Tags

Stelling: In mijn algoritmeblogs van gisteren gaf ik aan dat het vertrouwen in programmeurs op drijfzand was gebaseerd omdat buiten die ‘ICT’ers’ om niemand begreep wat ‘er verkeerd’ was aan ‘dié’ techniek van algoritmeproductie. En dat heeft ons maatschappelijk en vooral fiscaal opgebroken, want ondeugdelijke ‘instrumenten’ werken alleen effectief op de commerciële markten en niet binnen overheidsdiensten. Daarom dient de ‘Rijksoverheid’ namens alle afzonderlijke lagere belastingdiensten aan ICT-faculteiten in den lande opdracht te geven om uit te zoeken waar die ‘techniek’ is ontspoord, want het gaat bij wijze van spreken om methoden (en technieken) zoals in de modellenbouw van de ‘statistiek’ waar vakeconomen zich mee bezighouden om de macro-economische data te verwerken. Ook die statistieken (CPB, CBS, SCB en PBL) zijn nog lang niet volmaakt, maar dát kan worden geweten aan nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen die technisch gesproken in de statistieken nog onverklaarbaar zijn omdat de economische theorie nieuwe wetmatigheden nog niet kent. En zoals gisteren aangegeven ‘weten’ algoritmes niets van artikel 1 Gw over discriminatieverbod. Dus algoritmes die daarmee werken kunnen allemaal de prullenbak in tot er nieuwe generaties binnen die techniek geboren zijn die wel de juiste verbanden kunnen detecteren.

Fraudeaanpak en belastingmoraal op losse schroeven door toeslagdrama (Ulko Jonker, Overheid/fd, 16-4-21)

In het kort:

  • Fraudeaanpak stokt door vrees bij de Belastingdienst voor beschuldigingen van racisme.
  • Medewerkers beschuldigd van discriminatie en ‘knevelarij’.
  • Bonden pleiten voor snelle uitvoering van aanbevelingen commissie Uitvoeringsorganisaties.

De Belastingdienst bevindt zich op een hellend vlak door repercussies van het kinderopvangtoeslagdrama. ‘Steeds meer goed functionerende onderdelen van de dienst staan onder druk’, zeggen de vier vakbonden die bij de dienst actief zijn in een gezamenlijk brandbrief aan het FD. ‘Dit zal invloed hebben op de toekomstige belastingopbrengsten’, verwachten ze.

De belastingmoraal komt in het gedrang, handhaving staat onder druk en bij de werving van nieuw personeel speelt een slecht imago op. Mogelijke fraudezaken worden niet meer uitgezocht omdat de teams die daarmee belast waren zijn opgeheven in de nasleep van de toeslagaffaire, of omdat medewerkers bang zijn dat ze van racisme worden beschuldigd, schrijven de bonden AC/NCF, FNV Overheid, CNV Overheid en CMHF. Samen vertegenwoordigen zij ongeveer een derde van de medewerkers.

Druk op functioneren

Ze vroegen hun leden en andere medewerkers bij de grootste overheidsorganisatie van Nederland (32.000 fte’s) naar voorbeelden van druk op het functioneren van de dienst. Tegenover het FD voeren ze er 27 op. Ze hebben betrekking op de haperende handhaving en controle, de deuk in de belastingmoraal, moeizame klachtbehandeling, verruwing van het contact met de belastingplichtige, verminderde wervingskracht en de politieke druk die op de dienst wordt gelegd.

De leiding van de Belastingdienst laat in een reactie weten dat het moeilijk is een beeld te schetsen voor de hele organisatie. Wel is bekend dat applicaties voor fraudesignalen zijn stilgelegd vanwege privacyvereisten. Ook wordt erkend dat ‘de ernst van de meldingen bij de Belastingtelefoon lijkt te zijn toegenomen’. Belastingplichtigen dreigen vaker met juridische stappen en het persoonlijk aansprakelijk stellen van medewerkers, maar cijfers daarover zijn niet voorhanden.

Steeds stroever

De relatie met burgers en bedrijven is sinds de negatieve publiciteit en beeldvorming over de dienst Toeslagen, een klein onderdeel van de Belastingdienst, steeds stroever aan het worden blijkt uit de rondvraag van de bonden. Beschuldigingen van racisme en knevelarij zijn aan de orde van de dag bij klachten en in gerechtelijke procedures, zo melden medewerkers.

Belastingbetalers dreigen met melding van een klacht bij ‘een van de bekende Kamerleden’, waardoor de betrokken ambtenaren ‘op eieren gaan lopen’, zeggen de bonden.

‘Burgers en advocaten accepteren niet dat er echt niet meer informatie beschikbaar is. Het ontbreekt aan vertrouwen dat de dossiers die de Belastingdienst aanlevert compleet zijn, en dit leidt tot onwerkbare situaties’, aldus de bonden. Medewerkers ervaren in contacten met burgers, via de Belastingtelefoon, aan de balie en bij de Douane, ‘steeds meer agressiviteit’.

Begrijpelijke woede

De bonden vinden het begrijpelijk dat de woede over de kinderopvangtoeslagaffaire een uitweg zoekt. Maar ze vinden dat de aanhoudend negatieve aandacht afleidt af van de oplossing van problemen en de rust en tijd die daarvoor nodig zijn.

Ze onderschrijven de aanbevelingen van de parlementaire commissie Uitvoeringsorganisaties, die pleitte voor meer aandacht voor de uitvoerbaarheid van het beleid en meer waardering en zeggenschap voor de professionals in de uitvoering om de ‘menselijke maat’ te mogen hanteren.

Dit moet ‘per direct’ worden opgepakt binnen de driehoek Tweede Kamer, het departement van Financiën en de Belastingdienst, vinden de bonden. Dan kan ‘de benodigde rust worden bereikt’.

Onrust aangewakkerd

In plaats daarvan wordt de onrust juist nog aangewakkerd door de omstreden en politiek afgedwongen opsplitsing van de dienst in de traditionele fiscus, dienst toeslagen en Douane, luidt de kritiek van vakbondsvertegenwoordigers. Die werd ruim een jaar geleden door minister van Financiën Wopke Hoekstra opgelegd, maar de toen door de Tweede Kamer geëiste ‘haalbaarheidstoets’ is er nog steeds niet.

De genereuze afwikkeling van het toeslagdrama zet intern ook kwaad bloed. Zo krijgen gedupeerden altijd een schadevergoeding van minimaal €30.000, ook als ze maar een fractie daarvan aan materiële schade hebben gelegd. ‘Dit tast het rechtvaardigheidsgevoel van de medewerkers aan en werkt demotiverend’, zeggen de bonden.

Positieve discriminatie

Ook wordt gewezen op de mogelijk positieve discriminatie die ontstaat door de toeslagaffaire. Zo wordt een belastingadviseur over wie het vermoeden bestaat dat hij betrokken is bij een aangifte met frauduleuze bewijsstukken, niet verder onderzocht omdat hij ‘gezien zijn naam wellicht een allochtone achtergrond heeft en het verwijt van racisme op de loer ligt’.

Ook merken de belastingmedewerkers dat steeds meer ondernemers en burgers verwachten dat ze door de Belastingdienst ‘bediend’ worden. Ook valt in contacten precies te volgen wat er in de media en politiek wordt gezegd.

Mediateksten

‘Mensen reageren niet inhoudelijk met hun eigen casus of probleem, maar gebruiken de teksten van media en politiek om hun gelijk te krijgen. Daar is niet tegen aan te reageren voor medewerkers die hun best doen om een individueel probleem te behandelen’, aldus de bonden.

Controleurs van de afdeling Midden- en Kleinbedrijf van de fiscus krijgen te maken met adviseurs van het gecontroleerde bedrijf die bij aankondiging van een correctie op de aangifte de controleurs meteen beschuldigen van ‘knevelarij’ en een klacht aankondigen, onder verwijzing naar de toeslagaffaire.

Aangifte

Het waren de staatssecretarissen van Financiën Hans Vijlbrief en Alexandra van Huffelen (beiden D66) zelf die vorig jaar aangifte deden tegen de Belastingdienst van ‘knevelarij’ (onrechtmatige invordering) en ‘beroepsmatige discriminatie’. Het Openbaar Ministerie legde de aanklacht terzijde na ‘zorgvuldige beoordeling van feiten en omstandigheden’.

Maar de echo ervan blijft dus hoorbaar. ”Bij een klacht is standaard de stelling dat er sprake is van racisme aan de kant van de Belastingdienst’. Ook de inspecteur Grote Ondernemingen, die gewoonlijk met professionele partijen te maken heeft, wordt beschuldigd van knevelarij. ‘Al twee keer, in de 26 jaar daarvoor nul keer’.

Ook wordt gedreigd met melding van een klacht bij ‘een van de bekende Kamerleden’, waardoor de betrokken ambtenaren ‘op eieren gaan lopen’, zeggen de bonden. Dat gaat over CDA’er Pieter Omtzigt en SP’er Renske Leijten, die de toeslagaffaire ontrafelden en de Belastingdienst in de beklaagdenbank plaatsten.

Wervingskracht onder druk

Neemt de wervingskracht van de Belastingdienst, die dit jaar minimaal 2500 fte’s moet aantrekken, af door de negatieve berichtgeving? De fiscus is permanent op zoek naar fiscalisten, accountants, fata-analisten en IT’ers. De bonden noemen het voorbeeld van twee ICT’ers die op het laatste moment hun al afgesproken arbeidsovereenkomst afzegden vanwege negatieve berichtgeving. ‘De opgegeven reden van de terugtrekking: de Belastingdienst is niet goed voor ons cv’. Maar de Belastingdienst zelf kent slechts ‘enkele gevallen’ van sollicitanten die zich terugtrokken vanwege de berichten over de Belastingdienst. Het aantal sollicitanten nam vorig jaar juist toe tot 50.000 (tegen 38.000 in 2019). De vakbonden krijgen overigens signalen dat ook medewerkers die al langer bij de fiscus werken en daar ooit trots op waren niet meer vertellen waar ze werken of de dienst vroegtijdig verlaten. ‘Vanwege de enorme negativiteit die om ons heen hangt’.

*Dit artikel gaf duidelijk inzicht in de juiste beeldvorming over wat aan het gezag van overheidsdiensten schort.

https://fd.nl/economie-politiek/1380455/fraudeaanpak-en-belastingmoraal-op-losse-schroeven-door-toeslagdrama-gpd1caMWljSF