Tags

,

Dan maar een minderheidskabinet: ‘een heel gezonde optie’ (Ulko Jonker, Politiek/fd, 25 aug. 21)

In het kort:

  • In Den Haag neemt de vertwijfeling over de formatie toe.
  • Informateur Mariëtte Hamer lijkt aan het einde van haar Latijn.
  • Een minderheidskabinet lijkt onvermijdelijk en zou nog ‘heel effectief’ kunnen zijn.

Kabinetsinformateur Mariëtte Hamer laat zich niet meer zien sinds de hervatting van de gesprekken, vorige week. Ook haar gesprekspartners hullen zich in stilzwijgen.

‘Openbaarheid? Transparantie? Nieuwe bestuurscultuur? Urgentie? Snelle formatie? Leidende rol Tweede Kamer? Waar zijn jullie allemaal?’, vroeg oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD) zich dinsdag vertwijfeld af op Twitter, nadat partijgenoot Mark Rutte voor de zoveelste keer de stadhouderskamer verliet zonder iets te willen zeggen over het gesprek dat hij voerde met de informateur.

Allemaal goede gesprekken waren het dinsdag, behalve met Rutte ook met D66-leider Sigrid Kaag, CDA-aanvoerder Wopke Hoekstra en de voorlieden van Verenigd Links, Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks).

Het is aan Hamer om nu haar conclusies te trekken. Die spreekt woensdag eerst nóg een keer met hekkensluiter Gert-Jan Segers, de leider van de door Kaag versmade ChristenUnie die een en andermaal duidelijk heeft gemaakt zich niet welkom meer te voelen aan de formatietafel.

Operatie geslaagd, patiënt overleden

Hamer is wel klaar, vindt D66. Haar opdracht is vervuld: partijen op de inhoud bij elkaar brengen, in dit geval rond een startdocument van VVD en D66. CDA, PvdA en GroenLinks zien wel een basis voor gesprekken. Maar Rutte en Hoekstra hebben nog een voorwaarde geformuleerd, die niet in Hamers opdracht staat: coalitieonderhandelingen met maximaal vier partijen, of het equivalent daarvan. En dat hebben PvdA en GroenLinks ondanks hun goede bedoelingen om samen op te trekken, niet in de aanbieding, vinden Rutte en Hoekstra.

Daarmee tekent zich het einde van deze formatiefase af. Maar als Rutte en Hoekstra erop uit waren om links af te serveren en daarna gewoon weer met ChristenUnie verder te praten, kunnen ze nog wel eens van een koude kermis thuiskomen. Er komt wat de ChristenUnie betreft nog eerder en liever een minderheidskabinet dan dat die partij toetreedt tot Rutte IV, verluidt in de omgeving van Segers. Zo’n kabinet zou ook goed zijn voor verbetering van de bestuurscultuur en een zou ‘gezonde optie’ zijn om de verhouding tussen kabinet en Kamer op te schudden, zei Segers al in mei.

Laat de ernst terugkeren

PvdA’er, oud-kabinetsinformateur, en voormalig voorzitter van de Raad voor Openbaar Bestuur Jacques Wallage vindt het een goed idee. ‘Het dwingt een coalitie om open te onderhandelen om meerderheden te vinden voor het beleid. In de Tweede Kamer, die toch vaak een beetje als een theater functioneert, kan dan de ernst terugkeren’.

Wallage is inmiddels nog gesterkt in zijn overtuiging dat het moet worden geprobeerd. ‘Links heeft verloren en voor zover rechts heeft gewonnen zoeken ze niet echt regeringsverantwoordelijkheid. Door het wederzijds uitsluiten is het gevolg dat er materieel geen meerderheidscoalitie is te vormen. Ik ben er behoorlijk nijdig over dat Kaag voortzetting van de coalitie met de ChristenUnie, de meest logische vertaling van de verkiezingsuitslag, heeft gemold.’

Hij snapt ook dat Segers zich niet ‘als een pingpongballetje door de zaal laat slaan’. Datzelfde zou wat hem betreft moeten gelden voor zijn eigen partij. ‘Het is graag of niet en dat wordt te weinig uitgestraald door de verloofden’, zegt de oud-burgemeester van Groningen over Ploumen en Klaver. ‘Die moeten iets van eergevoel overhouden. Dat gebedel om alsjeblieft te mogen meedoen is gênant. En vooral omdat het twee heel fatsoenlijke, constructieve partijen zijn met een dijk van een reputatie, die nota bene bereid zijn om die rechtse partijen aan een meerderheid te helpen. Hoe gek moet het worden?’

Liberaal kabinet

Vandaar Wallage’s voorkeur om dan maar door te pakken met het meest samenhangende minderheidskabinet: een coalitie van ‘behoudende en progressieve liberalen, VVD en D66’. Voor het CDA ziet hij geen plek. ‘Rutte wil niet met twee partijen onderhandelen, maar als hij met het CDA praat, zit er ook nog een stille vennoot aan tafel: Pieter Omtzigt’. Daarover en daarmee is het debat in de partij nog lang niet afgelopen.

Een liberaal kabinet kan volgens hem nog wel eens ‘heel effectief’ worden. ‘En ik denk ook dat Mark Rutte dat heel goed kan.’ Al begrijpt Wallage ook diens koudwatervrees. ‘We leven in een land waarin een deel van de kiezers boos is en alleen maar negatief. Dat zie je terug in de Kamer’.

Maar dat mag Rutte en Kaag niet weerhouden, vindt Wallage. ‘We verkeren in ernstige omstandigheden, de coronacrisis is allerminst achter de rug, we hebben op de woningmarkt bizarre problemen en internationaal stort het westerse wereldbeeld in elkaar. We hebben toch geen tijd om maanden te verdoen aan dit gedoe en zulk sikkeneurig gedrag?’

https://fd.nl/economie-politiek/1409346/dan-maar-een-minderheidskabinet-een-heel-gezonde-optie-fyh1ca8n5TDG