Tags

(Sanne Kanis, Column/fd, 10 apr 21)

Het is inmiddels bijna een maand na de landelijke verkiezingen: tijd voor reflectie. Welke rol speelden de media in het beïnvloeden van kiezers in hun politieke keuze? Was dit een breuk ten opzichte van andere verkiezingsjaren?

Een groot schandaal op sociale media bleef, vooralsnog, uit. De echte beïnvloeding van de kiezer vond niet plaats op deze platforms, maar aan de talkshowtafel. ‘Wat volgens politicoloog Léonie de Jonge de partijen echt helpt, is de aanwezigheid in live talkshows’, meldde NRC vorige maand. ‘Dan zit er geen rem op’, werd De Jonge geciteerd. ‘Baudet vertelt zoveel onwaarheden en verdraaiingen dat geen presentator ertegenop kan. (…) Er is een verschil tussen verslag doen en iemand een podium bieden. Wat is je rol als journalist? Ben je hoeder van de democratie of passief doorgeefluik?’

Een treffende observatie, die het veranderende karakter van talkshows goed blootlegt. De talkshow wordt steeds vaker een niet-kritisch doorgeefluik van meningen, met beginnende trekjes van een socialemediaplatform. Met één groot verschil. Een socialemediaplatform is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de berichten (Sectie 230 — de Communications Decency Act uit de Verenigde Staten). Een talkshow is dat wel, een redactie selecteert onderwerpen.

De talkshow wordt steeds vaker een niet-kritisch doorgeefluik

Zo krijgt de talkshowpresentator de rol van curator: welke richting sla ik in, hoe duid ik dit antwoord en hoe controleer ik of mijn gast de waarheid spreekt? Een onafhankelijke, journalistieke verantwoordelijkheid, dunkt me. Toch klinkt de mening van deze ‘curator/moderator’ steeds meer door. Zo zei NPO 1-zenderbaas Remco van Westerloo er geen moeite mee te hebben dat Fidan Ekiz in De Vooravond haar mening verkondigt.

Een groot onderdeel van het produceren van een talkshow is de selectie van gasten. Waar je als Jan, Piet, Joris of Corneel zomaar een account kunt aanmaken op Twitter en Facebook, en je zegje kunt doen zonder je te legitimeren, is dat op tv niet het geval. Daar moet je immers een staat van dienst hebben, voordat je mee kunt kletsen aan de kanovormige tafel van Eva, Beau of Jort. Een belangrijk element, maar ook dit aspect kantelt in de richting van sociale media. Steeds vaker wordt radicaal rechts uitgenodigd, waardoor legitimatie plaatsvindt. ‘Ondanks antisemitische of anderzijds racistische uitspraken wordt bijvoorbeeld FVD beschouwd als een “normale” partij’, aldus De Jonge in haar onderzoek (NRC).

Een ander fundamenteel verschil is de beloning van de twee media. Bij sociale media draait het om ‘kliks’, bij talkshows om het produceren van hoogwaardige journalistieke content die de democratie beschermt. Of is deze doelstelling langzaam tanende, en gaat het inmiddels om kijkcijfers?

Aan u het oordeel. Inmiddels ben ik afgehaakt bij talkshows. Ik zit niet te wachten op de zoveelste mening van een presentator, die als doel heeft oneliners te ontfutselen aan radicaal-rechtse gesprekspartners om zo de netmanager tevreden te houden.

*Inderdaad bedenkelijke ontwikkelingen, waardoor ik ook afhaak. Met de kanttekening erbij dat de presentatoren in het algemeen te jong zijn om zelf ‘voldoende’ kritisch vermogen tentoon te kunnen spreiden. Politieke inzichtvorming op journalistieke opleidingen schiet tekort.

https://fd.nl/futures/1379125/talkshow-als-socialemediaplatform-hkd1capeuFHp