA) volkomen uit elkaar, en daarmee is stabiliteit helemaal uit zicht geraakt. Want met nieuw-rechts (JA21, FvD, BVNL, en BBB) en wat hij deze week doet als zijn terugkeer op het Binnenhof een feit is. Want weliswaar is hij uit het CDA gestapt, maar de politiek kan niet om hem heen en veel hangt ook af van de vraag in hoeverre hij volledig is hersteld van zijn burn-out. Het kan dus bijna niet anders dan dat beide blokken volkomen vastzitten omdat ze hun strategie niet kunnen bepalen en die strategie is nu eenmaal een vaste wetmatigheid in de politieke cultuur.

Voor Rutte is deze situatie uiterst vervelend want gaat volkomen in tegen zijn natuur van controlefreak. Hoekstra in dezelfde situatie, want hij is politiek te onervaren hoe hij uit deze CDA-oersoep kan trekken. Daarom blijft hij zoveel mogelijk uit de publiciteit. En hij heeft niet de gave van homo politicus in zijn genen zitten, want zoveel is wel duidelijk geworden. En door de gezamenlijke ideologische leegheid van rechts én links, resteert niet anders dan een pragmatisch beleidsprogramma op te zetten waarin alleen maar de hoogst noodzakelijke thema’s benoemd worden zoals 1. Klimaat; 2. Veiligheid en criminaliteit in samenhang met drugsbeleid om geen narcostaat te worden (volgens Buitenhof-tv is daarvan bij monde van een Italiaanse journalist al sprake) en dat roept om een Kamerdebat na het Vragenuurtje. 3. In samenhang met beide thema’s Migratie, omdat het EP er ook een puinhoop

[zie in dezelfde FD-editie van vandaag: https://fd.nl/economie-politiek/1409722/eindeloos-praten-over-afghanistan-nu-het-zomerreces-erop-zit-i3h1caOi2fJz[i]]


[i] Eindeloos praten over Afghanistan nu het zomerreces erop zit (Mathijs Schiffers, Brussel-deze-week/fd, 30 aug. 21)

Janez Janša neemt zelden een blad voor de mond. De populistische Sloveense premier heeft Twitter ontdekt als medium om zijn gedachten met de wereld te delen en maakt daar grif gebruik van. Zijn bijnaam maarschalk Twito is even geniaal als verontrustend.

Vluchtelingen vormen een thema waar Janša iets van vindt. Dus toen de taliban de macht overnamen in Afghanistan, opende hij al snel zijn account. We moeten de fouten van 2015 niet herhalen, twitterde Janša. Syriërs die de burgeroorlog in hun land ontvluchtten, trokken toen massaal naar Europa, al dan niet aangespoord door het ‘wir schaffen das’ van de Duitse bondskanselier Angela Merkel.

We mogen deze keer wel wat kritischer zijn op wie we binnenlaten, was de impliciete boodschap van Janša. David Sassoli, de Italiaanse voorzitter van het Europees Parlement, was er als de kippen bij om op te merken dat Janša niet degene is die bepaalt hoe het Europese vluchtelingenbeleid eruit moet zien. Ook niet nu zijn land het roterend EU-voorzitterschap bekleedt.

Daar heeft Sassoli natuurlijk gelijk in. Maar of Janša’s stellingname veel afwijkt van die van zijn Europese collega’s valt te bezien. Slovenië heeft de ministers van binnenlandse zaken en justitie voor een speciale bijeenkomst bijeengeroepen. Die vindt dinsdag plaats in Brussel. Namens Nederland zal demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol erbij zijn.

Op de agenda staat ‘de situatie in Afghanistan’. Veiligheid is een belangrijk aandachtspunt, net als de daarmee in enige mate samenhangende immigratiestroom die mogelijk op gang komt. De angst bestaat dat zich onder de vluchtelingen terroristen bevinden.

Voorafgaand aan het overleg wordt gewerkt aan een gezamenlijke verklaring. Politico wist eind vorige week de hand te leggen op een voorlopige tekst hiervan. Er komt niets in te staan over aantallen vluchtelingen die de EU bereid is op te vangen, zo lijkt het, laat staan over de altijd heikele verdeling van vluchtelingen over de lidstaten. De nadruk ligt op het woord ‘veiligheid’.

Een Brusselse diplomaat beaamt dit. De verklaring moet een soort actieplan worden. Een humanitaire crisis moet worden voorkomen, zo komt in de verklaring te staan. Met landen in de regio moeten gesprekken plaatsvinden over opvang daar en de EU-grensbewaking wordt mogelijk opgevoerd.

Gegevens delen van Afghanen die deze kant op komen, moet ook onderdeel zijn van het actieplan. Dit om kwaadwillenden makkelijker uit groepen vluchtelingen te kunnen filteren. Maar, zo merkt de diplomaat op, de uiteindelijke tekst kan er heel anders uitzien. De situatie in Afghanistan is immers behoorlijk fluïde.

Wat dinsdag niet afgetikt kan worden, volgt mogelijk de dagen daarna. Het zomerreces is definitief voorbij en voor woensdag en donderdag staat een informeel overleg tussen defensieministers gepland en op donderdag en vrijdag treffen de EU-ministers van buitenlandse zaken elkaar. Er zijn komende week kortom genoeg momenten waarop de EU zich over Afghanistan kan buigen.

Janša zal niet aarzelen zijn mening over de afloop via Twitter te ventileren. Voor wie een ander geluid wil horen, bieden de accounts van de Europarlementariërs Guy Verhofstadt (oud-premier van België) en Sophie in ‘t Veld (D66) misschien soelaas. De Nederlandse politica liet eind vorige week al weten dat het erop lijkt dat Europese regeringsleiders liever migratiedeals sluiten met dictators dan zelf met een gezamenlijke aanpak voor de opvang van vluchtelingen te komen. ‘Cynisme ten top’, aldus In ‘t Veld.

van maakt omdat de EU zelf onwerkbaar is geworden.

Voor links geldt, zoals al benoemd, een ideologische leegte, want zaken als het minimumloon zijn een gotspe als we de grote wereldproblemen bezien. Eerst zal op die thema’s een (beleids)antwoord moeten worden vastgesteld en daarna komen de kleine binnenlandse thema’s aan de beurt. Maar dat hebben ze op links niet door en vandaar de structurele val van alle linkse partijen, want het zijn daar alleen de emoties die de hoofdrol spelen, zonder voldoende verstand als kompas te gebruiken. 

Om deze reden kan geconcludeerd worden dat het politieke bestel volkomen total loss is geraakt, omdat iedereen in de oude retorische groeven blijft rondlopen of slenteren. 

Links is klaar voor kabinetsgesprekken. Nu rechts nog (Lien van der Leij, Politiek/fd, 30 aug. 21; digitale editie)

Links is klaar om in gesprek te gaan, het wachten blijft op rechtse partijen (papieren editie)

Wat links betreft is het volle vaart vooruit met de kabinetsformatie. GroenLinks en PvdA krijgen een overtuigende fiat van hun leden om als één blok aan te schuiven bij de onderhandelingstafel. Dat VVD-premier Mark Rutte dan gesprekspartner is mag de boel ook niet blokkeren, vinden de sociaaldemocraten. Maar daarmee is de impasse nog niet opgelost.

De leden van de PvdA zijn akkoord met het samen onderhandelen met GroenLinks over regeringsdeelname.

*Maar met dezelfde oude wapens die retorisch afgelopen decennia al werden benoemd en daarmee sleets geworden. Dat was via radio-interviews te beluisteren.

Als rechts niet met links wil regeren, dan zullen VVD en CDA het duo hardhandig de deur moeten wijzen. Na de ingelaste partijbijeenkomsten van GroenLinks en PvdA zaterdag is hun boodschap duidelijk: geen van beide gaat het veld ruimen en zij zijn niet van plan zichzelf uit elkaar te laten spelen.

*Vanwege de complicaties benoemd in de stelling is deze passage een loze of onhoudbare bewering.

Het voornemen van PvdA-leider Lilianne Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver om als één blok te opereren in de formatie werd enthousiast ontvangen door hun beider achterbannen. Bij de PvdA, die daarover stemde, was ruim 90% van de stemmers vóór een gezamenlijke inzet bij eventuele onderhandelingen over een nieuw kabinet en ruggespraak tussen alle zeventien leden van de twee Kamerfracties.

Bommetje ontmanteld

Ook laten de sociaaldemocraten zich niet afschrikken door nieuwe deelname aan een kabinet-Rutte. Die kwestie ligt gevoelig binnen de partij, mede vanwege de electorale schade die meeregeren in Rutte II opleverde. Toch werd een motie die de partij opriep niet in zee te gaan met de VVD onder de demissionaire premier in overleg met de ruim 3000 virtueel en fysiek aanwezige leden uiteindelijk niet in stemming gebracht.

Met behulp van een ordevoorstel werd het bommetje dat de ‘linkse wolk’ had kunnen opblazen vakkundig ontmanteld. Bezwaren kenbaar maken mocht, maar de sociaaldemocratische achterban wilde niet op voorhand partijleider Lilianne Ploumen van de onderhandelingstafel weg houden.

‘Ik kan het sentiment achter de motie heel goed begrijpen’, sprak Ploumen de speciaal ingelaste ledenraad toe. ‘Wij willen dolgraag een kabinet zonder Rutte en ook zonder de VVD.’ Maar de kiezer heeft gesproken en links kan niet om Rutte heen, beargumenteerde zij. ‘De vraag die nu voorligt is deze: laten we rechts hun gang gaan of proberen we iets voor elkaar te krijgen voor mensen die PvdA hebben gestemd?’

Frustratie

De blokvorming moet het voor de twee partijen makkelijker maken om aan te schuiven bij de onderhandelingen met de liberale verkiezingswinnaars VVD en D66. Rutte heeft steeds gezegd niet met twee linkse partijen te willen regeren. Door als één fractie te opereren tijdens de onderhandelingen slaan PvdA en GroenLinks hem dit argument uit handen.

Toch lijkt het onwaarschijnlijk dat de linkse blokvorming VVD en beoogd coalitiepartner CDA over de streep trekt. In die kringen valt steeds te beluisteren dat een gezamenlijk links onderhandelingsteam niets verandert aan hun bezwaar tegen een instabiele coalitie. ‘Er is niks veranderd ten opzichte van vorige week en dus is onze positie ook niet veranderd’, klonk het dan ook zaterdag vanuit de VVD.

De frustratie op links is bijna tastbaar. ‘Wij bewegen, maar rechts niet’, aldus GroenLinks-Kamerlid Corinne Ellemeet. D66 zet zich nog steeds in voor een vijfpartijencoalitie maar de formatie zou zijn ontaard in een potje armpje drukken ‘waarbij VVD en CDA zeggen: wij hebben meer spierballen dan jullie’.

Brug te ver

Op hun beurt beklemtonen Ploumen en Klaver dat ze nooit zullen meeregeren als dat niets oplevert. ‘Als niet besloten wordt dat het minimumloon omhoog moet, dat klimaatverandering wordt aangepakt en het heel anders moet op de woningmarkt, dan schuiven Jesse en ik onze stoelen naar achter, staan we op en lopen we de deur uit’, zei Ploumen tot luid applaus. Klaver liet zich eerder in de Utrechtse Jaarbeurs in gelijke bewoordingen uit.

Ook als het niet lukt aan tafel te komen, willen de twee linkse partijen hun samenwerking voortzetten. Een fusie van de twee Kamerfracties is nu nog een brug te ver, maar er is brede steun voor het plan om verdergaande samenwerking te onderzoeken. Zo wil ruim 76% van de gepolste PvdA-leden de mogelijkheden voor een fractiefusie in de toekomst verkennen. Dat is in lijn met de eerder uitgesproken wens van Klaver en Ploumen om ‘werkenderwijs’ te kijken hoe het verder moet.

Een partijfusie is nog steeds ver weg. Niet alleen de PvdA, waar de oude garde vreest voor de teloorgang van de klassieke sociaaldemocratische waarden, is huiverig. Ook binnen GroenLinks wordt gewaarschuwd voor de ‘fundamentele verschillen’ tussen groene politiek en sociaaldemocratische waarden. ‘Laat groene partijen hun eigen vertegenwoordigers houden’, aldus een kritische GroenLinks-bestuurder. ‘Een fusie van twee fracties gaat mij te ver.’

*Partijfusies hebben geen zin meer omdat dit bestel binnen 5 jaar zichzelf heeft overleefd en vernietigd; want alle geluiden en ontwikkelingen gaan die richting uit. 

https://fd.nl/economie-politiek/1409496/links-is-klaar-voor-kabinetsgesprekken-nu-rechts-nog-h3h1caOi2fJz