Tags

,

Stelling: Dat Ruttes ministerie van AZ dat weigerde is wel logisch aangezien je niet ‘zomaar’ de vaste en al langer bestaande procedures gaat veranderen, ook niet na de nieuwe trends sinds de informatiefase van Tjeenk Willink waarin de trauma’s hersteld moesten gaan worden. En zal dus eerst een Kamerdebat moeten plaatsvinden over hoe een en ander geregeld gaat worden en wat de nieuwe spelregels zullen gaan worden. Want zo uit de blauwe hemel zullen niet zomaar nieuwe richtlijnen naar beneden dwarrelend gaan opleveren. Sprookjes bestaan immers niet.

De vraag is alleen welke risico’s hieraan verbonden zijn; waarbij vooral ook interessant is welke nieuwe spelregels worden samengesteld omdat er dus vanaf het heden geen whatsapps en sms’jes kunnen worden gestuurd, want alles zal vroeger of later geopenbaard gaan worden.

Het ‘Briefgeheim’ bestaat – dat Grondwettelijk in art. 13 vastgelegd is – , blijkt dus vanuit het heden gesproken in de politiek niet meer te bestaan en dat wordt de grote verrassing van deze formatie 2021! Voor het politieke bedrijf geldt bij wijze van innovatieve noodzakelijkheid vanaf het heden dat alle berichtenverkeer ten principale geopenbaard zal worden, wat fundamenteel iets anders is dan Wob-verzoeken. En om in één moeite ook mee te nemen: alle ambtelijke adviezen worden voortaan per direct geopenbaard aangeboden, maar zonder naam en functie van de auteur, want die is – en blijft – als ambtelijke functionaris altijd en ten principale anoniem. En dat is altijd zo geweest. Maar alleen de werkwijze van de ambtelijke dient (in abstractie) is veranderd omdat er óók een specialisme onder ambtenaren mogelijk werden gemaakt, terwijl dat niet de bedoeling was, want de ambtenaar adviseert alleen vanuit een veelkleurigheid van ideologische invalshoeken of perspectieven, waaruit de politieke besluitvormingsgremia hun eigen keuze opmaken. De geheimzinnigheid van de ‘private’ meningen van ambtenaren die Rutte altijd centraal heeft gesteld, bestaat vanuit de wetenschap van de bestuurskunde niet, maar dat valt historicus Rutte ook niet te verwijten; zelfs niet als hij ooit zijn studie heeft gevolgd met het ‘verplichte’ bijvak staatsrecht, want dat is per universiteit verschillend.

Zo blijken alle mogelijke verrassingen in dit wonderlijke jaar 2021 uit de lucht te komen vallen. Wat gaan we nog meer méémaken?

‘Het ministerie van Algemene Zaken weigert al ruim een jaar appjes en sms’jes van demissionair minister-president Mark Rutte openbaar te maken. Ook sinds de aankondiging van Rutte uit januari 2021 om meer openheid na te streven zijn de gegevens nog niet vrijgegeven.

Erik Verwiel, Nieuws/de Volkskrant, 12 mei 2021, 5:00

Het besluit of deze berichten van Rutte uit de eerste maanden van de coronacrisis openbaar moeten worden, schuift het ministerie keer op keer voor zich uit. Volgens de huidige wet moet een verzoek om openbaarmaking van informatie binnen twee maanden beantwoord worden, maar de Volkskrant wacht al sinds maart 2020 op een definitief antwoord van het ministerie of het communicatie van de minister-president over de bestrijding van het coronavirus openbaar gaat maken.

*Dat het ministerie AZ dit voor zich uit blijft schuiven is bepaald niet verrassend omdat het juridisch maar helemaal de vraag is of dit kan. Kan dus helemaal niet, maar hoe moet de Gw dan worden aangepast?

In december 2020 maakte het ministerie aanvankelijk bekend de gegevens niet te willen openbaren omdat de sms’jes van de minister-president louter meningen zouden bevatten. Nadat de Volkskrant bezwaar had aangetekend, gaf het ministerie aan dat de gegevens mogelijk alsnog naar buiten konden komen.

*Ook dit is bestuurskundig onjuist of onzin: ambtenaren hebben geen meningen, want ‘meningen’ zijn  ongetoetste en dus nog onbewijsbare veronderstellingen en daar blijft een ambtenaar dus ver vandaan want hinderen zijn werk alleen maar: hij werkt vanuit het geformaliseerde begrippenapparaat van de wetenschap der bestuurskunde zelf, en werkt dus niet vanuit zijn eigen meningen. Die bestaan formeel niet; alleen vanuit zijn wetenschappelijk vastgestelde feiten en termen of definities kan hij zuiver blijven functioneren.  

Rechtsgang

Mede vanwege de nieuwe opstelling van Rutte wordt sindsdien bekeken welke berichten wel openbaar kunnen worden. Aangezien het ministerie nog altijd geen besluit had genomen, is de Volkskrant eind april naar de rechtbank gestapt om een snellere beslissing af te dwingen.

*Nogmaals, het merkwaardige feit blijkt zich hier voor te doen dat ook AZ deze bestuurskundige thematiek niet wordt beheerst! Er kan niet zomaar iets gewijzigd worden vanwege de vaste procedures die grondwettelijk in formele zin vastgesteld zijn. En het wordt een hele klus om die te gaan wijzigen. Daarop kan de formatie niet wachten!

De trage afhandeling van het verzoek is opmerkelijk, aangezien Rutte maandag bij Nieuwsuur wederom benadrukte dat bij verzoeken op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) veel meer en veel sneller stukken vrijgegeven moeten worden. De trage behandeling is volgens hoogleraar Wim Voermans veelzeggend. ‘Het ministerie van Algemene Zaken is meestal snel omdat het de expertise heeft en een betrekkelijk goede informatiehuishouding. Dit lijkt in de richting te gaan van traineren, in de hoop dat journalisten opgeven.’

*Geen sprake van trage afhandeling, zoals net uitgelegd. Er dreigt kortom een enorme chaos te ontstaan bij gebrek aan ambtelijk ondeskundigheid die niet hoort te bestaan. Wetenschappelijke paradigma’s blijven bestaan tot het moment dat er nieuwe wetmatigheden vanuit de praktijk blijken ontstaan te zijn. En in dat geval kan zelfs met logisch denken worden gedacht dat het Briefgeheim alleen in het private domein bestaat en niet in de publieke. Maar daarmee zijn problemen die voortvloeien vanuit technische innovaties die digitaal mogelijk zijn geworden, nog niet opgelost.

Meer openheid

In januari beloofde het kabinet meer openheid toen bleek dat bij de toeslagenaffaire documenten onterecht waren achtergehouden. De uitwerking van dit nieuwe beleid kost tijd, laat een woordvoerder namens het ministerie in een reactie weten. Op hoe de recente uitspraken van Rutte zich verhouden tot het verzoek van de Volkskrant wordt niet ingegaan. ‘Hij heeft die uitspraken gedaan als fractievoorzitter van de VVD, daar gaan wij niet over.’

*Dit is een begrijpelijke want logische uitleg, maar dat verhult niet dat de kern van deze zaak een andere is en dat heeft AZ nog niet begrepen. Waar zijn de raadsadviseurs gebleven die wel ‘degelijke’ kennis en inzichten in huis hadden? Of zijn ze aan het twijfelen geslagen vanwege de nieuwe digitale techniek waarvan ze niets begrepen, zoals dat ook het geval was met de algoritmes in het Toeslagendrama? De eerlijkheid gebiedt ook te zeggen dat verslaggever en auteur van deze tekst (Erik Verwiel) dit verband niet blijkt te zien.

‘Bij andere ministeries zijn ook weinig concrete verbeteringen te zien. Sinds begin dit jaar heeft de Volkskrant meerdere besluiten op Wob-verzoeken gekregen waarin nog altijd blokken tekst zijn weggelakt met als reden dat het om meningen van ambtenaren gaat. Bij de verzoeken over het coronabeleid is het ministerie van Volksgezondheid pas aangekomen bij het openbaren van stukken uit de maand februari 2020.

Ook duurt het in veel gevallen nog te lang voordat op een verzoek wordt gereageerd. Gerichte vragen van journalisten om documenten uit andere maanden dan februari 2020 worden door het ministerie genegeerd, omdat het chronologisch stukken wil openbaren. Binnenkort kijkt de rechtbank of zo’n behandeling wel mag.

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/rutte-belooft-openheid-van-zaken-maar-zijn-ministerie-weigert-appjes-en-sms-jes-openbaar-te-maken~b00f8802/