Tags

Herman Tjeenk Willink moet deze week duidelijk maken hoe het verder moet met de formatie, maar één ding staat vast: partijen kunnen niet langer om Rutte heen.

(…)

INFORMATIE IS MACHT: Informateur Herman Tjeenk Willink heeft na vrijdag alle 17 fractievoorzitters gesproken. Begin deze week moet hij duidelijk maken hoe het verder moet met de formatie. Het is voorstelbaar dat hij nog wat verdiepende gesprekken wil voeren met de beoogde coalitiekandidaten VVD, D66 en CDA. Ja, VVD mét Mark Rutte. Een kabinet met Rutte leek onwenselijk voor een aantal partijen, maar een VVD zonder Rutte bleek onbereikbaar. Nu die partij de rangen sloot en om hem heen ging staan, leek niemand zich meer aan een harde opstelling te wagen. Tekenend: GroenLinks heeft geen vertrouwen meer in Rutte, maar het is aan de informateur „hoe we verder gaan”.

VVerDampt: Steeds duidelijker wordt dat D66 en CDA nadrukkelijker ruimte laten om wel met Rutte te praten over een mogelijk kabinet, schrijft NRC-redacteur Lamyae Aharouay. Hun motief? Het vinden van meerderheden. CDA wil niet onderdeel zijn van een kabinet met D66 en verder alleen linkse partijen. En dat maakt het voor D66 lastig om VVD uit te sluiten. Kortom: de VVD is onmisbaar. En Rutte is onmisbaar voor de VVD. Niemand in die partij durfde een andere premierkandidaat voor te stellen. Ergo: na 15 jaar Rutte-leiderschap is de tegenmacht in VVD vrijwel verdampt.

Oude wens: De informatie wemelt van de frases ‘dualisme’, ‘herstel van vertrouwen’ en ‘nieuwe bestuurscultuur’. Zij vormen de kern van de formatieopdracht van Tjeenk Willink. Die roep klinkt al sinds de jaren 80 en komt van niemand minder dan de huidige informateur, Herman Tjeenk Willink. In 1985 zei hij: „Het parlement heeft te weinig controle op de macht.” NRC-redacteur Tom-Jan Meeus constateert dat sinds medio jaren 90 talrijke autoriteiten de schade van de overheidsverbouwing onder Ruud Lubbers (1982-1994, CDA) aan de kaak stelden. Er zijn twee redenen waarom de Kamer, die formeel alle benodigde tegenmacht heeft, die zo weinig gebruikt: kleinere partijen met principiële posities vragen in een formatie om grenzen. Zie de ChristenUnie in 2017 over medisch-ethische kwesties. En als één partij bijzondere toezeggingen gedaan krijgt, willen andere partijen die ook – zo ontstaan „regeerakkoorden als telefoonboeken”. Wie dit inruilt voor meer dualisme, zal ervaren dat vooral grote partijen profiteren.

En nu? Over maximaal twee weken moet het eindverslag van de informateur klaar zijn. Met de publicatie daarvan, worden ook de notulen van de gesprekken met de fractievoorzitters openbaar, zoals de Tweede Kamer dat in een motie heeft geëist.

NRC De Haagse Stemming https://www.nrc.nl/index/den-haag/