Tags

Redding natuur kan alleen met nieuwe spelregels economie (Esther Bijlo, redactie duurzaamheid&natuur/Trouw, 4-2-21)

Overleven – De welvaart in de wereld staat op het spel omdat de natuur wordt afgebroken. Dit keer geen noodkreet van ecologen, maar van een econoom.

De wereld loopt ‘groot gevaar’ omdat de economie geen rekening houdt met de natuur. Om de biodiversiteit en ecosystemen te redden, moet het bruto binnenlands product als maatstaf voor economische groei overboord. Productie en consumptie zullen snel radicaal moeten veranderen.

Dit zijn geen alarmkreten van bezorgde ecologen, maar conclusies uit een Britse studie, geleid door de econoom Partha Dasgupta van de Universiteit van Cambridge. Opmerkelijk is dat de studie is uitgevoerd in opdracht van het Britse ministerie van financiën. Het is voor zover bekend de eerste keer dat vanuit die hoek de vraag komt om de economie helemaal door te lichten op de gevolgen voor de natuur.

Natuur is kapitaal

De aanbevelingen zijn niet alleen aan Groot-Brittannië gericht, maar aan de hele wereld. De welvaart gaat gepaard met ‘vernietigende gevolgen’ voor de ecosystemen die voorzien in voedsel, water en schone lucht, zei Dasgupta deze week bij de presentatie van de onafhankelijke studie. “De natuur is ons huis. Een goede economie vereist dat we daar beter mee omgaan. Onze welvaart op de lange termijn hangt ervan af.”

De natuur moet je zien als een kapitaal, zoals machines of arbeidskrachten, stelt de zogeheten Dasgupta Review. Dat kapitaal is per persoon met bijna 40 procent afgenomen tussen 1992 en 2014. Inmiddels is er ongeveer 1,6 aarde nodig om de huidige levenstandaarden op peil te houden.

*Het is de vraag of deze stelling van 1,6 maal de aarde nodig is voor handhaving welvaart, aangezien de helft van de wereldwijd gemaakte producten overbodig zijn en ook economische manipulaties een eerlijke verdeling van de producten onmogelijk maken. Dáár liggen de mogelijkheden, maar dan moeten wél alle economische hindermachten zoals multinationals effectief worden aangepakt, want het cruciale probleem. Met de huidige productie kan tweemaal de wereldbevolking worden gevoed. Laten we dus beginnen met die uitdaging aan te gaan!

Zo kan dat niet lang doorgaan. Er zijn al ecosystemen die zodanig verwoest zijn dat ze niet meer te herstellen zijn, zoals koraalriffen en regenwouden. Voorkomen dat dit gebeurt is veel goedkoper dan afwachten, helpt de klimaatdoelen te bereiken en is goed voor de gezondheid, stelt het rapport. Voor lage-inkomenslanden is dat extra belangrijk omdat die vaak meer afhankelijk zijn van inkomsten uit de natuur.

Het probleem is volgens de studie dat het exploiteren van de natuur niets kost. Gevolgen zijn vaak onzichtbaar, zoals de verarming van de bodem. En de natuur heeft geen stem. Overheden moedigen met subsidies aan om natuurlijke hulpbronnen uit te putten; het rapport schat het bedrag aan schadelijke subsidies op 4000 tot 6000 miljard dollar per jaar wereldwijd.

*Dit lijkt geen overdreven inschatting.

Maar niet alleen marktfalen stuurt de economie de verkeerde kant op, er is ook gebrek aan instituties die toezien op het behoud van belangrijke ecosystemen. Voor de oceanen en regenwouden bijvoorbeeld, zou er een internationale toezichthouder moeten komen.

*Laat eerst satellietbeelden hun werk maar doen, want dat ligt het meest voor de hand. Omdat alle bestaande hindermachten letterlijk zo machtig zijn dat ze elke verbetering in de afgelopen decennia hebben tegengewerkt, zal de druk op die factoren moeten worden opgevoerd door beschamende beelden op alle tv-schermen ter wereld te tonen.

In de analyse van Dasgupta maakt de natuur deel uit van de economie, het is niet iets daarbuiten waar je uit kunt grijpen wat je nodig hebt. Iedere economische beslissing zou daarom rekening moeten houden met de gevolgen voor soorten en ecosystemen. Dat kan alleen, betoogt de studie, als er een andere maatstaf komt voor economisch succes.

Het bruto binnenlands product (bbp) is niet geschikt, omdat het de groei van activiteiten meet zonder te kijken naar afbraak van het kapitaal, zoals natuur en omgeving. Om de hulpbronnen voor komende generaties veilig te stellen, is een bredere opvatting van welvaart noodzakelijk.

*Volkomen juist opgemerkt.

De studie doet allerlei suggesties om natuur in de economie in te bouwen. Zoals prijskaartjes hangen aan natuurlijk kapitaal, en huur rekenen voor gebruik van oceanen. Het financiële systeem moet op de schop om het geld de goede kant op te sturen. Centrale banken moeten risico’s van biodiversiteitsverlies in kaart brengen, zoals al voor klimaat gebeurt.

Twee topconferenties

Onderwijs over natuur moet burgers bewuster maken en helpen goed geïnformeerde keuzes te maken. Bedrijven moeten hun hele keten, van grondstof tot afval, doorlichten op milieugevolgen en openbaar maken. Arme landen moeten geld kunnen verdienen met natuurherstel.

Juist dit jaar is het van belang dat de wereld doordrongen raakt van de risico’s van natuurvernietiging, stelt de Dasgupta Review. Er zijn namelijk twee belangrijke topconferenties, in China over biodiversiteit en in Schotland over het klimaat. Dat is de kans om vergaande afspraken te maken, die zowel goed zijn voor de natuur als het klimaat.

https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1167/articles/1292065/17/2