Tags

De uitbestede formatie heeft de Kamer weer iets verder gecastreerd (Martin Sommer, Katern Zaterdag, Opinie/de Volkskrant, 26-7-21)

(…)

‘Dat verwonderde eens te meer aangezien een van de opdrachten van de informateur, als uitvloeisel van de toeslagenaffaire, was dat de rol van de Kamer moest worden versterkt: meer tegenmacht, betere wetgeving, en ook: minder zeggenschap weggeven aan externe partijen, dat wil zeggen tafels, lobby’s of agentschappen. Het ontging de Kamer dat ze zichzelf met deze uitbestede formatie weer iets meer heeft gecastreerd.

Tijdens het debat maakte Wilders een onsmakelijk nummer toen hij Kaag beschuldigde van het heulen met terroristen. Waarop Kaag haar diepe verachting voor Wilders uitsprak. Zelf moest ik terugdenken aan het nachtelijke debat over ‘verkennergate’, toen dezelfde Wilders als verzetsleider tegen Rutte door bijna de hele Kamer op het schild werd geheven. Hier scheiden onze wegen, zei Kaag toen, niet aan het adres van Wilders, maar aan dat van Rutte. Driekwart van de volksvertegenwoordiging sprak uit Rutte niet terug te willen zien.

Dat laatste was niet alleen een misrekening, maar ook een gebrek aan politiek vakmanschap. Daarvoor wordt nu betaald. De andere middenpartijen waren vergeten dat de VVD in de formatie onontkoombaar is, en dat zijzelf niet over de leiding van de VVD gaan. Nu hebben we de wonderlijke figuur dat Rutte, aanvoerder van de grootste partij, achteroverleunt; dat is niet moedig, wel effectief. GroenLinks en PvdA, die begin april nog zijn hoofd eisten, verlangen op dit moment maar één ding: dat hij ze welkom heet aan de onderhandelingstafel.

Zoals ook telkens door Hamer werd onderstreept: er is nauwelijks inhoudelijk verschil tussen de partijen. In de optiek van Hamer zijn er alleen maar ‘beelden’. Maar ook ‘beelden’ zijn politiek, soms met heel tastbare gevolgen. In de polder wil men verschillen wegmasseren, maar in dit geval vormt het gebrek aan inhoudelijk verschil juist het politieke probleem. De koers van de volgende regering ligt in grote lijnen vast, de politieke ruimte is minimaal. Wat moet gebeuren is grotendeels vooraf bepaald: geld naar Europa, stikstof, klimaat. Al die onderwerpen zijn omstreden, zeker bij de kiezers van de VVD. Maar Rutte weet dat hij de meloenen een voor een zal gaan doorslikken.

* ‘Nauwelijks inhoudelijk verschil tussen de partijen’ wat betreft de thema’s, maar wel genoeg buskruit om spanningen op te voeren: voor links kan er niet te veel aan milieu en klimaat gebeuren, terwijl rechts dat alleen flauwekul vindt.

‘Het verklaart waarom hij niet met links wil. In 2013 vormde hij met de PvdA een rechts kabinet, omdat er bezuinigingen op de rol stonden. Dat was prettig voor de VVD. Nu komt er links beleid, ongeacht de regering. Er gaat veel geld worden uitgegeven voor diep overheidsingrijpen in dagelijks leven, werken, wonen en vervoer. Dat is liberalen een gruwel. Rutte weet dat hij dit alleen voor elkaar krijgt als er geen linkse collega-ministers in de buurt zijn om aanhoudend victorie te kraaien. Zodoende voorspel ik het volgende.

*Dit is volkomen juist beschreven en het bewijst ook een onopgemerkt verschil in politieke ontwikkeling: de opkomst van alleen persoonlijke en bedrijfsbelangen die het algemeen belang negeren. Want dit laatste, het ‘algemeen belang’ dat ook in de grondwet staat vermeld, daar komt geen (splinter)partij meer aan toe.

‘Rutte en Kaag maken een vlak stuk, want de een wil de ChristenUnie en de ander progressief. Daarna komen GroenLinks en de PvdA hardhollend vertellen hoe geweldig deze proeve van regeerakkoord is; morgen beginnen. Beide partijen zitten niet te wachten op weer vier jaar oppositie, waar Sylvana Simons of Caroline van der Plas van BBB afzonderlijk meer aandacht produceert dan GroenLinks en PvdA met zijn tweeën. Ze zullen elkaar blijven vasthouden, maar ook Ruttes onuitgesproken reden om niet met links te willen, zal straks niet zijn verdwenen.

‘Dat wordt dus niets, en dan hebben we na pakweg nog een half jaar een kabinet dat als twee druppels lijkt op het huidige. In de tussentijd is er weinig anders te horen dan een zacht geknaag aan het gezag van de politiek.

*Dat het ‘dus niets wordt’, is een kwestie van afwachten. Een herinnering aan het verleden: Paars 1 begon met een samenwerking tussen erfvijanden tussen klassieke liberalen en sociaaldemocraten, maar werd een wonder van succes. Tot helaas onder Paars 2 de klad erin kwam.

[Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant]

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1291/articles/1377768/55/1