Tags

Staatssecretaris worstelt met ‘botsende principes’ in afwikkeling toeslagschandaal (Ulko Jonker, Overheid/fd, 24 juni 21)

Alexandra van Huffelen kiest voor ruimhartigheid en snelheid in de afwikkeling van het toeslagschandaal, ook als dat leidt tot ‘overcompensatie’ als onvermijdelijke bijwerking.

in het kort:

  • Een speciaal opgezette herstelorganisatie kan de nog altijd toenemende vraag naar compensatie niet bijbenen.
  • Staatssecretaris Van Huffelen voegt deze week 100.000 gedupeerden toe voor genoegdoening.
  • Slachtoffers met relatief kleine terugvorderingen krijgen een ‘lot uit de loterij’.

‘Ruimhartig’ maar ook ‘dilemma’s’, ‘ongemakkelijk’ en ‘overcompensatie’ zijn trefwoorden in de 24 pagina’s tellende brief die staatssecretaris van Financiën, Alexandra van Huffelen, dinsdag naar de Tweede Kamer stuurde over het volgende hoofdstuk in de onafzienbare afwikkeling van het nog altijd uitdijende kinderopvangtoeslagschandaal.

De compensatieregeling wordt uitgebreid naar kinderen en ex-partners, die net als de primaire toeslaggerechtigden zelf kunnen rekenen op een forfaitair bedrag. Dat varieert van €1500 tot €10.000. Ook slachtoffers van ‘institutionele vooringenomenheid’ bij de terugvordering van huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget krijgen een tegemoetkoming.

100.000 extra gedupeerden

Daarmee neemt het aantal erkende gedupeerden bovenop het al bekende aantal van 42.000 aangemelde ouders in één keer toe met ongeveer 100.000: 70.000 kinderen, 8000 ex-partners en 20.000 ontvangers van andere toeslagen. Minister Wopke Hoekstra van Financiën meldde in de Voorjaarsnota al dat de toeslagellende dit en volgend jaar een slordige €4 mrd kost, ook aan reparatiewerkzaamheden bij uitvoerders. Maar dat is niet meer genoeg.

Daar komt nog zeker een half miljard bij aan compensaties voor de nu erkende groepen. Ook de uitvoering van de hersteloperatie wordt duurder. Inmiddels werken er 800 medewerkers bij de speciaal ingerichte herstelorganisatie. Van Huffelen wil die verder blijven opschalen. Want iedere dag melden zich nog nieuwe ouders — de afgelopen weken tussen de 500 en 1000 per week.

Tijdigheid is probleem

Geld is geen probleem. Tijdige gerechtigheid en compensatie zijn dat wel. De hersteloperatie vordert moeizaam doordat de stapel — potentiële — slachtoffers steeds weer aangroeit. Sinds de aankondiging van de Catshuisregeling in december, die €30.000 beloofde per gedupeerd huishouden, verviervoudigde het aantal aanmeldingen. ‘Er lijkt een belangrijke drempel weggenomen’, aldus Van Huffelen.

Voor Pieter Omtzigt, die het toeslagschandaal grotendeels ontrafelde, was de Catshuisregeling ‘een pure paniekmaatregel’. In zijn beruchte memo over wat er in zijn ogen misging in de aanloop naar de verkiezingen, vindt hij de regeling ‘niet te verantwoorden richting de belastingbetalers’ omdat ook mensen die maar een gering bedrag hoefden terug te betalen er recht op hebben. De drempel ligt bij €1500. Daarnaast krijgen ook deze gedupeerden schuldkwijtschelding.

Lot uit de loterij

‘De groep met kleine terugbetalingen heeft echt een lot uit de loterij’, schrijft Omtzigt. Hij schatte die groep in december al op 10.000 ouders. Het is ongetwijfeld mede een verklaring voor de stormloop op de regeling, die niet alleen bij het Kamerlid maar ook binnen de Belastingdienst tot onvrede en frustratie leidt. En nu kunnen de ex-partners en kinderen van ook deze groep ‘kleine’ gedupeerden rekenen op de compensatie en, waar nodig, schuldkwijtschelding.

Ziedaar één van de vele dilemma’s die Van Huffelen met de Kamer wil delen. Maatwerk kost (te veel) tijd, dus worden de regelingen generiek. En omdat het zonder veel nuance of aanzien des persoons volgens de Kamer om ‘ongekend onrecht’ ging, worden ze ook genereus en ruimhartig. Al is dat ‘soms moeilijk uitlegbaar’, erkent Van Huffelen.

Ongemakkelijk

Dat geldt bijvoorbeeld voor het ‘ongemakkelijke gegeven’ dat de schulden van erkende gedupeerden worden kwijtgescholden of overgenomen, zelfs als ze niet direct herleidbaar zijn tot de terugvordering van kinderopvangtoeslag, terwijl ouders die bij familie hadden geleend of die hun schulden zelf met man en macht hebben afbetaald, het nakijken hebben. De onvrede daarover loeit inmiddels ook aan.

‘Botsende principes’ noemt Van Huffelen de dilemma’s waar ze zich in de hersteloperatie een weg doorheen moet worstelen. Dat wil ze niet meer alleen doen. De D66’er nodigt de Kamer uit om met haar mee te denken zodat ze andere ‘inzichten en voorkeuren’ kan meenemen in de definitieve uitwerking van haar voorstellen, en in de vraag welke bochten ze nog kan afsnijden om de afhandeling te versnellen. Zo kost de aan iedere gedupeerde beloofde ‘integrale beoordeling’ van hun dossier gemiddeld 35 uur. Dat kan omlaag als de evident overbodige of kansloze gevallen kunnen worden overgeslagen. Het overleg daarover is volgende week.

Overcompensatie

Zes keer waarschuwt Van Huffelen in haar brief voor de ook door Omtzigt al gesignaleerde ‘overcompensatie’, als onvermijdelijke bijwerking van generositeit en ruimhartigheid. Zeker nu er nog een parlementaire enquête volgt over het kinderopvangtoeslagschandaal en de afwikkeling ervan, lijkt het erop dat ze de volksvertegenwoordigers expliciet medeplichtig wil maken aan de keuzes die nu worden gemaakt.

https://fd.nl/economie-politiek/1389004/staatssecretaris-worstelt-met-botsende-principes-in-afwikkeling-toeslagschandaal-kxf1caAtPnbT