Tags

Stelling: Inderdaad, als de Vlaamse/Belgische experten-constructie dezelfde is als het Nederlandse Outbreak Management Team (OMT), dan mag gerust gesteld worden dat deze adviseringsvorm voor ernstige en heftige pandemie als de huidige, beslist geen goed idee is. Maar dit adviesorgaan is weliswaar een wettelijk geregelde organisatie, maar vanwege de gebleken machteloosheid bij de uitbraak van de pandemie in Wuhan in 2019, gereorganiseerd moet worden want als technocratisch gezelschap absoluut ongeschikt voor de toekomst omdat het niet meer mag voorkomen dat alleen een groep benoemde medisch specialisten het alleenrecht mogen hebben bij het bepalen van het regeringsbeleid.

Dat als 1e punt, waarna het 2e volgt: democratie is zeker in de Nederlandse constructie niet in het geding geweest, hoewel die indruk wel bestaan heeft omdat de oppositie in de Tweede Kamer steeds aan het kortste eind trok, maar daar kan de schuldige direct worden aangewezen: het parlement zelf. Geen benul van het feit dat onder crisisomstandigheden het parlement bescheidenheid past. Onder crisisomstandigheden, zoals ook bij de euroschuldencrisis, dient de verantwoordingsplicht aan het parlement achteraf te gebeuren om dan ná evaluatie in het parlement te beoordelen of de crisismanagement als geslaagd mag worden gekwalificeerd of niet, en zo niet, dan volgt een motie van wantrouwen die wordt aangenomen zodat het kabinet geen andere keuze gelaten wordt dan ontslag te nemen.

In deze constructie kán de oppositie ook geen ruimte krijgen om als bestuurders op te treden naast de bewindslieden, want een belachelijke vertoning. Dat laatste maakte ook dat alle Kamerdebatten over covid19 als herhalingen van voorafgaande debatten konden worden beschouwd en dus complete tijdsverspilling. Over de Vlaamse/Belgische situatie kan ik vanzelfsprekend niet oordelen, omdat ik alleen bekend ben met drie onafhankelijke regeringen en dat lijkt mij bizar. Kortom, de democratie wordt geen geweld aangedaan als het tijdens de crisis zelf minder prominent optreedt; sterker, waar in de Nederlandse situatie meerdere moties van wantrouwen werden ingediend, werden die steeds verworpen omdat het kabinet als eenheid bleef opereren en de coalitiefracties ook vertrouwen bleven houden. Daarom is de Nederlandse parlementaire situatie tijdens deze covidbestrijding compleet uit de hand gelopen, zoals op een heel ander front, dus de toeslagencrisis ook het geval was, maar dan onder onvergelijkbare omstandigheden.

Wij Nederlanders zullen dus geleerd hebben – enige voorzichtigheid moet ik hierbij betrachten omdat ik mogelijk een geïsoleerde positie inneem maar ik ben staatsrechtelijk voldoende op de hoogte (in het Vlaams gelicenceerd) en de bevolking niet – dat alle procedures opnieuw moeten worden getoetst aan de effectiviteit van de bestrijding van de crisis.        

Geen experts, wel democratisch fatsoen – Tijd om opnieuw politieke keuzes te maken (Pieter Bauwens, STANDPUNT/Doorbraak, 06/02/2021)

Democratie

Het coronavirus houdt de wereld nu al ruim één jaar in zijn greep. Wat hebben we het voorbije crisisjaar (al dan niet) geleerd?

Een jaar geleden brachten we het eerste corona-artikel op Doorbraak. Wat hebben we in dat jaar geleerd? China is geen voorbeeld. Een expertenregering is geen goed idee. En de democratie mag niet buitenspel gezet worden. Maar zullen we die lessen trekken?

1 jaar miserie

Vandaag 6 februari is het dag op dag een jaar geleden dat we op Doorbraak het eerste covidartikel plaatsten. Het was Ivan Van de Cloot die waarschuwde voor naïviteit over de coronacrisis. Van de Cloot waarschuwde voor de economische gevolgen. Die kennen we ondertussen. Zijn voorspelling dat het coronavirus de wereldeconomie ernstig kon verstoren, is uitgekomen. Erger dan hij zelf had vermoed, waarschijnlijk.

Wie in een vroeg stadium waarschuwde voor het virus, werd actief tegengewerkt

Van de Cloot had het in zijn artikel vooral over China. De Chinese overheid heeft de uitbraak van het nieuwe virus eerst in de doofpot willen steken. Wie in een vroeg stadium waarschuwde voor het virus, werd actief tegengewerkt. Tot zelfs ‘heropgevoed’. Ook nu, een jaar later, werkt het land een onderzoeksteam van de WHO naar die eerste uitbraak tegen.

China is geen voorbeeld

Toch blijft een hardnekkig deel van de publieke opinie China als voorbeeld stellen. Je hoort soms zelfs de verbijsterende conclusie dat een democratisch systeem niet geschikt is om een pandemie te bestrijden. Dan ga je er al van uit dat de cijfers die China doorstuurt ook de echte cijfers zijn.

*Indirect beweer ik datzelfde, zoals in mijn stelling al aangegeven. Maar ik ken de Belgische Grondwet niet en daarom weet ik niet of die parallel loopt aan de Nederlandse, nadat de afscheiding (1830) heeft plaatsgevonden. Feit is dat de federale grondstructuur die de drie-regeringenconstructie in België heeft ingevoerd geen invloed gehad op de hoofdlijnen van de tekst van de GW.[i]   

In realiteit zinkt China steeds verder weg in het moeras van een centraal gestuurde geweldsdictatuur. Wie niet in het plaatje past, wordt weggezuiverd. Vraag maar eens aan de Chinese christenen hoe dat werkt. Of vraag het aan de Oeigoeren, de aanhangers van Falun Gong of de gelovigen van de Kerk van de Almachtige God.

(…)

Democratie tijdens een pandemie?

Blijft de vraag of een democratie opgewassen is tegen een pandemie. Wat we het voorbije jaar geleerd hebben is dat een pandemie geen reden mag zijn om de democratie opzij te zetten. Dat is in ons land wel gebeurd. En kom dan niet af met het argument dat dit een bijzonder land is. Als de structuren geen crisis aankunnen, moeten ze aangepast worden.

Ja, voor de snelle maatregelen vorig jaar kan de politiek geëxcuseerd worden. Als die maatregelen achteraf democratische goedkeuring krijgen. Dat is nooit echt gebeurd. Men is blijven werken met ministeriële besluiten, opgesteld in besloten vergaderingen en aangestuurd door experten. Nooit heeft men eraan gedacht tijdelijke wetten te maken en die door het parlement te laten goedkeuren.

Een onrustwekkend gebrek aan democratisch fatsoen van onze politieke leiders

Dat getuigt van een onrustwekkend gebrek aan democratisch fatsoen van onze politieke leiders. Alsof ze een parlementaire democratie als tijdverlies zien. Een debat zou louterend kunnen zijn voor de samenleving en de democratie in het centrum plaatsen. Het zou nuttiger zijn voor onze democratie dan alle leuke ideetjes over politieke vernieuwing samen.

Expertenregering

Een jaar geleden — we hadden nog geen regering, weet u nog — werd er nog door al dan niet zelfbenoemde intellectuelen in alle ernst gepleit voor een ‘expertenkabinet’ om de regering te vervangen. Er is geen hond meer in dit land die daar nog zal voor pleiten.

Het idee daarachter is dat er op basis van wetenschap maar één juist beleid kan gevoerd worden. Wetenschap als het nieuwe onfeilbare geloof van deze tijd, bron alle waarheid en zekerheid. Maar het voorbije jaar wankelde dat geloof toch enigszins. Wetenschappers, zich baserend op dezelfde feiten, kunnen andere interpretaties hebben. Tussen wetenschappers worden ook machtsspelletjes gespeeld om deze of gene interpretatie, visie of hypothese als ‘onbetwistbaar’ voor te stellen. Ook is enige tunnelvisie wetenschappers niet vreemd.

*Deze tekst komt mij als politiek filosoof als ‘wonderbaarlijk over maar kan bij gebrek aan achtergrondkennis geen relevante ‘kanttekeningen plaatsen. Boeiend dat er zo geschreven kan worden in perscolommen.

Politiek is keuzes maken

Virologen moeten de regering adviseren. Net zoals ook andere wetenschappers dat vanuit hun expertise moeten. Politici moeten die verschillende visies trachten te overzien en belangen afwegen en keuzes maken. Waar adviseurs het altijd oneens mee zullen zijn.

Het is het voorbije jaar fout gelopen toen de regering ervoor koos zich enkel nog door virologen en aanverwanten te laten adviseren. Zeker toen de media besloten alles wat die virologen zeiden uit te vergroten. Dat had een grote impact op de publieke opinie. Politici staarden zich blind op hun draagvlak. Te bang om het debat aan te gaan, holden ze de virologen achterna.

Twee publieke debatten

België zou zichzelf niet zijn als er geen verschil was in visie tussen de twee publieke debatten die dit land rijk is. In Wallonië zijn virologen minder aanwezig. Vergeet ook niet dat daar veel naar de Franse televisie wordt gekeken, die vaak inhoudelijk diverser is. De druk om minder de virologen te volgen, maar ook andere belangen te laten meespelen, kwam vooral uit Franstalig België.

Het wordt tijd om opnieuw politieke keuzes te maken

De politiek moet één jaar na de uitbraak van de coronacrisis het beleid in handen nemen op een democratische manier. Adviezen zijn adviezen, meer niet. Het wordt tijd om opnieuw politieke keuzes te maken. De heropening van de kappers is een goed begin.

*Ik heb deze tekst overgenomen omdat een landenvergelijking altijd interessant is. Maar de verschillen met Nederland zijn naar mijn bescheiden mening te groot, of de journalistieke verslaglegging in vergelijking met mijn land is te groot. Ik onthoud me dus en laat het hierbij.


[i] https://nl.wikipedia.org/wiki/Belgische_Grondwet