Tags

Stelling: Originele kop van deze opiniebijdrage kan verwarring oproepen aangezien het veel weg heeft van een schijnbaar ‘eeuwig’ feit, van een gegeven karakter, maar daarvan is – lees: hoeft – geen sprake (te zijn). Als de Taliban er weer een totalitaire middeleeuwse islamitische staat van maakt, dan grijpt dan Biden ongetwijfeld in, om een dergelijke herhaling vervolgens met moderne middelen, zoals drones en satellieten, controles te gaan uitoefenen en ervoor zullen zorgen dat er geen terroristische handelingen in het westen kunnen worden georganiseerd. Als deze islamisten andere islamitische buren onder vuur nemen, dan is dat een interne broederstrijd, waar we ons geen zorgen over hoeven te maken. En als het terroristische karakter van 20 jaar geleden weer nieuw leven wordt gegeven, dan zal er hard worden ingegrepen en dat heeft voordelen voor zowel de VS, de NAVO als de EU omdat er dan een volkomen geactualiseerde organisatiestrictuur wordt opgebouwd om deze ‘clanoudsten’ onder controle te houden. Kortom, ieder ogenschijnlijk nadeel kent ook weer een nieuwe kans en nieuw voordeel.

Afghaanse exitstrategie van de VS is rampzalig (Willem Post, Opinie/nrc.nl, 17-8-21)

Afghanistan Onder druk van de neo-conservatieven en haviken in het leger stortten de VS zich in 2001 in het militaire avontuur in Afghanistan. De even plotselinge aftocht onder Joe Biden maakt het land weer een gevaar voor de wereld, denkt Willem Post.

Dertig jaar geleden hing het Vietnam-syndroom nog als een schaduw boven Amerika. De terechte doctrine van toenmalig generaal en later minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell vloeide daaruit voort: zijn land zou alleen nog oorlog voeren als het doel, de kosten en de exit-strategie duidelijk zouden zijn. Bovendien zou de meerderheid van de Amerikaanse bevolking een oorlog moeten steunen.

De impliciete boodschap: nooit meer een eindeloze, louter Amerikaanse strijd tegen een deels onzichtbare, inheemse vijand die zich bedient van onbeheersbare guerrilla-tactieken. Nooit meer vernedering. Nooit meer ook de allerlaatste beelden van een vluchtend leger uit Saigon. Van lokale medestanders die zich wanhopig vastklampten aan vertrekkende helikopters.

De aanslagen van 11 september 2001 veranderden alles. Neo-conservatieven in de regering van president George W. Bush grepen in dat angstklimaat hun kans. Drie dagen later al kreeg Bush een ‘blanco cheque’ van het Congres om in feite alles te doen wat hem goeddunkte om de ‘War on Terror’ te winnen. Opeens ontstond een wonderlijk gelegenheidshuwelijk tussen militaire haviken en de neo-cons van Bush. Beiden wilden oorlog om de Taliban te verjagen en Osama Bin Laden en Al-Qaida te vernietigen.

Trouwe discipel

Maar Paul Wolfowitz, ideoloog van de neo-conservatieven, wilde dat zijn land naast de mini-oorlog in Afghanistan voortaan wereldwijd optrad als „een onbeschaamde, assertieve en idealistische kracht voor democratie”. Dat gold dus ook voor Afghanistan.

Bush werd met zijn ‘compassionate conservatism’ een trouwe discipel en raakte dus verstrikt in een korte en lange termijn strategie. „Je bent voor ons of tegen ons.” Bondgenoten werden onder druk gezet om te participeren met soldaten, politie-agenten en andere hulpverleners in wat generaal David Petraeus een paar jaar later nadrukkelijk een „uitgebreide burgerlijk-militaire tegenopstand” noemde.

President Barack Obama erfde van Bush naast de Afghanistanoorlog ook nog eens de Irakoorlog. De beginnende Obama was in 2009 mede-initiatiefnemer van de Afghanistanconferentie in Den Haag waar honderden regeringsleiders, experts en ngo’s aanschoven om van het onherbergzame land een ‘vredestuin’ te maken.

  • Obama was in die dagen een profeet-politicus die een nieuwe wind de wereld in blies onder het motto Yes, we can!

Nederland participeerde trouw met militairen en later ook politie-trainers. Vanzelfsprekend werd ons Hollandse model van ‘defensie, diplomatie en ontwikkelingssamenwerking’ nadrukkelijk geprezen door Obama en minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton. Het sloot keurig aan bij hun holistische ‘hard and soft power’-doctrine.

De tragiek van die bij elkaar opgetelde ‘smart power’ is dat de president en de minister bleven hameren op het nut van zachte middelen als diplomatie terwijl de generaals nadrukkelijk opteerden voor meer militairen. In 2010 waren er al bijna 150.000 soldaten terwijl de Taliban maar niet konden worden verdreven.

  • Biden had kunnen voorzien dat een abrupte terugtrekking het land meteen aan de Taliban zou uitleveren

Begin 2010 voorspelde generaal Petraeus tijdens een lunchbijeenkomst in het Haagse Vredespaleis dat in 2011 de troepenmacht wat kon worden uitgedund. In een wervelende diapresentatie oreerde hij over het succes van de wederopbouw. Zijn stem klonk als mitrailleurvuur. In korte zinnen noemde hij bij ieder plaatje nieuwe ‘succesgetallen’. Het algehele gevoelen in de zaal was dat er geen speld tussen te krijgen was. Dit was dé succesformule voor Afghanistan. Trots gingen de aanwezige Nederlandse Kamerleden en ministers een voor een op de foto met de bewierookte generaal.

Nog in augustus van 2010 zou Petraeus op het NAVO-televisiekanaal verklaren dat „op grond van peilingen kan worden gezegd dat het Afghaanse volk de voordelen herkent van het feit dat onze troepen hier zijn”. Ook zouden de Afghanen „de klok niet een paar eeuwen willen terugzetten naar het soort van praktijken die de Taliban hen hadden opgelegd, toen zij de meisjesscholen sloten”.

Middeleeuwse maatschappij

Succes verzekerd dus. Maar er was een man in politiek Washington die het niet geloofde: vice-president Joe Biden. Hij wantrouwde de generaals, waarschuwde zijn baas Obama. Hij was tot het inzicht gekomen dat een middeleeuwse, tribale en door en door corrupte maatschappij niet door een leger kon worden getransformeerd tot een stabiele democratie. Bovendien zou het Amerikaanse volk een eindeloze oorlog niet accepteren.

Maar juist Biden, die alom wordt gezien als een Afghanistan- en Irak-kenner, had ruim van tevoren moeten inzien dat een abrupte, totale terugtrekking van de Amerikaanse troepen het land meteen en geheel aan de Taliban zou uitleveren. Nu zinkt het land weg in chaos en wanhoop. Miljoenen Afghanen zullen proberen naar omliggende landen en Europa te vluchten.

Het terroristisch gevaar komt uiteraard van meer plaatsen. Maar juist Afghanistan heeft bewezen dat het een levensgevaarlijke ‘speeltuin’ voor terroristen kan zijn. Een beperkte, liefst internationale troepenmacht van vijf- tot tienduizend militairen had de komende jaren voor op z’n minst een beperkte stabiliteit kunnen zorgen. Nu lijkt alles verloren.

Er had de afgelopen maanden een nieuwe Afghanistanconferentie ter voorbereiding kunnen plaatsvinden. Dat is toch wel het minste wat de Verenigde Staten en de NAVO hadden kunnen doen voor Afghanen en de wereld.

[Willem Post is Amerikadeskundige en associate fellow Instituut Clingendael.]

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/08/16/afghaanse-exitstrategie-van-de-vs-is-rampzalig-a4054955#/handelsblad/2021/08/17/#118