Tags

,

Stelling: De schokkende beelden van het afgelopen weekend in onze steden als protest tegen de avondklok maakte duidelijk dat niet alleen ons land, maar de hele Westerse wereld in de gevarenzone van de chaos verkeert. Waar niet-westerse landen via autocratische vormen van bewind de massa een kopje kleiner kunnen maken, daar zijn ‘wij’ te beschaafd voor, maar anderzijds, voordat er bij ons te gemakkelijk op demonstranten kan worden ingehakt wordt het nu ook tijd om normen van tolerantie en grenzeloosheid opnieuw vast te stellen. Politiek debat kent ons land niet meer sinds heeft al sinds populisten de ‘macht’ van de nuance hebben overgenomen en sinds ideologische gedachten– en visievorming onmogelijk hebben gemaakt. En waar de democratie alleen kan bestaan bij de gratie van feiten en controleerbare hypothesen en dit laatste als voorwaarde voor het eerste, want zonder zindelijke argumentatie en valide logica overleeft geen enkele beschaving het langer dan een eeuw. Want ondertussen ontstaan bananenrepublieken die afwisselende meerderheden aan het bewind brengen, maar die allemaal hetzelfde repertoire en soortgelijke politieke gezichten brengen als voorheen. Daarom brengt Hilde Sennema vanochtend in het FD een boeiende vergelijking tussen Le Corbusier en algoritmes van met name Twitter maar eigenlijk alle sociale media. Terecht komt de columniste uit op de stelling dat ‘Onze bestuurders, wetgevers en bureaucraten alleemaal in de valkuil van N=1 getrapt zijn; deze formule staat model voor de dictatuur dat hoe schrijnender het verhaal, ‘hoe meer retweets, hoe groter de kans dat een Kamerlid of messias langskomt en er weer een nieuwe regels of uitzondering worden bepleit’, zoals hieronder gelezen kan worden. Er worden kortom geen logische keuzes meer gemaakt omdat dat bestuurder/volksvertegenwoordigen de weg ook kwijt is geraakt in de hang naar handhaving van zijn electoraat om zijn zetel te kunnen handhaven. De menselijke maat, hoe goed ook bedoeld, kunnen rampzalige gevolgen hebben. Dat was onder Trump te zien, onder Johnson, en nu ook in wisselende formaties de Gele Hesjes in Frankrijk en de avondklokrevoltes van afgelopen weekend in ons land. De politici én bestuurders zijn lege hulzen ofwel halve én hele robots geworden. Authenticiteit is verdwenen.

17 miljoen menselijke maten (Hilde Sennema, Column/fd, 25-1-21)

Het was een chagrijnige week. Niet het besluit over de avondklok zat me dwars (al kwam het chagrijn van meneer Sennema daarover mijn humeur niet ten goede), maar de schijnvertoning van het debat over de toeslagenaffaire. Mijn chagrijn betrof Rutte, die zijn morele kompas kalibreerde op de waan van de dag, en Wilders, met zijn staccatozinnen en geveinsde gebrek aan zelfkennis. Maar vooral ergerde ik me aan het pleidooi voor de menselijke maat, een mooi begrip in theorie, maar in dit verband zo betekenisloos dat ik er bijna cynisch van werd.

De architect Le Corbusier hield van de menselijke maat. Het tekort aan betaalbare woningen na de Tweede Wereldoorlog ging hij te lijf met een maatvoering gebaseerd op de mens, geïllustreerd door de Modulor: een uitgestrekte figuur, van top tot teen opgemeten in een tabel. Op basis van deze Modulor berekende Le Corbusier hoe je zoveel mogelijk woningen van acceptabele grootte in een woongebouw kwijt kon. Het resultaat was ‘l’Unité d’Habitation’, waarvan de eerste in Marseille werd gebouwd.

Voor Le Corbusier was de menselijke maat rationeel en voorspelbaar. Zoals een auto zich verhield tot de snelweg, zo verhield de mens zich tot zijn woning. Dat bleek een illusie: de meeste mensen willen het liefst een vrijstaand huis met een tuintje, geen cel in een woonfabriek.

‘De mens als maat aller dingen, hoe goed bedoeld ook, kan rampzalige gevolgen hebben’

Die menselijke maat is dus een relatief begrip. De versie waarvoor de afgelopen week in de Tweede Kamer en media gepleit werd is een andere, en op zijn eigen manier problematisch: de menselijke maat van 17,4 miljoen individuen.

Je kunt geen ministerie binnenlopen of je ziet een galerij met hoofden en verhalen van burgers. Twitter lijkt het beleid te bepalen: hoe schrijnender het verhaal, hoe meer retweets, en hoe groter de kans dat een Kamerlid of minister als Messias langskomt en weer een nieuwe regel of uitzondering bepleit. Nog los van de regeldruk die dat oplevert, laat de toeslagencrisis zien dat ook voor het individu met de niet-westerse achternaam een uitzondering gemaakt wordt – in negatieve zin.

Of het nu gaat over de tabellen van Le Corbusier of de algoritmes van Twitter: de mens als maat aller dingen, hoe goed bedoeld ook, kan rampzalige gevolgen hebben. De afgelopen week werd pijnlijk duidelijk dat onze bestuurders, onze wetgevers en onze bureaucraten allemaal in de valkuil van N=1 waren getrapt, en onmachtig waren dat te onderkennen.

Onderkennen is de eerste stap, de tweede is zoeken naar een nieuw optimum: tussen verhalen en getallen, tussen volgzaamheid en flexibiliteit, tussen BSN zonder gezicht en Twitterbericht.

https://fd.nl/opinie/1371441/17-miljoen-menselijke-maten