Tags

Stelling: Als dit covidbeleid na beëindiging geëvalueerd wordt in samenhang met de overige crises die we de afgelopen vijftien jaar hebben meegemaakt in mondiaal of EU-verband vanaf 2007/2008, zal blijken dat een dergelijke crisis alleen kan worden aangepakt door een strak regime (zoals door Marcel Levy keer op keer benadrukt), dat geen ruimte biedt voor polarisatie en controlerende machten die menen op de stoel van de regering zitting te gaan nemen. Maar toegegeven, dat past niet in onze sensatiecultuur die de media oproepen en daarmee ook iedere snelle oplossing in de weg staan. Dan krijgen de grootste stuurlui aan de wal het weer voor het zeggen en dat vertraagt en vertroebelt alles weer.

Sterker, ieder wekelijks coviddebat in de Tweede Kamer wordt daarmee overbodig, want puur informatief en niet ter beoordeling waar nog niemand aan toe is. De media en het publiek verspillen daar hun tijd aan (voor de parlementariërs hun brood zullen we maar stellen) terwijl de toeschouwer de tijd krijgt om zijn eigen evaluatie op te stellen en die in te brengen in het publieke debat na afloop bij de finale evaluatie Kamerbreed.

Crisisreflex? Een polderreflex zul je bedoelen (Wouter ten Have en Vittorio Busato, Opinie/fd, 19 apr 21)

Constant overleggen, zoeken naar consensus en velen betrekken. Dat doet het kabinet rond het coronabeleid. Zo’n polderreflex hebben we juist niet nodig, schrijven hoogleraar Wouter ten Have en psycholoog Vittorio Busato.

‘Het is hoog tijd om afscheid te nemen van de zichzelf almaar herhalende crisisreflex, waarin controle en sturing van bovenaf én de korte termijn regeren.’ Dat stellen de hoogleraren Harry Garretsen en Janka Stoker in hun expertbijdrage ‘Kabinet heeft nu de kans crisisreflex te laten varen’. Er wordt ons inderdaad te weinig een langetermijnperspectief geboden. Maar om ons kabinet nu een ‘crisisreflex’ in de bestrijding van de coronapandemie toe te dichten gaat wel heel ver.

Geen strakke aansturing

De welhaast plichtmatige persconferenties van premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge om de paar weken, waarvan de inhoud vooraf grotendeels al is gelekt, kunnen toch moeilijk als schoolvoorbeelden gelden van het stimuleren van een gevoel van noodzaak en urgentie dat past bij echt crisismanagement. Laten we er niet omheen draaien: vanuit veranderkundig perspectief is het onbegrijpelijk hoe het inmiddels demissionaire kabinet deze crisis heeft aangepakt. Niets crisisreflex, niets strak sturen en controleren. In plaats daarvan is het vooral overleggen, zoeken naar consensus en de kring van betrokkenen vergroten dat de klok slaat. Kortom, een polderreflex.

Als professionals begrijpen we dat Garretsen en Stoker graag meepraten vanuit hun eigen discipline en hun eigen perspectief (en empirisch onderzoek) willen inbrengen. Als wetenschappers begrijpen we dat het gaat om nuance en de onderbouwing van claims. Daarbij geldt: wetenschappers moeten het oneens zijn, anders had je er maar één nodig.

‘Een heldere uitleg vergroot het draagvlak van de gekozen aanpak. Dáár gaat het om in een crisis’

Maar in een crisis gaat het nu juist niet om nuances maar om hoofdlijnen – en daar met verstand aan vasthouden. Je zoekt een kleine groep met de beste mensen (experts) en je stuurt op een aantal indicatoren, zoals bijvoorbeeld het terugdringen van het aantal ic-opnames, het aantal ziekenhuisopnames, het aantal sterfgevallen, het aantal besmettingen en het percentage bijwerkingen van een vaccin. Blijkt de richting goed en worden de gewenste resultaten zichtbaar, dan houd je vast aan die ingezette lijn.

Voortdurende nuance en uitsluiting van alle risico’s leiden daarbij niet tot het gewenste tempo om uit een crisis komen, integendeel. Wetenschappelijke studies laten niet voor niets zien dat mensen crisisbeleid met een duidelijke rationale rechtvaardiger vinden, ook al is die voor hen persoonlijk minder gunstig.

Waardering voor het resultaat

Niet iedereen hoeft het in een crisis dus met besluiten eens te zijn. Maar zolang je als crisismanager duidelijk maakt waarop beslissingen gebaseerd zijn, hier transparant over bent en geen consensus nastreeft, zal de optelsom zijn dat je uiteindelijk niet van iedereen applaus krijgt maar wel waardering voor het resultaat. Een heldere uitleg vergroot het draagvlak van de gekozen aanpak. Dáár gaat het om in een crisis.

En daar ontbreekt het nog altijd aan bij ons zwalkende kabinet. Wat dat betreft was de persconferentie van vorige week qua duidelijkheid in communicatie weer een nieuw dieptepunt. Niet voor niets is er stevige kritiek vanuit de medische hoek op de ingezette vaccinatiestrategie, om over het vaccinatietempo nog maar te zwijgen.

Wás er maar een crisisreflex te zien bij het kabinet, in plaats van de polderreflex. Dan hadden we nu allemaal meer perspectief gezien.

[Wouter ten Have is hoogleraar organisatieverandering aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Vittorio Busato is psycholoog, auteur en journalist.]

https://fd.nl/opinie/1380497/crisisreflex-een-polderreflex-zal-je-bedoelen-gsd1caMWljSF