Tags

CDA en VVD testen linkse saamhorigheid (Natalie Righton en Avinash Bhikhie, Ten Eerste/de Volkskrant, 3 juni 2021)

Kabinetsformatie opnieuw in impasse: Hoekstra en Rutte testen het verbond tussen linkse partijen

*Dat slaat dus nergens op want er moet gewoon aan de slag worden gegaan met eventueel  compleet nieuwe coalities: ‘kiezen met welke partners’ is oude politiek. Dat dringt maar niet door in de Haagse kaasstolp.

De kabinetsformatie verkeert opnieuw in een impasse. Bij Wopke Hoekstra (CDA) en Mark Rutte (VVD) groeit de twijfel om zowel met de PvdA als GroenLinks onderhandelingen te beginnen, terwijl de twee linkse partijen elkaar blijven vasthouden. Tussen de potentiële regeringspartijen neemt de irritatie toe.

‘Ik denk het wel’, zei GroenLinks-voorman Jesse Klaver woensdag op de vraag of de formatie is vastgelopen. ‘Waar we precies staan? Ik hoop dat de informateur snel aangeeft hoe nu verder.’ Volgens PvdA-leider Lilianne Ploumen zitten we ‘in een buitengewoon complexe fase van de formatie’.

Rutte wilde nog niet van een nieuwe impasse spreken. Na afloop van zijn gesprek met Klaver en Ploumen onder leiding van informateur Mariëtte Hamer concludeerde de VVD-leider dat het niet gemakkelijk is: ‘Ik vind dat de situatie complex is. Niet vast.’

Achter de schermen spreekt men bij de VVD van een formatie met ‘vastachtige trekjes’. Ook bronnen bij het CDA menen dat de gesprekken met een van de weinige overgebleven opties – een vijf partijencoalitie van VVD, D66, CDA, PvdA en GL – niet snel van start zullen gaan.

Irritatie

Bij de PvdA en GroenLinks zijn ze verbaasd en meer dan licht geïrriteerd over de plotse stelligheid van Hoekstra om niet met twee linkse partijen in zee te willen. ‘We snappen niet waar dit ineens vandaan komt’, zegt een hoge bron bij GroenLinks. Ook bij de PvdA tast men in het duister. ‘Voor de verkiezingen had Hoekstra het zelf nog over een vijfpartijencoalitie’. Volgens GroenLinks zet Hoekstra de formatie onnodig op scherp. ‘De formatie zit vast, maar dat ligt niet aan ons. Wel aan hem.’

Bij de PvdA is de toon iets gematigder, maar ook daar zit flinke irritatie. ‘Wij worden ook echt niet populair bij onze achterban als we het gesprek aangaan, maar we hebben steeds gezegd dat we langs de lijnen van de inhoud bereid zijn om te praten’, klinkt vanuit de PvdA. ‘Op een gegeven moment is de vraag: wat willen jullie nou?’

*Hoekstra heeft zich ook als beginnende prutser incompetent getoond. Hoe durf je met al die interne partijperikelen?

De afgelopen twee weken poogde Hamer om de partijen weer aan tafel te krijgen, nadat de inhoudelijke gesprekken in april waren vastgelopen door een vertrouwenscrisis rond Rutte. Hamer sprak achteraf over een ‘ontplofte’ formatie.

Hamer had gehoopt op voortgang deze week en sprak met de partijen over een herstelbeleid na de coronacrisis en over het openen van inhoudelijke gesprekken. Gezien de zetelaantallen, de onderlinge uitsluitingen en de resterende opties lijkt de keuze voor vijf partijen – die de voorkeur geniet van D66-leider Sigrid Kaag – de meest logische bij het wagen van een eerste formatiepoging.

Alternatieve optie

Juist dat idee wil het CDA inmiddels bestrijden. Vanuit die partij is te horen dat Hoekstra nu zijn hakken in het zand zet, omdat het formatiespel eigenlijk net begonnen is. ‘Er zijn echt wel andere opties’, is te horen bij de christendemocraten. ‘We hoeven niet met twee linkse partijen in zee om een meerderheid te halen en ook de optie met de ChristenUnie ligt nog op tafel.’

*Traditionele angsthazerij bij het CDA dus. De leren het nooit.

CU-leider Gert-Jan Segers hield zich tot nu toe afzijdig, maar woensdag schoof hij toch aan voor overleg met Rutte en Hoekstra. Segers wil niet bij de eerste formatiepoging zijn, maar gooit deur naar kabinetsdeelname ook niet dicht, bleek na afloop van het gesprek. Hij ‘hoopt dat een andere combinatie mogelijk is’ en ziet niet ‘zomaar een scenario waarin wij opduiken als gesprekspartner’.

De VVD en het CDA zien in die woorden een opening, waarbij de ChristenUnie als laatste optie aansluit – mogelijk met gedoogsteun in een minderheidscoalitie.

Zo bezien is het onderhandelingsspel al begonnen. Hoekstra is vol zelfvertrouwen sinds Kamerlid Omtzigt zich heeft ziekgemeld en hij het mandaat van zijn partij terug heeft. Rutte gedraagt zich weer zoals de winnaar van de verkiezingen meestal doet: vol bravoure en met een flink eisenpakket.

Bij de VVD en het CDA wordt bovendien opgemerkt dat de tijdsdruk van de formatie af is. Eerder wilden formatiekandidaten vóór september een begroting voor 2022 in elkaar timmeren. Onder leiding van Hamer lijkt er nu voldoende steun te zijn voor een begroting van het demissionaire kabinet. Een bron merkt op: ‘De snelheid zal er nu niet snel meer in zitten.’

De PvdA en GroenLinks vermoeden dat VVD en CDA deze week proberen te testen hoe sterk het verbond is tussen de twee linkse partijen. Het liefst trekken zij het duo uit elkaar. Geen slimme zet, vinden de linkse vrienden. ‘Wij horen steeds dat twee linkse partijen getalsmatig niet nodig zijn’, aldus een Groene formatiebron. ‘Dat geldt misschien voor de Tweede Kamer, maar niet voor de Eerste Kamer. Voor een meerderheid in de senaat zijn we toch echt allebei nodig.’

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/kabinetsformatie-opnieuw-in-impasse-hoekstra-en-rutte-testen-het-verbond-tussen-linkse-partijen~bb4c191e/

0-0

Kabinetsformatie opnieuw in een impasse beland (Bas Knoop, Politiek/fd, 3-6-21)

Of de formatie vastzit? ‘Ik denk van wel’, zegt Jesse Klaver woensdag na zijn gesprek met informateur Mariëtte Hamer. Volgens de GroenLinks-leider ‘zitten we in een buitengewoon complexe fase van de formatie’.

Zijn linkse compagnon Lilianne Ploumen van de PvdA spreekt van ‘grote inhoudelijke verschillen’. ‘Het is ingewikkeld.’ VVD-voorman Mark Rutte vindt het op zijn beurt ‘allemaal niet gemakkelijk’. Maar vast? ‘De situatie is complex, niet vast.’

*In dergelijke omstandigheden kan alleen met afstrepen van opties worden gewerkt tot er een aanvaardbaar compromis wordt gevonden. Maar er is ook een verklaring waarom dat niet gebeurt:  hoe langer er gerekt wordt, hoe groter de compromisbereidheid, zoals jengelende kinderen die om aandacht vragen. Zo ver is het politieke toneel en schouwspel  inmiddels afgezakt.

De Haagse hoofdrolspelers in het formatiespel durven het woensdag niet volmondig te erkennen, maar beamen tussen de regels door dat de vorming van een nieuw kabinet bijna drie maanden na de verkiezingen opnieuw in een impasse is beland. Vier dagen voor Hamers deadline van 6 juni is nog niet duidelijk wie met wie moet gaan onderhandelen over een nieuw kabinet.

In een poging de patstelling te doorbreken praat Hamer donderdag verder met Ploumen, Klaver, ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers en Sigrid Kaag van D66. Dit keer niet in clusters, maar individueel. Onder vier ogen.

Derde oog

Begin april lag de formatie al eens stil, nadat de verkenningsfase was ontaard in een vertrouwenscrisis rond VVD-leider Rutte. In tegenstelling tot eerdere ontkenningen bleek hij wel degelijk met de verkenners te hebben gesproken over ‘een functie elders’ voor CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt.

*Dit laatste is en blijft een onderzoeksvraag voor toekomstige generaties parlementaire historici. Verder voor niemand interessant.

Om de inhoudelijke gesprekken over een regeerakkoord eindelijk op gang te brengen, zou Hamer deze week met haar ‘derde oog’ op zoek gaan naar kansrijke coalities. Maar uit de ‘verdiepende gesprekken’ die de informateur van PvdA-huize tot nu toe voerde, is nog geen oplossing gedestilleerd voor de ingewikkelde formatiepuzzel waarover politiek Den Haag zich al weken het hoofd breekt. De situatie lijkt alleen maar gecompliceerder te zijn geworden.

Het was CDA-voorman Wopke Hoekstra die de formatie dinsdag op scherp zette. Na afloop van een gesprek met Hamer en D66-leider Kaag liet Hoekstra doorschemeren niets te voelen voor een coalitie met VVD en D66 waar ook PvdA én GroenLinks bij zouden aanschuiven. Deze ‘Kaag-coalitie’ ‘ligt niet het meest voor de hand, integendeel’, zei Hoekstra. ‘Het verschil met elk van die partijen is al zeer groot, laat staan met hen samen.’

Innige omhelzing

Rutte zei Hoekstra’s afkeer ‘te begrijpen’, waarmee hij direct duidelijk maakte dat ook de VVD weinig voelt voor een coalitie met twee linkse partijen. Maar vooralsnog blijven Ploumen en Klaver verwikkeld in een innige omhelzing. Of PvdA en GroenLinks stappen samen in een kabinet, of allebei niet, maakten de twee linkse broeders deze week opnieuw duidelijk.

*Dat de ‘traditionelen’ van VVD en CDA zich in paniek laten brengen door die splinters op links is al helemaal onbegrijpelijk, maar het genereert wel aandacht. Waar alleen een deel van het publiek kan genieten.    

De strubbelingen met PvdA en GroenLinks brengen ook voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie weer in beeld, die in de nieuwe Kamer op een kleine meerderheid kan rekenen. Al is de vraag hoe kansrijk deze optie is. Rutte en Hoekstra lijken hier wel wat voor te voelen, maar stuiten op weerstand van D66’er Kaag, die al maanden pleit voor een ‘zo progressief mogelijke coalitie’.

*Kaag is vooralsnog de enige die zich autonoom kan presenteren door haar ‘nieuwe gezicht’ op het Binnenhof. Maar dat wordt natuurlijk door haar collega’s partijleiders niet herkend omdat die vastgeklonken zitten aan de bekende maar ongeschreven mores, tradities en ‘stille’ regels. Zij is dus als enige de frisse en verademende factor binnen die politieke cultuur.

Bovendien houdt de ChristenUnie zelf de boot ook nadrukkelijk af. Partijleider Segers sloot vlak na ‘verkennersgate’ toekomstige samenwerking met Rutte nog uit, om vrij snel daarna te erkennen dat hij ‘te veel op de man’ had gespeeld. Daarmee zette Segers de deur naar regeringsdeelname toch weer op een kier.

Maar groot is het enthousiasme om opnieuw te gaan regeren allerminst bij de ChristenUnie, onderstreepte Segers woensdag nog maar eens. ‘Ik zie niet zomaar een scenario waarin wij opduiken als gesprekspartner.’ En: ‘Ik hoop dat er een andere combinatie mogelijk is.’

*Ook de CU is compleet in de war geraakt en wordt dus geleefd door de achterban; bewijs van onvermogen.

Al is vooralsnog onduidelijk welke combinatie dat moet zijn.

*Ze (alle politieke partijen) maken het voor zichzelf onduidelijk door ‘creatie onduidelijkheid’ én complex omdat ze ‘verslaafd’ zijn aan conflicten en ontwijkend gedrag. Ons land is een bananenrepubliek geworden.

https://fd.nl/economie-politiek/1386378/kabinetsformatie-opnieuw-in-impasse-beland-fcf1caILS4zz