Tags

Corona versterkt nog eens de macht van techbedrijven (Jan Fred van Wijnen, Tech en media/fd,  2 aug 21)

Na anderhalf jaar pandemie zitten de Amerikaanse techreuzen steviger in het zadel dan ooit tevoren. Toezichthouders en politici hebben nog geen antwoord op deze mondiale machtsconcentratie.

Alphabet, moederbedrijf van Google, is een van de grote techbedrijven die recordomzetten bekend maakt.

In het kort:

  • Recordomzetten bij grote techbedrijven laten zien dat ze nog steeds een onaantastbare marktpositie genieten.
  • De pandemie blijft de vraag naar hun diensten aanwakkeren, politieke aanvallen hebben nog geen effect.
  • Onbezonnen ingrepen maken meer kapot dan ze oplossen, waarschuwt UvA-econoom Maarten Pieter Schinkel.

Zelfs de meest optimistische analisten zijn verrast door het huidige succes van de Amerikaanse techindustrie. Anderhalf jaar na het begin van de coronacrisis blijven Apple, Microsoft, Amazon, Facebook en Alphabet (het moederbedrijf van Google en YouTube) glanzende verkoopcijfers presenteren. De grootsten worden steeds groter.

Hun succes ligt voor een deel aan de pandemie. Elke activiteit die in de fysieke wereld tot stilstand kwam, joeg extra dollars en euro’s naar de techbedrijven. Thuis werken, winkelen, studeren, films kijken: het loopt allemaal via software en apparatuur van de ‘grote vijf’. Samen boeken ze nu een kwartaalomzet van zo’n $340 mrd. Ten opzichte van vorig jaar is dat 21% (Microsoft) tot 62% (Alphabet) meer. Alleen van Amazon (27%), de grootste onder de techreuzen, hadden de analisten net iets meer verwacht.

Zulke groeicijfers passen bij scale-ups die met durfkapitaal een nieuwe markt veroveren. Maar big tech is een klasse apart. Sinds de oprichting van Microsoft in 1975 zijn ze in bijna elke vezel van de samenleving gekropen. Gezondheidszorg, onderwijs, beveiliging, politiek, er is bijna geen activiteit zonder connectie met een van de vijf.

Beetje schoppen

Zowel Washington als Brussel heeft moeite met de macht van big tech. ‘Ze ruïneren kleine bedrijven, verhogen prijzen voor consumenten en maken mensen werkloos’, stelt de antikartelcommissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Het Congres bespreekt nu vijf nieuwe wetten die de reuzen moeten beteugelen. Meest vergaande voorstel: een digitaal platform zoals Amazon verbieden om eigen producten te verkopen.

  • ‘Wat toezichthouders tot nu toe hebben ondernomen, stelt relatief weinig voor’

De Europese Commissie heeft de Digital Markets Act voorgesteld, die kleine techbedrijven meer kans moet geven om te concurreren. Zo moet big tech elke bedrijfsovername melden in Brussel. Te slap, hebben Duitsland, Frankrijk en Nederland laten weten. Zij vinden dat elke overname ook moet worden beoordeeld.

Maar econoom en concurrentie-expert Maarten Pieter Schinkel (Universiteit van Amsterdam) verwacht voorlopig geen effect van regelgeving. ‘Wat toezichthouders tot nu toe hebben ondernomen tegen de techbedrijven, stelt relatief weinig voor’, zegt hij. ‘De Europese Commissie schopte een klein beetje aan tegen Google. Ze dwong af dat Google Shopping niet wordt voorgetrokken in Google Search boven andere winkelsites. Maar verder zie ik de techbedrijven alleen maar machtiger worden. Er zijn veel sterkere ingrepen nodig als we dat willen beperken.’

Slim opbreken

De enige bedreiging voor big tech lijkt voorlopig uit eigen kring te komen. Google en Facebook voorspellen tragere groei in hun advertentieomzet door strengere privacyregels van Apple. In e-commerce krijgt Amazon misschien concurrentie van Facebook en Google, die wat flirten met eigen webshopplannen. Vooral Google doet veel investeringen in retail: van de Indiase bezorgdienst Dunzo tot de Zwitserse barcodespecialist Scandit.

Moeten ze dan maar worden opgesplitst in kleinere bedrijven? EU-commissaris Margrethe Verstager (mededinging) hint openlijk op een gedwongen verkoop van onderdelen. Ook in de Amerikaanse politiek gaan hier steeds meer stemmen voor op. Econoom Schinkel is kritisch: ‘Met het onbezonnen opbreken van platforms als Google, Facebook of Amazon gooi je makkelijk het kind met het badwater weg’, zegt hij.

‘Knip de tentakels door tussen Google Search en de reële wereld’

‘De positieve netwerkeffecten van een gezamenlijk platform, waarop veel mensen elkaar vinden, zijn groot. Je krijgt betere dienstverlening. Een hippe kroeg met een goed feest moet je ook niet splitsen in twee halve zaaltjes met twee halve feestjes. Iedereen komt juist omdat iedereen er is.’

Schinkel ziet meer in ‘slim opbreken’: spaar de hippe kroeg, maar beperk de nadelen. Bijvoorbeeld door Googles zoekmachine apart te zetten in een divisie zonder winstoogmerk. ‘Knip de tentakels door tussen Google Search en de reële wereld’, zegt hij. ‘Dan heeft het geen commercieel motief om zijn gebruikers iets anders te bieden dan de beste zoekresultaten.’

Maar kan big tech nog wel het effect van aardse wetten voelen? Op 11 juni deze zomer, als accountants nog vinkjes zetten bij de kwartaalcijfers, draait Virgin-oprichter Richard Branson in gewichtloze toestand om de aarde. Nét iets eerder dan Amazon-oprichter Jeff Bezos. Terwijl de gewone wereld nog worstelt met de coronacrisis, onttrekken de techmiljardairs zich aan de zwaartekracht.

https://fd.nl/ondernemen/1406303/corona-versterkt-nog-eens-de-macht-van-techbedrijven-hbh1caSQ3MpW