Tags

De adviseurs | Sigrid Kaag twijfelde, maar adviseurs zagen in haar al langer een droomkandidaat.

Mark Lievisse Adriaanse, nrc.nl, 11 maart 2021 om 16:24

Zelfverzekerd zit Sigrid Kaag deze weken aan de talkshowtafels. In die debatten meet de lijsttrekker van D66, sinds 2017 politicus, zich aan ervaren debaters als premier Mark Rutte. Loopt ze daarna de studio uit, dan staat daar altijd één vrouw op haar te wachten. Zij is er ook bij als Kaag op het congres een speech geeft, of bij een partijavondje is.

*Klopt, Sigrid Kaag is niet alleen zelfverzekerd, maar ook soeverein aan het optreden met als eerste in ons land een visie die direct overtuiging uitstraalt. Beter dan welke andere kandidaat dan ook.

Carla Pauw (70) deed dat al toen de D66-leider nog Alexander Pechtold heette, en daarvoor Els Borst, Hans van Mierlo. Ja, zelfs eind jaren zeventig zat ze al naast toenmalig partijleider Jan Terlouw op de achterbank als hij het land in ging. Die omschreef haar als „een van de beste politieke talenten die ik ken”. Partijgenoten noemen Pauw „het stille geweten van D66”.

Dus dat Pauw ook nu de lijsttrekker souffleert, is geen verrassing. Het moment waarop ze voor het eerst opduikt in de omgeving van Kaag is dat wellicht wel: rond diens aantreden als minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in oktober 2017. Omdat Kaag dan nog geen huis in Nederland heeft, trekt die in de eerste weken bij Pauw in. In de woonkamer leert ze D66 en Pauw beter kennen. De twee D66’ers zijn sindsdien onafscheidelijk.

Pauw is een van de partijkopstukken die ervan overtuigd is dat de nieuwkomer partijleider moest worden – al ver voordat Kaag dat zelf vond. ‘Officieel’ nam Kaag begin vorig jaar, tijdens een vakantie in Jeruzalem, het besluit zich te kandideren, waarna fractievoorzitter in de Tweede Kamer Rob Jetten en minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) lieten weten niet beschikbaar te zijn als lijsttrekker. Maar volgens ingewijden was binnen de partij al veel langer duidelijk dat Kaag het moest worden: in de wat apolitieke, internationalistische, ervaren ex-diplomaat zagen veel D66’ers de ideale nieuwe lijsttrekker. Ze moest er alleen zelf nog van overtuigd worden.

Die spanning is te zien in de documentaire Sigrid Kaag: Van Beiroet naar Binnenhof. Kaag spreekt daarin meermaals haar twijfels uit over het lijsttrekkerschap. In het najaar van 2019 spreekt ze voor het eerst het partijcongres toe. In de kleedkamer oefent ze haar speech, met hulp van Pauw en politiek assistent Duane van Diest. Die ervaren oud-fractiemedewerker is in 2017 door de partij naast haar gezet op het ministerie en vormt de brug tussen partij, fractie en Kaag, en is uitgegroeid tot een vertrouweling. Ook campagneleider en Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma schaaft mee aan het verhaal van de vrouw die op dat moment slechts een van de drie mogelijke lijsttrekkerskandidaten is. Kan ze niet zeggen dat D66 misschien eens moet laten zien „wat het ís om een vrouwelijke premier te hebben”, stelt hij voor.

Het partijapparaat begint zich steeds meer met Kaag te bemoeien en bereidt zorgvuldig haar lijsttrekkerschap voor. D66 presenteert haar graag als buitenstaander, iemand ook die meer aantrekkingskracht zou hebben dan alleen de partij D66. Het lijkt op de campagne rond Els Borst in 1998: een ervaren medicus die van buiten Den Haag naar het kabinet was gehaald, door de partij werd klaargestoomd en vervolgens als frisse buitenstaander de campagne in moest.

Maar nadat Kaag in september is verkozen tot lijsttrekker, hapert ze. In interviews geeft ze onzekere antwoorden, in de partij wordt gevreesd dat ze in het debatgeweld van een verkiezingscampagne ten onder kan gaan. Vertrouwelingen zien hoe Kaag zoekende is, worstelt met vragen of ze niet te veel in een mal geduwd wordt. Werd de campagne, bijvoorbeeld met het sterk op haar gerichte ‘Team Kaag’, niet té persoonlijk? Wilden ze niet dat Kaag iemand werd die ze niet is?

Met die vragen gaat de katholieke Kaag geregeld te rade bij Joost Röselaers, een remonstrantse predikant en D66-lid. De twee ontmoetten elkaar anderhalf jaar geleden, toen Kaag bij de remonstranten een lezing hield over tolerantie. Hun gesprekken gaven vorm aan de preek die Kaag begin vorig jaar uitsprak in de remonstrantse kerk Naarden-Bussum rond het thema ‘Recht doen, trouw betrachten en wandelen met God’ (Micha 6:8). Het is een persoonlijk relaas, waarin ze uitgebreid put uit de Bijbel en zegt te wensen „dat wij dat vertrouwen dat wij moeten hebben in God, ook in elkaar hebben”.

De twee praten vooral over spiritualiteit en moraliteit. Röselaers: „Ik ben geen politiek dier, dus zal haar niet adviseren om Wopke Hoekstra ergens op te pakken. We hebben het vooral over zingeving: hoe kan ze trouw aan zichzelf blijven? Dat is de vraag waar ze het meest mee worstelt.”

De laatste tijd „zit Kaag meer in haar kracht”. Röselaers merkt het aan de woorden die ze gebruikt, die meer uit haarzelf zouden komen dan uit het campagneteam. Aan de „vrijmoedigheid” ook waarmee ze volgens hem debatten aangaat.

Met succes: Kaag lijkt, kijkend naar de peilingen, momentum te krijgen, net op het moment dat het ertoe doet. Dat komt ook door het vele oefenen voor debatten en interviews met onder meer campagneleider Sjoerdsma, minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat).

Röselaers: „Als ik haar nu zie in de campagne, dan denk ik: zo ken ik haar. Ze moest aan het begin erg haar plek vinden, de teksten pasten niet bij haar. Omgekeerd zullen de mensen die sinds de luier D66’er zijn ook aan haar hebben moeten wennen. Ze heeft minder dan aan het begin het gevoel dat ze zich moet bewijzen als D66’er.”

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/03/11/na-veel-oefenen-heeft-sigrid-kaag-heeft-haar-plek-gevonden-a4035181