Tags

Stelling: Groot gelijk heeft emeritus hoogleraar Van den Berg met zijn advies dat de formatie beter kan wachten tot de covidcrisis voorbij is, als tenminste de pandemie ooit echt voorbij gaat, wat volgens experts hoogst onzeker is. Een nieuw kabinet moet overzicht hebben wat de effecten zijn geweest van deze crisis en dan vooral in economische zin, omdat alleen op basis van die data nieuwe beleid kan worden gevormd. Daarmee is ook impliciet aangegeven dat de formatie best een poosje mag gaan duren om dat einde van de crisis te laten plaatsvinden. En als dat niet gebeurt, dan is regeren zinloos geworden, want dan stort economisch alles in.

(Joop van den Berg, Ten eerste/de Volkskrant, 23-3-21)

Kalm aan, adviseert oud-senator Joop van den Berg (PvdA) de verkenners. Het kabinet heeft de handen vol aan de coronacrisis.

[Joop van den Berg, volgende maand 80, is de nestor onder de staatsrechtkenners. De Nederlandse parlementaire geschiedenis is zijn expertise.]

Alle zeventien gekozen lijsttrekkers gaan om de beurt, maandag en dinsdag, langs bij de twee verkenners in de kabinetsformatie: Annemarie Jorritsma, VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer, en Kajsa Ollongren (D66), demissionair minister van Binnenlandse Zaken. Wat vindt hij van deze keuze?

Van den Berg: ‘Verrassend, ik had alleen een VVD-verkenner verwacht. Jorritsma is mede-uitvinder van Paars. Dat kon nog wel eens lastig worden voor het CDA.’

Wat verwacht u van de verkenners?

‘Als ik hen was, zou ik adviseren de echte formatie even vooruit te schuiven. Tast wel de mogelijkheden af, de ideeën die er leven, ook al zullen er vast weer types zijn die de kaarten tegen de borst houden. Vooruitschuiven klinkt weinig daadkrachtig, maar er zijn goede redenen voor.

‘Ten eerste is voorlopig nog alle energie nodig voor de bestrijding van de coronacrisis. Dat gaat niet alleen om de noodzakelijke gezondheidsmaatregelen, maar ook om de economische gevolgen van de crisis. Laat je daarvan niet afleiden. Ondanks de ontslagindiening in januari is het kabinet op dit punt missionair gebleven. Maak dat karwei af.

‘Een andere reden is dat de formatie complex wordt. Daar kun je geen halve aandacht bij gebruiken. Dat weet ik nog van 1977: halve aandacht betekent dubbele tijd. (De formatie duurde toen 201 dagen, red.) Je moet voortdurend van het een naar het ander. Destijds leidde dat tot allerlei kleine en grotere irritaties.’

Premier Rutte opperde een nationaal herstelplan, voorafgaand aan de formatie, waarover in elk geval de partijen uit het beoogde nieuwe kabinet het eens moeten zijn.

‘Daar is iets voor te zeggen, want dan haal je het niet-gezondheidsdeel uit de coronacrisis naar voren. Alleen denk ik dat hij onderschat hoeveel complicaties dat met zich meebrengt. Wat valt er wel onder, wat niet? D66 zegt: je moet ook onmiddellijk met het klimaat beginnen, want dat kan niet wachten. Dan zit je meteen in volle omvang in de formatie. Als alle dingen samenhangen, kun je ze maar beter ook in samenhang bespreken.’

Dus eerst corona en, zeg, vanaf 1 juli de kabinetsformatie?

‘Ja, als de winkels weer open zijn, de bedrijvigheid is hersteld en je het idee hebt dat de trein weer gewoon rijdt, dan ga je je met de andere dingen bezighouden. We weten toch van 2017 hoe ongelooflijk veel tijd en inspanning in de formatie gaat zitten? Die duurde 225 dagen.

‘Dan heb ik het er nog niet eens over dat je aan een aantal mensen ziet dat ze behoorlijk moe zijn geworden in die crisis. Ik denk dan: overspan jezelf niet nodeloos. De Grondwet maakt er geen bezwaar tegen, want formeel is er geen relatie tussen verkiezing en kabinetsformatie. Alleen moet de Tweede Kamer wel expliciet het besluit nemen met zo’n procedure akkoord te gaan. Dat kan de nieuwe Kamer in zijn eerste vergadering op 31 maart beslissen.’

Ziet u ook bezwaren?

‘Dit kabinet is afgetreden om de toeslagenaffaire. Het heeft zelf erkend dat het met het eigen gezag niet zo goed meer zat. Dat is een vlek, al lijkt die affaire geen zichtbare impact te hebben gehad op de uitslag. CDA en SP zijn niet beloond. Een ander bezwaar is dat je tijd verliest om een beleidsrelevante begroting voor Prinsjesdag voor te bereiden. Maar per saldo denk ik dat mijn idee houtsnijdt.’

*Joop van den Berg heeft volkomen gelijk.

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1212/articles/1322246/7/1