Tags

Sneltests kunnen niet gratis zijn (Trouw, Het commentaar, 6-8-21)

Mijn zakken zijn diep”, sprak Wopke Hoekstra, minister van financiën, vorig jaar na het uitbreken van de coronacrisis. Anderhalf jaar later is de ergste paniek verdwenen. Het virus is grotendeels beteugeld en het leven wordt steeds meer normaal. Dat moet ook gelden voor hoe de overheid inkoopt.

Hoekstra’s opmerking was vooral bedoeld als steuntje in de rug voor het bedrijfsleven, dat een beroep kon doen op talloze, succesvolle steunmaatregelen. Zoiets is passend voor een samenleving die overvallen is door Covid-19. Net zoals het te verdedigen is hoe destijds de overheid wereldwijd allerlei medische hulpmiddelen en testkits inkocht, aangespoord door oplopende besmettingscijfers, sterfgevallen en natuurlijk politieke en maatschappelijke druk.

Inmiddels draait de samenleving, dankzij vaccins en coronatests, weer veel meer als vanouds. Daar hoort bij dat, net als vroeger, kritisch gekeken wordt naar de uitgaven. Daarom heeft het ministerie van VWS wel wat uit te leggen. Hoe kan het dat daar de kelders vol liggen met ongebruikte sneltests die zonder openbare aanbesteding – dus tegen de hoofdprijs – zijn ingekocht, toen de ergste crisis al voorbij was? Het ministerie verdedigt de aankoop (354 miljoen euro) met ‘bijzondere spoed’, maar destijds was de marktprijs van deze sneltests al een stuk lager. Bizar ook hoe je in het ene ministerie kan struikelen over de ongebruikte testkits, terwijl het andere ministerie (infrastructuur) weer commerciële testbureaus inschakelt voor (gratis) sneltests voor vakantiegangers. Eerst de restjes opmaken, zou je denken, maar dat is kennelijk geen Haagse logica.

Het is wel zinnig hier lering uit te trekken, ook omdat we voorlopig nog niet van het testen af zijn. Ja, de vaccinatiegraad is hoog in Nederland, maar ook gevaccineerden kunnen worden besmet en het Covid-virus muteert geregeld: de contouren van een testsamenleving doemen voor ons op. Testen op school. Testen bij evenementen. Of bij reizen.

Dat roept meteen de vraag op of het houdbaar is om sneltests altijd ‘gratis’ te blijven aanbieden. Gratis betekent in dit geval dat de schatkist, dus iedereen, betaalt. Is dat wel eerlijk? Principiële vaccinweigeraars laten immers zo hun bewegingsvrijheid bekostigen door wie zich wél heeft laten inenten. Betalen lijkt logischer, en de vaccinatiegraad zal er bovendien door stijgen.

Wie op medische gronden afziet van vaccinatie, of gevaccineerd is maar mogelijk besmet, hoeft natuurlijk niets te betalen. Daarbij is een rol weggelegd voor zorgverzekeraars. Voor de relatief kleine groep principiële weigeraars is het dan wel een opsteker is dat zo’n test niet zoveel meer kost. In ieder geval aanzienlijk minder dan de 9,31 euro per testset die VWS er, in ‘uitzonderlijke spoed’, voor neertelde.

[De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.]

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1321/articles/1421891/18/2