Tags

Informateur Hamer roept vrijdag zes mogelijke coalitiepartners bijeen (correspondent, Politiek/fd, 18 juni 21)

In het kort:

  • Informateur Mariëtte Hamer roept vrijdag zes partijen bijeen.
  • VVD-leider Mark Rutte hint op begin van eerste stap naar ‘wie met wie’.
  • Maar demissionaire premier waarschuwt ‘we hebben nog geen oplossing’.
  • Speculatie over poging GroenLinks ‘los te weken’ van PvdA.

In een poging een doorbraak te forceren in de vastgelopen formatie roept informateur Mariëtte Hamer vrijdag zes partijen bijeen die bereid zijn deel te nemen aan een nieuw kabinet. Dat zijn verkiezingswinnaars VVD en D66 plus hun respectievelijke voorkeurspartners CDA, ChristenUnie, GroenLinks en de PvdA.

Het idee is de zes samen aan tafel te zetten om te kijken wie met wie door kan en wie er afvalt, klinkt het in Haagse kringen. Alternatieven zijn om VVD-voorman Mark Rutte alleen of samen met D66-leider Sigrid Kaag een regeerakkoord te laten schrijven en te kijken wie zich daarbij wil aansluiten, aldus Haagse ingewijden tegenover de NOS.

*Eindelijk beginnen zakelijkheid en logica de overhand te krijgen nadat we als natie werden gesaboteerd door de motie van wantrouwen van Wilders en alle emoties die daarbij een uitweg zochten. Nieuwe feiten (‘raadsel’ waarom werd Rutte niet werd afgestraft) werden voor de klassieke drammers in de oppositie niet begrepen en dus genegeerd.

Schot in de zaak

Donderdag praatte Hamer met Rutte en Kaag bij over de voortgang van het proces. Beiden hintten na afloop op verdere ontwikkelingen. Rutte had het na zijn gesprek met Hamer en GroenLinks-leider Jesse Klaver over ‘misschien heel voorzichtig tot een eerste stap komen’ naar een volgende fase, waarin beslist moet worden welke partijen met elkaar gaan praten. Maar, waarschuwde hij, ‘we hebben nog geen oplossing.’

Hamers oproep aan alle zes regeringskandidaten moet schot in de zaak brengen. Afgemeten tegen alle formaties sinds 1946 zou er nu een nieuw kabinet moeten klaarstaan voor een bordesfoto met het staatshoofd. Maar drie maanden na de verkiezingen — de gemiddelde duur van een formatie is 94 dagen — is Hamer er nog altijd niet in geslaagd om partijen over hun schaduw heen te laten stappen.

Vooral de rechtse oppositiepartijen morren over hoe lang het duurt. Hamers deadline is allang verstreken. De Tweede Kamer gaf de informateur tot 6 juni de tijd om na te gaan welke partijen bereid zijn op basis van gezamenlijk vastgestelde beleidsdoelstellingen, te gaan onderhandelen over een coalitieakkoord. ‘Langs de lijnen van de inhoud’ zou er geprobeerd worden tot een vergelijk te komen tussen partijen die samen een stabiele meerderheid kunnen vormen.

*De rechtse oppositiepartijen hebben helemaal geen recht van spreken omdat ze de verkiezingsuitslag erg eenzijdig in eigen belang interpreteren en daarom alleen maar navigeerden op eigen illusies. Zolang populisten overheersend zijn geworden op rechts (tegenover drammerigheid op links) is het steeds het geijkte formatiepatroon: dergelijke processen nemen hun tijd en van openheid en transparantie kan geen sprake zijn omdat het in deze fase alleen maar op illusies is gebaseerd. Dat weten ze zelf ook, maar alles is geoorloofd om de schijn op te houden.

Mildere toon

De inhoudelijke contouren zijn al langer duidelijk. Zo zou er een herstelplan in de steigers staan en zou er brede overeenstemming zijn over welke uitdagingen met voorrang moeten worden aangepakt door een nieuw kabinet. Maar de ‘wie-met-wie’ vraag leidt nog altijd tot oponthoud.

*Over die uitdagingen zal nog een enorme oorlog gevoerd gaan worden omdat het ondenkbaar is hoe de grote verschillen samen moeten worden gesmeed tot een minimaal regeerakkoord.

‘Zowel VVD als CDA spraken enkele weken geleden hun afkeer uit over samenwerking met PvdA én GroenLinks. Die twee linkse partijen hebben op hun beurt steeds gezegd alleen sámen toe te treden tot een nieuw kabinet. Sindsdien zijn de standpunten niet veranderd, al lijkt CDA-voorman Wopke Hoekstra sinds kort een iets mildere toon aan te slaan. Het heeft geen zin om verschillen tussen partijen steeds te blijven uitvergroten, zei hij.

Linkse partners

Hamers lijstje met uitnodigingen voor donderdag — wél GroenLinks, geen PvdA — voedde de speculatie dat de twee linkse partijen onder druk worden gezet om hun ‘samen uit, samen thuis’-strategie te herzien.

Rutte noch Klaver wilde op die vraag ingaan na afloop van hun onderhoud met Hamer. Volgens Rutte ontvangt Hamer ‘in alle denkbare samenstellingen’ fracties uit de Tweede Kamer. ‘Ik kan over ons gesprek verder niets zeggen helaas, dat moet ik in de vertrouwelijkheid van die kamer laten.’

Ook Klaver wilde het niet hebben over pogingen om GroenLinks los te weken van de PvdA: ‘dat woord zou ik nooit in de mond durven nemen’. Wel wilde hij kwijt dat ‘onderhandelingen niet hebben plaatsgevonden.’

PVV-leider Geert Wilders dringt al twee weken aan op een Kamerdebat rond het verloop van de formatie, maar krijgt onvoldoende steun om dat te kunnen agenderen voordat Hamers verslag er is.

*Het is Wilders zelf geweest die de oppositie op sleeptouw nam om de informatieperiode zo snel mogelijk te laten afronden wat op voorhand al onhaalbaar was vanwege de ‘foto’ en de interne problemen van het CDA. Dus wist hij bij zijn tweede motie natuurlijk dat het geen haalbare kaart was, want hij zou dat ook onder de huidige omstandigheden niet hebben gered met vooral Hoekstra worstelend in ‘de tegenwind’ in zijn eigen partij. Maar zoals gebruikelijk stemde de hele oppositie in met Wilders’ motie om haast te maken. Allemaal dombo’s die erin zijn getrapt.

https://fd.nl/economie-politiek/1388479/informateur-hamer-roept-vrijdag-alle-zes-mogelijke-coalitiepartners-bijeen-grf1caAtPnbT