Tags

… *Was ook debat van gisteren van hetzelfde laken een pak, was mijn les duidelijk: Voortaan alléén nog maar naar vak K (van de regering) luisteren. Dat scheelt (me) niet alleen veel ergernis, maar óók een enorme tijdsbesparing. Sterker: wat wordt er in de Tweede Kamer toch veel vergadertijd verspild, zo luidt mijn conclusie. En wat heb ik afgelopen jaren veel tijd verspild… Want gewoon al luisterend een boek lezen heeft ook geen zin. Zou dus bijna aan het Presidium van de Kamer verzoeken om bij grote debatten het kabinet het eerst aan het woord te laten, maar dan heeft de oppositie geen idee hoe op een nog ‘onbekende’ spreektekst moet worden gereageerd en worden alle fracties gedwongen tot enkele korte statements en verder noodzakelijkerwijs alleen  improviseren. Kan ook verhelderend zijn!

Dit heeft wel een voordeel: de inbreng van de fracties wordt puntiger en niet vooraf al ‘opgeblazen’ door de media die een spannend debat beloven, waarmee de fracties hun voordeel kunnen doen: ‘extra in beeld komen’! Want eigenlijk was het debat van gisteren dat op de nachtelijke uren tot 3 uur, bijna een etmaal duurde (te zot voor woorden). Maar als burger heeft het geen zin om het Presidium om een ander vergaderschema te vragen want een interne zaak via het Reglement van Orde. Dus laat ik dat verzoek verder zitten.

Demissionair (Stevo Akkerman, vandaag/Trouw, 30-4-21)

‘Het is nog niet zo lang geleden, tevens een eeuwigheid geleden. De VVD won met Mark Rutte de verkiezingen, de premier kon zich verheugen op de komst van een vierde kabinet met zijn naam, centrumrechts van kleur, precies zoals hij het graag zag. Wel jammer dat hij minder op het CDA zou kunnen leunen en ruimte moest gunnen aan D66. Om de Democraten alvast te intimideren, suggereerde hij het knetterrechtse JA21 als vierde coalitiepartner, en zo zou het formatiespel beginnen.

  • De premier moest zich presenteren als een compleet andere Rutte dan de vorige, een man die het beste alternatief was voor zichzelf, een leider die had gebroken met zijn eigen regeerstijl.

‘Dat was vijf weken geleden, inmiddels zijn we heel ergens anders, namelijk waar we in januari waren gebleven, toen Rutte het ontslag van zijn kabinet indiende. Ik sprak hierboven van ‘de premier’, maar ik had daar ‘demissionair’ aan toe moeten voegen, en dat woord had in de verkiezingscampagne ook veel luider en harder moeten klinken. Nu was het alsof we streeploos van Rutte III naar Rutte IV gingen, en de verkiezingen niet meer waren dan een intermezzo, precies zoals de VVD-leider het zich had voorgesteld. Hoe anders was het gisteren, een paar onthullingen verder. De premier moest zich presenteren als een compleet andere Rutte dan de vorige, een man die het beste alternatief was voor zichzelf, een leider die had gebroken met zijn eigen regeerstijl.

“Hoe zouden de ouders uit het toeslagenschandaal naar dit debat kijken?”, vroegen verschillende Kamerleden zich af, en ze bezwoeren dat de slachtoffers van een wrede overheid voorop moesten staan in de beraadslagingen. Ik heb wel een idee hoe deze ouders hebben gekeken. Ze zullen in de eerste plaats het nieuws uit Trouw in gedachten hebben gehad: de compensatie van gedupeerden dreigt volledig vast te lopen, en wie een afwijzing krijgt, kan daartegen niet in beroep, wat in strijd is met het advies van de eigen juristen van de Belastingdienst. Daarnaast zullen ze hebben gedacht aan wat bleek uit de notulen van de ministerraad: het kabinet maakte zich vooral zorgen over de eigen politieke positie, meer dan over het toegebrachte onrecht, en de angst voor precedentwerking was groter dan de behoefte om zaken recht te zetten.

* De vraag “Hoe de ouders uit het toeslagenschandaal naar dit debat zouden kijken” was duidelijk zichtbaar op het gezicht van Renske Leijten (SP), die haar woede nooit onder stoelen en banken steekt en machteloos toezag hoe het demissionaire kabinet tóch overeind bleef. Voor mij was duidelijk dat alle speculaties voorafgaande aan dit debat door de media aangezwengeld, op complete misrekeningen uitliep en dat moet voor die ouders ook nog frustrerender zijn dan de drama’s die ze zelf al hadden meegemaakt. En dat vanwege het feit dat de informatiehuishouding – lees: geordende documentenadministratie van de overheid door alle bezuinigingen in het verleden compleet in de soep was gedraaid. Herstel van een modern digitaal systeem hoort dus tot de absolute prioriteiten van een komend nieuw kabinet.   

‘Het is een vraag waarop geen prettig antwoord mogelijk is: wat zou het kabinet gedaan hebben zonder druk van kritische Kamerleden en spitwerk van de pers? En in het verlengde daarvan ligt een volgende vraag, door Esther Ouwehand opgeworpen in het debat. Was het eigenlijk wel uit ‘intrinsieke motivatie’ dat het kabinet aftrad of deed Rutte gewoon een stapje terug omdat dat het meeste uitzicht bood op een doorstart?

*Ook een goede vraag: hoe gaat de politiek in de toekomst om met de druk van steeds kritischer Kamerleden én het nieuwe onderzoeksterrein van het ‘spitwerk’ van de onderzoeksjournalistiek? Dat levert dus een nieuwe politieke cultuur op, zoals het kabinet daar nu al mee bezig is.

Waar het na het toeslagenschandaal aan heeft ontbroken, stelde commentator Marc Chavannes deze week, is een ‘reinigingsritueel’. De verkiezingen hadden dat moeten zijn, maar die gingen – met dank aan corona – over andere zaken. En ik blijf na deze toestand, die een crisis is geworden van de Nederlandse politiek als zodanig, met twee kwesties zitten. Eén: moeten we niet, ook vanwege eerdere ervaringen, een maximum stellen aan de termijn van premiers? En twee: voor welke precedenten was het kabinet zo bang? Is dat geen onderzoek waard?

*Nuttige opmerking van Marc Chavannes om het begrip ‘reinigingsritueel’ zo centraal te stellen, want dat is het aspect dat altijd in de politiek vergeten wordt. Ikzelf heb tijdens de aanloop naar de verkiezingen op deze plaats geschreven dat de verkiezingen uitgesteld moesten worden omdat corona het niet toeliet om toekomstverkenningen op papier te zetten als je nog geen idee hebt hoed die toekomst eruit ziet, want nog niet wetenschappelijk verantwoord onderzocht. Dan kun je dus niets anders dan nieuwe verkiezingen uitschrijven als Rutte IV eerst zijn eigen chaos en rommel heeft opgeruimd. Dan pas is de weg naar een nieuw kabinet, al dan niet met nieuwe verkiezingen – pas begaanbaar en mogelijk geworden. Dus heeft het kabinet ook een verkeerde inschatting gemaakt door de verkiezingen toch door te laten gaan, zonder dat een afrekening op het gevoerde beleid mogelijk werd, want die bestaande crisis was nog niet voorbij. Onder die situatie hebben verkiezingen dus geen zin. (Denk)foutje, bedankt!

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1239/articles/1344516/2/1