Tags

‘Onze aanwezigheid in Uruzgan heeft juist tot méér geweld geleid’ (Rob de Lange en Daan Ballegeer, Buitenland/fd, 21 aug. 21)

Luitenant-kolonel in actieve dienst Mirjam Grandia schreef een boek over de Nederlandse aanwezigheid in Afghanistan. ‘Als Nederlands staatsburger schaam ik mij voor de arrogantie van mijn land.’

In het kort:

  • Mirjam Grandia werd zelf twee keer uitgezonden naar het Afghanistan.
  • Volgens de luitenant-kolonel in actieve dienst heeft het kabinet de bevolking een valse realiteit voorgespiegeld.
  • Grandia vindt dat we de taliban als gesprekspartner moeten accepteren.

Vraag Mirjam Grandia[i] (45) wat ze denkt van de jongste gebeurtenissen in Afghanistan, en je krijgt van de luitenant-kolonel in het Nederlandse leger drie scherpe antwoorden. ‘Als militair heb ik er een wrang gevoel bij, omdat onze inspanningen op de lange termijn geen blijvend resultaat hebben opgeleverd. Als academicus (ze is docent internationale veiligheidsstudies aan de Nederlandse Defensie Academie, red.) betreur ik dat theoretische inzichten over de onmogelijkheden van dergelijke operaties niet zijn gevolgd. En als Nederlands staatsburger schaam ik mij voor de arrogantie van mijn land.’

Veel oud-ministers zoals Henk Kamp, Eimert van Middelkoop en Jaap de Hoop Scheffer wijzen met de beschuldigende vinger naar Joe Biden. De Amerikaanse president zou verantwoordelijk zijn voor de plotse implosie van Afghanistan. ‘Terwijl Biden als enige eerlijk is’, reageert Grandia. ‘Hij zegt duidelijk: “We hebben twintig jaar ons best gedaan en nu wil ik daar niet langer mijn mensen voor opofferen”.’

*Eindelijk een tegenwicht tegen leugens, list en bedrog van onze oude bewindslieden en vooral ijzervreters Kamp en De Hoop Scheffer die regelmatig in de journaals mogen acteren; omdat de redacties geen andere namen kunnen verzinnen om uit te nodigen.

Grandia vindt het ‘nogal goedkoop’ om naar de Amerikanen te wijzen. ‘Terwijl wij destijds gewoon achter hen zijn aangelopen. Alle mensen die toen in Nederland bij die besluitvorming waren betrokken, wassen nu hun handen in onschuld.’

Schaamteloos

Ze heeft begrip voor de beslissing van Biden, die ze het failliet van het Westers ingrijpen noemt. ‘We wisten al lang dat de Verenigde Staten en hun bondgenoten weg zouden gaan uit Afghanistan. Biden heeft het versneld, dat klopt. Maar had het enig verschil gemaakt als dat over twee jaar was geweest, of via een meer gefaseerd vertrek? Het Afghaanse leger was waarschijnlijk ook dan uiteengevallen. Zou je je onvoorwaardelijke steun geven aan een tijdelijke coalitie als je weet dat ze weggaan?’

De Nederlandse militaire aanwezigheid in Afghanistan liep van 2002 tot 2021. In de provincie Uruzgan en later in Kunduz verzorgden Nederlandse soldaten trainingsmissies en veiligheidsoperaties. Vanaf 1 januari 2015 deden Nederlandse militairen mee aan de Navo-missie Resolute Support, die als doel had het veiligheidsapparaat, leger en politie in Afghanistan verder op te bouwen.

Luitenant-kolonel in actieve dienst Mirjam Grandia

Grandia, die zelf twee keer is uitgezonden naar Afghanistan, schreef een boek over de vraag waaróm Nederland eigenlijk in Afghanistan was, met de titel Inescapable Entrapments. Ze hoopt ‘van harte’ dat Nederland lessen gaat trekken uit wat is gebeurd. ‘Je hoort nu vooral dat “we als land ons best hebben gedaan”, en dat “onze intenties goed waren”. Schaamteloos is misschien niet het goede woord, maar het is in elk geval niet heel chique. Er past ons meer bescheidenheid. We gingen in de eerste instantie niet naar Afghanistan voor vrouwenrechten en democratie.’

Neerbuigend

Het was niet voor niets, zei demissionair Defensie-minister Ank Bijleveld onlangs over de Nederlandse missie in Afghanistan: ‘De Afghanen weten nu dat het ook anders kan.’ Grandia: ‘We zijn plaatselijk en tijdelijk succesvol geweest. We hebben de Amerikanen in de eerste instantie geholpen Al Qaida op te sporen, en daarnaast hebben we paramilitaire groeperingen die het centrale gezag vanuit Kabul niet respecteerden bevochten. Dit waren niet alleen taliban, maar ook allerlei lokale milities. Maar het idee dat we daar vrijheid en democratie hebben gebracht… Dan blaas je erg hoog van de toren.’

De Westerse opstelling ten aanzien van Afghanistan was en is vaak neerbuigend, vindt ze. ‘In 2003 zat ik in Kaboel toen daar de grondwet werd geschreven. “Jullie denken alles beter te weten, maar wij willen zélf kiezen wat we willen, en niet wat jullie willen dat we kiezen”, kreeg ik toen te horen van vrouwelijke parlementsleden. Ook nu nog doen we alsof we zijn neergestreken in een achterlijk land met achterlijke mensen die we het licht hebben laten zien, maar die te dom waren om het licht vast te houden. Het zou nu allemaal hun eigen schuld zijn.’

Ze haalt diep adem. ‘U merkt: ik kan me hier ontzettend kwaad over maken.’

Valse realiteit

In haar boek besluit Grandia dat het kabinet de Nederlandse bevolking een valse realiteit heeft voorgespiegeld. ‘Er is buitenproportioneel veel aandacht gegaan naar de “wederopbouw” van Afghanistan, maar dat was, zoals oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot me heeft verteld in een interview voor het onderzoek, een ideologisch sausje om een Kamermeerderheid te krijgen. Voordat wij neerstreken in Uruzgan werd daar minimaal gevochten, en er was dus vrij weinig kapot. Sterker, onze aanwezigheid daar heeft juist tot meer instabiliteit geleid. We zijn gaan roeren in lokale machtsstructuren waar we op dat moment geen last van hadden. Het geweld nam dus toe, juist omdát wij er zaten. Een soortgelijk verhaal gaat op voor de Britten in de provincie Helmand.’

Als de wederopbouw niet centraal stond, wat dan wel? ‘Wij militairen wisten dat het om een counter insurgency-operatie ging, dus het bestrijden van opstandelingen, maar die term mochten we niet gebruiken. Militairen zijn trouwens niet eens opgeleid om aan wederopbouw te doen.’

Niet alleen de Nederlandse bevolking is iets voorgespiegeld, ook de Afghaanse. ‘We hebben die mensen daar de belofte gedaan dat het heel goed zou zijn als ze zich op een bepaalde manier zouden manifesteren of profileren. Vrouwen bijvoorbeeld. Maar elk van ons wist dat we dat alleen maar tijdelijk zouden doen. Iedereen wist dat we weer zouden vertrekken en onze belofte op langere termijn niet konden waarmaken. Hoe eerlijk is dat?’

Wegkijken

Volgens Grandia had veel eerder moeten worden gesproken met de taliban. ‘Het was een strategische fout om die te behandelen als een militaire organisatie, want dat zijn ze niet. Het is een politieke organisatie met een militaire tak. Dat ze zo snel het land hebben kunnen overnemen, toont aan dat hun steun onder de bevolking veel groter is dan altijd werd gezegd. Ze alleen te portretteren als een organisatie die dood en verderf wil zaaien is te simplistisch, ze willen hun politieke macht terug om het land besturen.’

Krijgt een land als Nederland het wel aan zijn burgers uitgelegd dat er wordt onderhandeld met een partij die vrouwen en religieuze minderheden onderdrukt? ‘We doen alsof het moeilijk is, maar we doen ook zaken met China of Saoedi-Arabië. De grootste zwakte van het Westen is onze hypocrisie. Als het ons goed uitkomt, voeren we onze idealen uit, en anders kijken we weg. Vergelijk dat met Rusland en China, die geen enkele ideologische component koppelen aan hun hulp. Daar vinden wij wat van, maar het is wel veel eerlijker.’

Wordt Afghanistan opnieuw een vrijhaven voor internationale terroristische bewegingen? ‘Er is zeker een gevaar dat anti-Westerse jihadistische organisaties zich met de taliban willen affiliëren, maar het is niet zeker dat die laatsten daar per definitie in meegaan. Eigenlijk is het grotere gevaar dat de taliban hebben laten zien dat het mogelijk is om een interventiemacht van de Navo niet alleen het land uit te werken, maar ook om de macht binnen no time over te nemen. Dat de duurzaamheid van onze vermeende successen met andere woorden niet bestaat.’

Teleurgestelde soldaten

De mislukking in Afghanistan betekent ‘een grote desillusie binnen Defensie’, zegt luitenant-kolonel Mirjam Grandia. ‘Gelukkig hebben we een buddy-systeem. Actieve soldaten en veteranen letten op elkaar. De hele dag gaan er berichten rond omdat mensen bang zijn dat anderen het niet meer gaan trekken. Ze hebben offers gebracht. Er zijn collega’s verloren, ze hebben zelf schade opgelopen. Ja, het is ons vak, maar als je ziet hoe weinig duurzaam het is geweest… Dat is heel wrang.’

*Op basis van dit boek en proefschrift kan een nieuwe defensie- en NAVO-strategie worden opgezet om de kater van Afghanistan weg te spoelen.

https://fd.nl/economie-politiek/1408353/onze-aanwezigheid-in-uruzgan-heeft-juist-tot-meer-geweld-geleid-svh1ca8n5TDG


[i] https://www.militairespectator.nl/thema/interview/artikel/%E2%80%98een-informeel-%C3%A9%C3%A9n-tweetje%E2%80%99

https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/32625

Advertisement