Tags

Stelling: Heeft het CDA überhaupt nog recht van spreken met een verkiezingsverlies en interne organisatorische chaos, terwijl ze op steun hopen van CU terwijl beide partijen hun oubollige ethische standpunten proberen te handhaven en dus geen boodschap hebben aan een nieuwe bestuurscultuur. Schrijf dus Hoekstra’s CDA af en dan kan de formatie vlot verlopen. Dan krijgt Omtzigt ook tijd om een nieuwe partij op te richten want dat is noodzakelijk omdat hij een onvermijdelijke factor is om de Toeslagencrisis op te lossen. Dat thema dient dus vooral in het ‘korte regeerakkoord’ te zijn opgenomen als eerste beleidsprioriteit.

Het is wachten op wie durft te bewegen (Niels Markus, Politiek/Trouw, 16-8-21)

Nieuw kabinet – Het was hét middel om de formatie los te wrikken: VVD en D66 moesten een ‘proeve van een regeerakkoord’ schrijven. Het is de vraag of het gewerkt heeft.

Vanochtend ontvangt formateur Mariëtte Hamer de VVD-onderhandelaars Mark Rutte en Sophie Hermans en de D66-onderhandelaars Sigrid Kaag en Rob Jetten. Op de agenda staat het document dat de twee partijen schreven, dat de aanzet moet vormen voor een nieuw kabinet.

Oorspronkelijk had dat vorige week al klaar moeten zijn, maar de laatste dagen is nog fors heen en weer gemaild en gebeld. Vermoedelijk moet de komende tijd nog verder geschreven worden. Op gevoelige onderwerpen als migratie, klimaat en stikstof zijn nog flinke verschillen te overbruggen.

*Die verschillen liggen dus precies op het grensvlak tussen oude en nieuwe politiek en bestuurscultuur en dus is het direct duidelijk welke partijen tot de orde moeten worden geroepen omdat de oude politiek heeft afgedaan. Aan Kaag de eer om dat nieuwe bestel inhoud te geven, want die verantwoordelijkheid kan de VVD van Rutte niet aan met hun structurele angst voor ‘oud’ (PVV) en ‘nieuw rechts’ (CDA, JA21, FvD, BBB).   

Heel vreemd is dat niet. De liberale partijen kunnen elkaar gemakkelijker vinden als het gaat over de economie, arbeidsmarkt en de woningmarkt. Juist over migratie, klimaat en stikstof vonden voorbije kabinetsperiode de felste onderlinge discussies plaats.

Daarnaast werpt ook die andere kwestie van de formatie zijn schaduw al vooruit. Meer nog dan over inhoudelijke verschillen zijn de partijen het al maanden met elkaar oneens over met wíe er onderhandeld moet worden.

De politiek is zo verslaafd aan de kwestie ‘wie met wie’, dat gebaseerd is op oude politieke ideologieën, dat daarvan per direct moet worden afgestapt want heilloos. Het bestel bewijst daarmee z’n machteloosheid of onkunde, en is dus niet meer geschikt om regeringsverantwoordelijkheid te dragen. Overigens is deze situatie ook een gevolg van een achterhaald politiek bestel. Hoe eerder bij het oud vuil geplaatst, hoe beter!

De VVD, die in de formatie samen optrekt met het CDA, wenst niet te praten met PvdA en GroenLinks samen. Rutte volgt daarin de wens van CDA-leider Hoekstra, die daarover zeer uitgesproken is. Volgens de rechtse partijen doet samenwerken met een ‘wolk van linkse partijen’ geen recht aan de verkiezingsuitslag. VVD en CDA zien liever een voortzetting van het huidige kabinet, met de ChristenUnie, of desnoods een coalitie met maximaal één linkse partij. Maar zelf hebben de twee linkse partijen voor en na de verkiezingen beloofd alleen samen toe te zullen treden tot een kabinet.

*We kunnen dus alleen nog benieuwd zijn hoelang VVD en CDA die houding denken te kunnen blijven voortzetten.

D66-leider Kaag heeft juist van begin af aan gepleit voor een ‘zo progressief mogelijk’ kabinet. Mét GroenLinks en PvdA. D66 voelt niets voor een herhaling van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Dan zou D66 opnieuw de enige progressieve partij zijn in de coalitie. D66 blijft ook herhalen dat het een groot probleem is dat tijdens Rutte III niet of nauwelijks stappen werden gezet in medisch-ethische thema’s.

*De vraag is of de angst van D66 om ‘opnieuw de enige progressieve partij zijn in de coalitie’ te zijn/worden wel geldig en terecht is vanwege de nieuwe verhoudingen na de verkiezingen én vanwege het nieuwe leiderschap van D66. Zij heeft nu het gezag dat voorganger Jetten vanwege zijn leeftijd ontbeerde. Kortom, Sigrid Kaag is de aangewezen persoon die de nieuwe minister-president zal (moeten) worden. Dankzij het gestuntel van Rutte in deze zomerperiode.  

Het heeft er alle schijn van dat de partijen met een klassieke chicken game bezig zijn: ze rijden in volle vaart op een ravijn af, om te kijken wie als eerste wegstuurt.

VVD en CDA zien het nog altijd niet zitten om met PvdA én GroenLinks te praten. Zij rekenen erop dat D66 zal toegeven. Maar daar lijkt het nog niet op. Bij D66 is er omgekeerd juist ongeduld over de ‘blokkades’ die Rutte en Hoekstra opwerpen voor onderhandelingen met PvdA en GroenLinks tegelijk. D66 vindt dat VVD en CDA die partijen niet op voorbaat kunnen afwijzen, maar gewoon om tafel kunnen gaan om over concrete onderwerpen te gaan onderhandelen.

Langer voortslepen

  • Binnen de linkse partijen is er niemand die oppert om elkaar los te laten om toch maar het kabinet in te gaan. PvdA en GroenLinks wachten af tot er een uitnodiging komt voor hen samen.

De ChristenUnie stapt ook niet zomaar opnieuw aan boord. Kort na het debat over ‘Omtzigt: functie elders’ waarin Mark Rutte ternauwernood zijn politieke leven redde, kondigde CU-voorman Gert-Jan Segers aan nooit meer in een kabinet met de demissionaire VVD-premier te stappen. Daar is hij van teruggekomen, maar Segers vindt dat er eerst met de linkse partijen gepraat moet worden.

En zo heeft het vervolg van de formatie alle ingrediënten in zich om de vorming van een nieuw kabinet nog langer voort te laten slepen. Al neemt de druk inmiddels wel toe, van partijprominenten als Frans Weisglas (VVD) en Jan Terlouw (D66), die vinden dat er eindelijk eens een kabinet moet komen. Ook de Tweede Kamer begint te morren, met PVV-fractievoorzitter Geert Wilders voorop. Maar de onderhandelende partijen lijken vooralsnog niet onder de indruk.

*Jammer dat de oudgedienden Weisglas en Terlouw zich als representanten uit de oude politiek hebben getoond. En naar Wilders hoeft al helemaal niet meer geluisterd te worden; als daar een serieus iemand nog naar luistert.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1329/articles/1427403/7/1