Tags

Kan idealisme ons nog redden? (Column  Abdelkader Benali, Opinie/Trouw, 20-7-21)

Mijn vriend Driss vraagt met bezorgde blik naar de laatste ontwikkelingen rond de watersnood in Nederland. We zitten in een café in hartje Tanger, buiten is het 30 graden, binnen loeit de airconditioning. Ik denk: ‘klimaatopwarming’, maar haal het niet in m’n hoofd om de eigenaar van het pand te vragen zijn steentje bij te dragen aan de redding van de aarde. Deze strijd kan alleen maar gewonnen worden door een gezamenlijke inspanning. Maar nationale staten lijken vooralsnog vooral bezig met het redden van hun eigen hachje. De bewoners in de getroffen gebieden kijken vol verbijstering toe. Wat we zien is het gevolg van achterstallig onderhoud. Al decennia staan de seinen op rood, we keken de andere kant op. Onze manier van leven had voorrang – de westerse levensstijl. De westerse levensstijl is de ronkende airconditioning in het Marokkaanse café, waardoor Driss en ik ons gesprek onder de beste omstandigheden kunnen vervolgen.

Marokkanen delen massaal een filmpje van twee Marokkanen die een witte bedlegerige vrouw uit een ondergestroomde woning redden. Ze waden met haar door het riool, de stank moet onverdraaglijk zijn. Wat ik zie, is allang geen incident meer. Wellicht zal ooit iemand mij moeten redden uit een ondergelopen huis.

Vanaf Tanger gezien maken de boven ons gestelden een matte indruk. Rutte en Van Nieuwenhuizen, hun taal is helemaal afgesteld op het koest houden van de meute. De liberale managementriedel, die als een slinger hangt bij een groeiende economie, blijkt vals en misleidend te zijn wanneer er een echte grote crisis uitbreekt.

“Dit kan overal in het land gebeuren”, zegt Nieuwenhuizen. Inderdaad, de rivier kent geen grenzen, dus zal alleen een Europese aanpak iets uithalen. De coronapandemie en de watersnood zijn gevolg van een en dezelfde perverse ontwikkeling: een groeiende bevolking die in een beperkte ruimte de aarde kaalvreet voor een levensstijl die draait om status en oneindige consumptie – een levensstijl die geen rekening houdt met wie voor ons kwam en wie er na ons zullen komen. Nationale politici zijn door deze rampen gedegradeerd tot museumstukken.

Voor eurocommissaris Frans Timmermans moet deze watersnood een geschenk uit de hemel zijn. Het geeft de bijkans megalomane klimaatplannen om Europa duurzaam te krijgen urgentie. Wie deze plannen nu wegwuift maakt zich in principe schuldig aan genocide op de eigen bevolking.

Ik ga deze zomer het werk van de Indiase auteur Amitav Gosh lezen. Bijna tien jaar geleden gaf hij een indrukwekkende lezing in de Balie waar hij sprak over de nieuwe fase waarin we ons bevinden. De fase waarin de natuur het surplus aan uitstoot en vervuiling aan ons uitkeert in de vorm van plaag en rampspoed. We moeten op een nieuwe manier gaan nadenken over wat geschiedenis voor ons betekent, willen we als soort overleven. Wat we nu aan het doen zijn, maakt een einde aan onze geschiedenis en leidt dus tot zelfmoord.

De kracht van literatuur is dat het onze wanhoop kanaliseert richting het mogelijke, niet het onmogelijke. Want het is makkelijk wanhopen over de staat waarin de aarde verkeert. Het cynisme van ongebreidelde groei kan alleen maar gestopt worden wanneer het idealisme van de redding uiteindelijk niets meer of minder dan de redding van de mens zelf wordt. Het kan zijn dat we langzaam op dat punt zijn aangekomen. Veel zal afhangen van waar het water stopt.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1306/articles/1411693/17/2

Advertisement