Tags

,

Stelling: Teulings is de Copernicus van onze tijd (area)

Teulings lage staatsschuld is absurd (Jean Dohmen, Economie/fd, 28 juni 21)

Coen Teulings lag onder vuur vanwege zijn kritiek op het coronabeleid. De hoogleraar geeft toe dat zijn optreden ‘niet effectief’ was. Hij vindt het nu tijd om vooruit te kijken. De staatsschuld moet omhoog. ‘Nederland zit zó goed in de slappe was, dat is onvoorstelbaar.’

In het kort:

  • Teulings: goed dat overheid in deze crisis financieel niet op de rem stond.
  • Debat over hogere staatsschuld moet dringend gevoerd worden.
  • Nederland moet snel wat doen aan kwaliteit van het onderwijs.
  • Hoogleraar blijft erbij: kabinet had te weinig oog voor jongeren in coronatijd.

Nee, zijn kritiek op de volgens hem onnodige sluiting van de scholen slikt hij niet in. Maar terugkijkend op anderhalf jaar corona is de ‘onvermijdelijke’ conclusie dat de economische schade van de pandemie reuze meevalt.

*Het valt alléén mee met omringende landen omdat ons land een ongelooglijk creatieve en innovatieve digitale industrie kent (zoals ASML en ICT’bedrijven), die tezamen met sterke exportfactoren een ideale infrastructuur hebben opgebouwd, die z’n weerga in de wereld niet heeft. En de ‘Tweede Kamer als spiegel van de samenleving’ bewijst dagelijks hoe ze ernaast zitten en daarom is ons land rijp voor een volkomen nieuw bestel zonder politieke betweters en ambtelijke technocraten die ons alleen verder in de algemene chaos storten. Onze economie wijkt fundamenteel af van andere economieën en mag dus niet met die andere vergeleken worden. Dat blijkt uit allerlei economische analyses die de afgelopen maanden op de radio te horen waren. De conclusie is dus dat Teulings wel degelijk gelijk had en dat de komende parlementaire enquête coronabeleid het gevoerde beleid aan flarden schiet. Het gevoerde beleid is in alle opzichten dubieus.

‘De overheid heeft boven verwachting goed gereageerd’, erkent Coen Teulings in zijn werkkamer op loopafstand van het Amsterdamse Vondelpark. De reactie was beslist beter dan tijdens de financiële crisis, benadrukt hij, toen het kabinet koste wat kost vasthield aan de Europese begrotingsnormen, een opstelling die de economie onnodig beschadigde. ‘Het zit gewoon in ons DNA. Dit is uiteindelijk het land van Colijn en Calvijn’, verzuchtte hij in 2018 nog daarover.

  • ‘Na zo’n storm denk je er vanzelfsprekend over na of het effectief was en dit was niet effectief’

In de coronacrisis leek geld opeens geen rol te spelen. Met tientallen miljarden aan steun hield de overheid bedrijven overeind en voorkwam ze een golf aan faillissementen. ‘De verandering in het denken heeft zich de afgelopen jaren binnenskamers voltrokken, maar het gemak waarmee het nu is gegaan, heeft me toch nog verrast’, zegt de hoogleraar economie aan de Universiteit Utrecht.

*In een ‘oorlogseconomie’ waarmee de corona-aanpak getypeerd mag worden, speelt geld natuurlijk geen rol. En laten we niet vergeten dat ons land met z’n hulpprogramma’s het meest vooruitstrevende land ter wereld is geworden. De hele economische theorie klopt niet meer en Teulings is de enige die dat gezien heeft. En bovendien moet er maar eens een proefproces gevoerd worden waarbij de rechter zal uitspreken dat als de regering alle winkels en klein- en grootbedrijven sluit, de overheid zelf verantwoordelijk wordt voor alle economische schade die wordt geleden. Nergens is de overheid ruimhartiger geweest met de steunmaatregelen en dat is de enige oorzaak dat de geringe economische terugval die niet voorspeld was. Maar dat ligt aan de rekenmodellen.

Storm rond HerstelNL

Hij heeft een bewogen tijd achter de rug. Teulings was net als collega-econoom Barbara Baarsma betrokken bij HerstelNL, een pressiegroep die forse kritiek had op het coronabeleid en pleitte voor een snelle heropening van de economie. Teulings en Baarsma stapten na negatieve reacties op de omstreden ideeën van HerstelNL in februari eruit.

*Teulings en Baarsma zullen in de toekomst na alle hedendaagse chaos het gelijk toebedeeld krijgen en zij hoeven niet angstig te zijn voor hun glorieuze visie niet bewaarheid wordt.

Baarsma vertelde later dat ze door wildvreemden met de dood werd bedreigd. ‘Mijn lot was niet veel anders’, zegt Teulings. Terugkijkend op zijn eigen optreden zegt hij: ‘Na zo’n storm denk je er vanzelfsprekend over na of het effectief was en of het effectiever had kunnen zijn. Reken er maar op dat ik daarover nadenk. En dit was niet effectief.’

*Laten we allereerst vaststellen dat de nieuwe trend van doodsbedreigingen naar aanleiding van alle demonstraties het werk van de letterlijke duivel is die het westen is binnengeslopen en dat we ons daar niets moeten aantrekken.  

Hij voegt eraan toe: ‘Maar dat is niet relevant. Relevant is dat de samenleving zonder op of om te kijken jongeren voor de tram heeft geduwd. Daar zouden we over na moeten denken.’

*Klopt ook. Er is vanzelfsprekend chaos ontstaan en dat zal een dwingend argument moeten zijn om tot een totale revisie van de economische theorie te komen.

‘De samenleving heeft zonder op of om te kijken jongeren voor de tram geduwd. Daar zouden we over na moeten denken’

Zijn kritiek richtte zich vooral op de sluiting van de scholen, waarbij hij het Outbreak Management Team (OMT) nog steeds verwijten maakt. ‘In OMT-kringen heeft men onder het tapijt geveegd dat jongeren nauwelijks risico liepen. Er zijn in de coronacrisis veertig mensen onder de 40 overleden, dat is minder dan het aantal verkeersslachtoffers in die groep.’ Zijn conclusie: ‘Medici willen liever geen pottenkijkers in de keuken, maar dat is echt nodig.’

*Als in ons land het beleid van Marcel Levi was gevoerd, dan was er helemaal geen kritiek gekomen. Dan was het coronabeleid even succesvol geweest als in het VK en dan had de bevolking er vrede mee gehad. Maar de technocraten van het OMT kregen teveel politieke macht en dat werkt alleen ontnuchterend.

Teulings praat er niet graag over, liever kijkt hij vooruit. ‘Vergeet corona, dat is nu voorbij’, zegt hij. Veel politici, valt hem op, staan nog altijd in de coronamodus en denken na over herstelplannen. De oud-directeur van het Centraal Planbureau vindt dat overbodig. ‘Er is helemaal geen behoefte aan een extra impuls, de economie herstelt al zeer snel.’

*Corona is niet voorbij wat iedere mutant wordt opgevolgd door een volgende mutant tot de mensheid heeft ingezien dat de levensstijl geheel moet worden veranderd. Dat is dus het enige minpuntje van Teulings.  

Teulings: ‘We zijn eigenlijk terug in 2019, bij de discussie vóór deze crisis begon. Toen speelde de vraag: wat kunnen we in deze tijd van lage rente doen om de economie structureel te versterken? Daar is destijds ook het groeifonds voor opgericht. Maar daar was allemaal commentaar op. “Moeten we dat nou wel doen?”’

*Natuurlijk moesten we dan doen!

  • ‘Medici willen liever geen pottenkijkers in de keuken, maar dat is echt nodig’

*Volkomen juist opgemerkt!

De budgettaire situatie van Nederland was in 2019 riant en is dat volgens Teulings nog steeds. ‘Nederland zit zó goed in de slappe was, dat is onvoorstelbaar. De vraag of we niet te voorzichtig zijn, is wat mij betreft dus terug.’ Hij stelt vast: ‘Corona heeft geleid tot wat meer staatsschuld, maar niet eens zoveel.’

Schuldnorm op de helling

De overheid moet daarom de staatsschuld laten oplopen, vindt Teulings. Hij legt uit: ‘Er is in de private sector een enorme behoefte aan safe assets, appeltjes voor de dorst. Tegenover elk spaartegoed staat onvermijdelijk een even grote schuld van iemand anders. Een tegoed is een claim op de toekomstige productie. Iemand anders moet bereid zijn die productie te leveren, oftewel: moet die schuld op zich willen nemen. Aangezien niemand schulden wil hebben, maar wel iedereen vorderingen, is er maar één partij die die schuld op zich kan nemen: de overheid.’

*Verkeerde redenering want dit geldt niet meer in een wereldbeeld waarin alles permanent door de nieuwe ontwikkelingen achterhaald raakt.

Ondanks tientallen miljarden aan steunpakketten blijft de schuld onder de oorspronkelijke Brusselse norm van 60% van het bruto binnenlands product. Hij noemt de norm ‘absurd’, omdat die ‘geen enkele relatie meer heeft met wat in de wereld gebruikelijk is’. Volgens de hoogleraar kan Nederland zonder grote risico’s naar een schuld van 80%.

*Klopt!

  • ‘We zijn eigenlijk terug in 2019, bij de discussie vóór deze crisis begon’

De vrees dat politici met geld gaan smijten, is volgens Teulings ongefundeerd. ‘Die gedachte moet echt bij het oud vuil. Daar is onderzoek naar gedaan en daaruit blijkt dat in hoog ontwikkelde democratische landen zoals Nederland dat type politicus helemaal niet populair is.’

*Het is natuurlijk een misverstand dat het zou gaan om politici die al dan niet populair zijn, want dat doet er niets toe. Het enige wat er wel toe doet is de politicus die overtuigend kan uitleggen hoe het moet worden aangepakt, en die kennen we in ons land (en alle buurlanden) niet.

Hij knikt begripvol als andere tegenargumenten de revue passeren. Wat als de rente plots gaat stijgen? Is het niet wijs om een buffer te hebben voor de volgende crisis? Teulings is er niet van onder de indruk. Over de rente zegt hij: ‘Als de schuld meegroeit met de economie, is er voldoende ruimte om hogere rentelasten te betalen. Dat wordt niet onmiddellijk dramatisch.’

*De rentebewegingen zijn fundamenteel veranderd sinds de EU met z’n EMU een totaal nieuw economisch wereldbeeld heeft geschapen en daarmee alle oude economische wetmatigheden naar de vuilnisbelt konden worden verwezen.

Een niet onbelangrijke vraag is wat de overheid met de extra financiële ruimte zou moeten doen, als het niet de bedoeling is het vuurtje onder economie verder op te stoken. Teulings heeft wel suggesties: ‘We moeten wat aan de arbeidsmarkt doen. Wij faciliteren nu zzp’ers en belasten werknemers met een contract. Om vast werk aantrekkelijker te maken, kunnen we werknemers minder zwaar belasten.’

  • ‘De kwaliteit van het onderwijs is een drama. In de internationale ranking kachelt Nederland nu al twintig jaar achteruit’

*Het onderwijs is nog typisch een product van het verleden. Weg ermee.

Hoog op zijn prioriteitenlijst staat ook beter onderwijs, al gelooft hij dat de schade die de schoolsluitingen tijdens corona hebben aangericht niet meer ongedaan kan worden gemaakt. Stellig: ‘Maar het probleem zit dieper. De kwaliteit is echt een drá-má. In de internationale ranking kachelt Nederland nu al twintig jaar achteruit. We zijn allang niet meer een van de beste.’

https://fd.nl/economie-politiek/1389405/teulings-lage-staatsschuld-absurd-f1f1calZymOC