Tags

Net nú versoepelen, dat roept vragen op (Pim van Dool, In het nieuws/nrc.nl, 25-2-21)  

Analyse | Kamerdebat Corona

Tweede Kamer Het coronadebat leek een beetje een verkiezingsdebat. Demissionair premier Mark Rutte kroop in zijn rol als crisismanager en kwam niet echt in de problemen.

Het eerste grote lijsttrekkersdebat is officieel pas vrijdag op Radio 1, maar het woord ‘verkiezingen’ viel woensdag vaak in de Tweede Kamer. Demissionair premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte moest daar de nieuwste versoepelingen van zijn coronabeleid verdedigen, die volgens sommige oppositiepartijen precies drie weken voor de stembusgang een verdachte timing hadden. SP-leider Lilian Marijnissen begreep ook de volgorde die Rutte hanteerde niet: wel de kappers open, niet eerst stoppen met de avondklok, zoals hij eerder had beloofd. „Ik vraag me af of het de verkiezingskoorts is die hier overheerst of dat ze het gewoon niet meer weten.”

*Omdat ik het Kamerdebat heb gevolgd hoef in de Handelingen er niet  op na te slaan om te weten dat in bovenstaand citaat Lilian Marijnissen twee denkfouten maakt. Om met het eerste punt te beginnen, de volgorde van versoepelingen omdat in een vorig debat Rutte beloofde om de avondklok als eerste weer af te schaffen. Toegegeven, zulke beloften of toezeggingen zijn gewoon stom en dat is een foutje dat keer op keer weer door Rutte wordt gemaakt omdat hij te snel spreekt en dat is een handicap van hem. Maar je kunt nooit zulke beloften toen omdat met het verstrijken van de tijd tot nieuwe prioriteiten kunnen dwingen. In dit geval had Rutte ook geen andere keuze vanwege de toenemende druk om tot versoepelingen ober te gaan want het draagvlak voor dit beleid vermindert met het uur.

*De bevolking heeft er schoon genoeg van. Ik zou dus de tegenovergestelde strategie hebben gevolgd: kies voor die publieke druk in plaats van de adviezen in, maar dan wel op voorwaarde dat als de besmettingsgraad oploopt, dat de oppositie dan niet met klachten hoeft aan e komen. Dan is het gedaan met dat gejammer van de collectieve oppositie. Dus geen kinderachtigheden als kappers wel open terwijl dat al continu onverstandig was en dus het eerste grote punt bij de slotevaluatie in de Kamer zal worden. Hier moesten dus nieuwe prioriteiten worden vastgesteld op straffe van algehele opstand van de bevolking.

*Geen kwestie dus van “niet meer weten” zoals Marijnissen beweerde tegenover Rutte. Zo kinderachtig heb ik het zelden aangehoord in Kamerdebatten. Een dik minpunt voor *deze* oppositie, waarvan alleen maar gehoopt kan worden dat de nieuwe Kamer wat meer slim kan gaan opereren. Het hele debat was dus niet om aan te horen, om dat cliché maar weer van stal te halen. Diep droevige wanvertoning.           

‘Meer dan bij eerdere coronadebatten stonden de fractievoorzitters, van wie de meesten ook lijsttrekker zijn, te popelen bij de interruptiemicrofoon om Rutte te bevragen over de gemaakte keuzes en vermeende inconsequenties van zijn coronabeleid. De vraag is wat het hen zal opleveren: Rutte heeft al maanden niet te lijden onder de kritiek in de Kamer en gaat eenzaam aan kop in de opiniepeilingen. Hoewel het kabinet fouten maakt, profiteert de premier van zijn rol als crisismanager: een recent onderzoek van I&O Research liet zien dat de steun voor de coronamaatregelen afneemt, maar het vertrouwen in Ruttes leiderschap amper.

*Zelfs zonder fan van Rutte te zijn kan ik vaststellen dat hij met kop en schouders boven de rest uitsteekt, zodat de conclusie luidt dat het met links zo lamlendig slecht gesteld is dat er geen hoop meer bestaat op herstel.

‘Het coronavirus zal nooit meer verdwijnen, verwachten wetenschappers. Politici zijn daar nog amper mee bezig.’ – *En dat mag de grootste zwakte van de oppositie genoemd worden door die leemte in regeringsbeleid niet zelf in te vullen.

Wat het voor veel partijen, inclusief de linkse oppositie, niet makkelijker maakt: de Tweede Kamer heeft het coronabeleid het afgelopen jaar op hoofdlijnen steeds volop ondersteund, ook recent nog bij het besluit een avondklok in te voeren. Die steun was er woensdag ook weer voor Ruttes keuze voor versoepelingen, ondanks dat het Outbreak Management Team (OMT) aangaf dat die ruimte er vanuit de virusbestrijding eigenlijk niet is. Maar in de Kamer klonk vooral begrip voor Ruttes uitleg dat Nederland in een nieuwe fase van de crisis komt en het kabinet vanaf nu een bredere afweging moet maken. Versoepelen is „verstandig en nodig”, zei CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma. „De samenleving snakt naar meer lucht.”

PVV trekt motieven in twijfel

‘Een groot aantal partijen vond de versoepelingen juist niet ver genoeg gaan. PVV-leider Geert Wilders pleit al langer voor het volledig heropenen van winkels en horeca, dat volgens hem veilig kan. Wilders verweet Rutte de kiezer zand in de ogen te strooien met de voorzichtige versoepelingen en trok zijn motieven in twijfel. Nederland krijgt vlak voor de verkiezingen „wat kruimels toegeworpen”, zei de PVV-leider. „Dat is misleiding, want Nederland gaat helemaal niet open. Dit is gerommel in de marge.”

Regeringspartijen VVD en CDA vroegen ook of er niet al meer kon: wilde het kabinet met de burgemeesters kijken naar het veilig openen van de terrassen, om ongecontroleerde drukte buiten te voorkomen? D66, ChristenUnie en GroenLinks misten de heropening van het hoger onderwijs in het lijstje versoepelingen. GroenLinks-leider Jesse Klaver zei dat de mentale schade voor jongeren te groot wordt. „Nog langer in lockdown kan Nederland niet aan.” Het was ergens opmerkelijk: waar de Kamer het kabinet maandenlang verweet te laat en te soft in te grijpen toen de besmettingscijfers opliepen, kreeg de premier nu het verwijt dat hij te behoedzaam versoepelt.

‘We nemen al risico’

Rutte kroop in zijn rol als crisismanager en zei dat sneller versoepelen op dit moment onverantwoord is. Als hij strikt naar het OMT had geluisterd, had het kabinet moeten zeggen: we houden alles dicht. We nemen dus al risico met de viruscijfers, zei Rutte, naast de scholen, kappers en het winkelen op afspraak is er „verder heel weinig mogelijk”. De horeca nu openen „kan simpelweg niet”, zei Rutte, hoe graag de premier ook weer naar het terras wilde.

Een paar partijen probeerde Rutte nog aan te vallen op zijn gebroken belofte over de avondklok. Die blijft nog een paar weken van kracht, terwijl de premier eerder beloofde hem „als eerste” weer in te trekken. In het avondklokdebat klonk de campagne terug: Rutte krijgt van politieke tegenstanders al jaren het verwijt dat hij gedane beloften, zoals geen financiële steun meer geven aan Griekenland, heeft verbroken. Wilders (PVV) noemde Rutte „onbetrouwbaar”. De premier zei dat hij simpelweg geen keuze had: zonder het aanhouden van de avondklok was er volgens hem geen enkele verlichting mogelijk geweest.

Zo kwam Rutte tijdens het eerste echte coronaverkiezingsdebat in de Kamer niet in de problemen. Zijn tegenstanders zullen meer uitkijken naar het radiodebat vrijdag, en het eerste lijsttrekkersdebat op televisie bij RTL zondag. Dan zal de discussie veel meer gaan over andere onderwerpen dan corona, en dat maakt de premier mogelijkkwetsbaarder.

https://www.nrc.nl/nieuws/2021/02/24/oppositiepartijen-trekken-timing-van-versoepelingen-in-twijfel-tijdens-coronadebat-a4033143#/handelsblad/2021/02/25/#108